Mỹ và Iran 'đấu khẩu' về vật liệu hạt nhân, eo biển Hormuz mở cửa trở lại
Ngày 17/4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận tuyến hàng hải huyết mạch Hormuz đã chính thức hoạt động trở lại sau giai đoạn bị phong tỏa. Tuy nhiên, căng thẳng giữa Mỹ và Iran vẫn leo thang xoay quanh vấn đề vật liệu hạt nhân, với những tuyên bố trái ngược từ hai bên. Theo CNN, các cuộc đàm phán giữa hai nước dự kiến sẽ tiếp tục vào thứ Hai tới tại Islamabad, Pakistan.
Eo biển Hormuz mở cửa nhưng thận trọng vẫn bao trùm
Trong tuyên bố của mình, ông Araghchi cho biết việc mở cửa eo biển Hormuz có hiệu lực trong suốt thời gian diễn ra lệnh ngừng bắn tại Lebanon. Ông nhấn mạnh rằng tất cả tàu thương mại có thể đi lại qua đây, nhưng phải tuân thủ nghiêm ngặt "tuyến phối hợp" do Iran công bố. Ngay sau đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi lời cảm ơn tới Iran trên nền tảng Truth Social, xác nhận eo biển đã sẵn sàng cho lưu thông.
Tuy nhiên, thực tế trên mặt nước vẫn còn nhiều hạn chế. Dữ liệu từ công ty theo dõi hàng hải Kpler cho thấy chỉ có ba tàu chở dầu của Iran đã vận chuyển tổng cộng 5 triệu thùng dầu thô rời Vùng Vịnh, đánh dấu những chuyến hàng đầu tiên kể từ khi Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa vào ngày 13/4. Dù hoan nghênh việc mở cửa, ông Trump khẳng định lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ vẫn được duy trì cho đến khi đạt được thỏa thuận toàn diện.
Tranh cãi nảy lửa về vật liệu hạt nhân
Trong một buổi vận động tại Arizona, Tổng thống Trump tuyên bố rằng một thỏa thuận hòa bình với Iran sẽ bao gồm việc Mỹ nắm quyền kiểm soát vật liệu hạt nhân của nước này. Ông khẳng định Iran đã đồng ý sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân và quá trình đàm phán đang tiến triển nhanh chóng.
Tuy nhiên, phía Iran đã phản bác mạnh mẽ những tuyên bố này. Một quan chức cấp cao của Iran gọi chúng là "những sự thật thay thế" và phủ nhận việc Tehran sẽ vận chuyển kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao ra nước ngoài hoặc chấp nhận ngừng làm giàu uranium vô thời hạn. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf còn cáo buộc ông Trump đưa ra thông tin "sai sự thật" và cảnh báo rằng những tuyên bố công khai thiếu chính xác có thể gây cản trở tiến trình ngoại giao.
Đàm phán tại Islamabad: Hy vọng và thách thức
Mọi ánh mắt đang đổ dồn về thủ đô Islamabad của Pakistan, nơi sẽ diễn ra cuộc gặp mang tính bước ngoặt vào thứ Hai tuần tới. Công tác chuẩn bị an ninh đã đạt mức tối đa với khoảng 20.000 cảnh sát được huy động. Các nỗ lực ngoại giao đang được thúc đẩy mạnh thông qua vai trò trung gian của Thủ tướng và Tham mưu trưởng Lục quân Pakistan.
Theo các nguồn tin, cả Mỹ và Iran đã hạ thấp tham vọng, hướng tới một bản ghi nhớ tạm thời thay vì thỏa thuận hòa bình toàn diện ngay lập tức. Mục tiêu ngắn hạn là thiết lập hành lang an toàn để giảm thiểu nguy cơ xung đột vũ trang tái bùng phát. Tuy nhiên, khoảng cách về các điều khoản cốt lõi vẫn còn rất lớn, đặc biệt là thời hạn dừng hoạt động làm giàu uranium và kế hoạch dỡ bỏ trừng phạt.
Bối cảnh quân sự căng thẳng và tác động thị trường
Trong khi đó, tàu sân bay USS Gerald R. Ford cùng hai tàu khu trục của Mỹ đã băng qua kênh đào Suez, chính thức hoạt động tại Biển Đỏ để duy trì trạng thái sẵn sàng nối lại chiến dịch nếu lệnh ngừng bắn đổ vỡ. Phía Iran đe dọa sẽ đình chỉ toàn bộ hoạt động vận tải hàng hải tại Biển Đỏ, Vịnh Ba Tư và Biển Oman nếu lệnh phong tỏa các cảng không được dỡ bỏ.
Về phía thị trường, giá dầu thô WTI đã lao dốc hơn 11% xuống dưới 84 USD sau tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz, phản ánh kỳ vọng về việc chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, giới phân tích vẫn tỏ ra thận trọng, cho rằng hoạt động vận chuyển có thể chỉ trở lại bình thường vào tháng Sáu hoặc tháng Bảy, tùy thuộc vào kết quả đàm phán.
Cuộc xung đột kéo dài hơn 40 ngày qua đã gây ra hậu quả nghiêm trọng, với hàng nghìn cuộc tấn công lan rộng, phá hủy hạ tầng và khiến hàng chục nghìn người thương vong. Hy vọng hiện nay đang đặt vào các cuộc đàm phán sắp tới, nhưng con đường đến hòa bình vẫn còn nhiều chông gai.
