Kịch bản tấn công xuyên biên giới của người Kurd Iran: Mỹ và Israel hậu thuẫn?
Những kịch bản về khả năng các lực lượng người Kurd ở Iran, hiện đang đóng quân tại Iraq, mở các cuộc tấn công vượt biên vào lãnh thổ Iran đang thu hút sự chú ý đặc biệt từ cộng đồng quốc tế. Sự kiện này càng trở nên nóng hổi sau khi cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ quan điểm rằng "sẽ rất tuyệt" nếu điều đó xảy ra. Một cuộc nổi dậy từ phía người Kurd có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cho Iran, đặc biệt trong bối cảnh nước này đang phải đối mặt với chiến dịch trên không từ Mỹ và Israel.
Liên minh và kế hoạch tấn công
Theo thông tin từ Reuters, các tổ chức dân quân người Kurd đã yêu cầu quân đội Mỹ cố vấn về phương pháp và khả năng tấn công lực lượng an ninh Iran. Hai nguồn tin từ người Kurd ở Iran tiết lộ, quân đội Israel đã duy trì liên lạc với các tổ chức nổi dậy người Kurd tại vùng bán tự trị Kurdistan ở Iraq trong khoảng một năm qua. Một nguồn tin từ Israel xác nhận, các liên lạc này đã được tổ chức "trong thời gian dài". Tất cả các nguồn tin này đều yêu cầu giữ kín danh tính, trong khi chính phủ và quân đội Israel chưa có phản hồi chính thức.
Ba nguồn tin khác nhau cho biết, mục tiêu ban đầu của các phe phái dân tộc Kurd là nhằm thâu tóm lãnh thổ Iran ven biên giới. Một nguồn tin người Kurd cụ thể hóa rằng, họ nhắm đến việc kiểm soát các thị trấn Oshnavieh và Piranshahr, cùng một số khu vực khác. Cũng theo những nguồn tin này, hàng nghìn tay súng đã tập trung dọc biên giới phía lãnh thổ Iraq và đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công có thể diễn ra trong vòng một tuần tới, mặc dù Reuters chưa thể xác minh độ chính xác của thông tin này.
Lực lượng và hỗ trợ từ bên ngoài
Các ước tính ban đầu chỉ ra rằng, lực lượng dân quân người Kurd có tổng số thành viên khoảng từ 5.000 đến 8.000 người. Các nguồn tin người Kurd cho hay, lực lượng này chủ yếu sử dụng vũ khí hạng nhẹ trong chiến đấu. Mặc dù họ có thể không đủ hỏa lực để giành quyền tự trị hoàn toàn, nhưng với sự hậu thuẫn từ Mỹ và Israel, họ vẫn có khả năng gây ra những rối loạn đáng kể trên biên giới.
Một nguồn tin từ Israel tiết lộ, quân đội Israel không kỳ vọng lực lượng này có thể lật đổ chính phủ Iran, nhưng tin rằng việc hậu thuẫn sẽ giúp bào mòn khả năng kiểm soát khu vực của chính phủ Iran, đồng thời đánh lạc hướng Đoàn Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC).
Liên minh các tổ chức bất đồng chính kiến
Vào cuối tháng 2/2026, năm tổ chức bất đồng chính kiến lâu năm tại Iran đã tuyên bố thành lập một liên minh mới. Liên minh này bao gồm Đảng Cuộc sống Tự do Kurdistan (PJAK), Đảng Dân chủ Nhân dân Iran Kurdistan (PDKI), và Đảng Tự do Kurdistan (PAK), những tổ chức từng có lịch sử nổi dậy và tập trung lực lượng tại Iraq. Hiện vẫn chưa rõ liệu các tổ chức này có nhận được sự ủng hộ từ các nhóm người Iraq dân tộc Kurd hay không.
Tầng lớp lãnh đạo Kurdistan tại Iraq đã công khai khẳng định không có kế hoạch điều động lực lượng can thiệp vào Iran, bất chấp những áp lực từ bên ngoài. Nguồn tin từ Israel cảnh báo rằng, người Kurd ở Iraq đã có dấu hiệu phản kháng, và nếu không có sự ủng hộ của họ, nhóm người Kurd ở Iran sẽ rất khó để huy động lực lượng hiệu quả.
Phân tích và quan điểm từ chuyên gia
Nhà phân tích người Israel, ông Jonathan Spyer, nhận định rằng quân đội Israel đang tìm "mọi cách có thể để tiêu diệt chế độ cầm quyền tại Iran". Tuy nhiên, ông Danny Citrinowicz, một chuyên gia về Iran và là cựu sĩ quan tình báo của Israel, lại cho rằng kế hoạch nổi dậy tại Iran không nhận được nhiều sự ủng hộ từ người Iraq và người Iran dân tộc Kurd. Ông nói: "Tôi nghĩ rằng họ đang muốn chờ xem chế độ Iran có trụ nổi không".
Các quan chức Thổ Nhĩ Kỳ và Iraq đều không ủng hộ tư tưởng ly khai của các tổ chức sắc tộc tại Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ, Syria và Iran, và họ cũng đã thể hiện rõ lập trường không hậu thuẫn cho kế hoạch nổi dậy tại Iran. Ông Citrinowicz cảnh báo, việc ủng hộ phong trào nổi dậy có thể phản tác dụng đối với Mỹ và Israel.
Hợp tác và lo ngại từ phía người Kurd
Quân đội Israel đã duy trì mối quan hệ quân sự, tình báo và kinh doanh với các tổ chức người Kurd từ những năm 1960, coi họ như một lực lượng vùng đệm giữa Israel và các đối thủ chung. Hai nguồn tin người Kurd cho biết, các phe phái người Kurd phối hợp chặt chẽ hơn với Mỹ so với Israel, nhưng mọi kế hoạch tấn công xuyên biên giới đều cần có sự hỗ trợ bằng không quân từ cả hai nước.
Hiện tại, các tổ chức này chưa nhận được viện trợ vũ khí, và có thể sẽ yêu cầu hỗ trợ các hệ thống phòng không, máy bay không người lái, vũ khí cỡ nhỏ, và pháo binh. Mặc dù các tổ chức người Kurd từ lâu đã hợp tác với quân đội Mỹ, một số vụ việc gần đây đã gây căng thẳng cho mối quan hệ này.
Một nguồn tin người Iran dân tộc Kurd nhận định, các lãnh đạo người Kurd lo ngại về khả năng bị "phản bội" tương tự như các tổ chức người Kurd tại Syria, nơi họ buộc phải nhượng bộ lãnh thổ sau một thời gian dài là đối tác chính của Mỹ. Các lãnh đạo này đã yêu cầu Mỹ đưa ra những đảm bảo cụ thể, nhưng chi tiết của các yêu cầu vẫn chưa được tiết lộ.
Theo nguồn tin từ người Kurd ở Iran, các phe phái đều có mục tiêu thiết lập một khu vực bán tự trị trên lãnh thổ Iran, tương tự như mô hình đã được áp dụng tại Iraq. Tình hình này tiếp tục diễn biến phức tạp, với nhiều yếu tố bất định có thể ảnh hưởng đến an ninh khu vực.
