Pakistan Bất Ngờ Trở Thành Tâm Điểm Ngoại Giao Giữa Chiến Sự Iran - Mỹ
Khi Thống chế Pakistan Asim Munir đặt câu hỏi ám ảnh trước Ủy ban An ninh Quốc hội vào tháng 3/2025 về việc liệu đất nước có còn tiếp tục hy sinh như một quốc gia yếu mềm, ông không ngờ rằng câu trả lời sẽ đến nhanh chóng và đầy kịch tính. Chỉ trong vòng 72 giờ gần đây, Pakistan đã bất ngờ trở thành tâm điểm của ngoại giao khủng hoảng, đề xuất thủ đô Islamabad làm địa điểm cho cuộc gặp có thể là sự kiện ngoại giao quan trọng nhất thập kỷ giữa Mỹ và Iran.
Lợi Thế Khác Biệt Định Vị Pakistan
Theo phân tích từ Asia Times, Pakistan đang có một bước đi định vị đáng kinh ngạc. Khác với năm 2001 khi Washington tìm đến Pakistan vì nhu cầu sau sự kiện 11/9, lần này Islamabad chủ động tìm đến Washington với một đề nghị cụ thể. Trong khi Oman và Qatar từng là những bên trung gian lý tưởng trong thời bình nhờ sự ổn định và trung lập, tình hình hiện nay - với áp lực từ các cuộc tấn công đang diễn ra và thời hạn 5 ngày của Tổng thống Mỹ Donald Trump cho kế hoạch tấn công lưới điện Iran - đòi hỏi một bên trung gian có sức mạnh quân sự và khả năng kết nối trực tiếp.
Pakistan sở hữu những lợi thế độc đáo: là quốc gia có cộng đồng Hồi giáo Shi’ite lớn thứ hai thế giới sau Iran với khoảng 40 triệu người, tạo sự gần gũi tôn giáo hiếm có. Nước này cũng đã ký hiệp ước phòng thủ chung với Ả-rập Xê-út năm ngoái, có uy tín tại Riyadh và Washington. Quan trọng hơn, Pakistan sở hữu vũ khí hạt nhân, mang lại "lợi ích sống còn" trong cuộc chơi mà các quốc gia thương mại vùng Vịnh không có.
Mối Quan Hệ Cá Nhân Và Yếu Tố Địa Lý
Thống chế Munir đã xây dựng mối quan hệ cá nhân trực tiếp với ông Trump từ thời trao đổi để đạt lệnh ngừng bắn giữa Ấn Độ và Pakistan tháng 5/2025. Sự kiện đó mang lại cho ông kênh liên lạc trực tiếp với Nhà Trắng - điều nhiều lãnh đạo mất năm theo đuổi. Về địa lý, Pakistan và Iran có chung đường biên giới dài 900 km chạy qua Balochistan, khu vực khiến Tehran lo ngại. Với Iran đang hứng chịu tấn công từ Israel và đối mặt nguy cơ từ Mỹ, họ không thể chịu thêm bất ổn ở biên giới phía đông.
Điều này cho Pakistan lợi thế mà Doha hay Muscat không có: khả năng làm môi trường chiến lược của Iran tồi tệ hơn nếu quan hệ xấu đi. Chính việc Pakistan không phải là quốc gia trung lập vùng Vịnh lại khiến Tehran thấy hấp dẫn, vì Islamabad mang lại địa điểm đủ "trọng lượng chiến lược" để tham gia mà không bị xem là nhượng bộ.
Kỳ Vọng Lớn Và Rủi Ro
Pakistan không chỉ được chọn vì địa lý. Trong 12 tháng qua, họ đã chứng minh là quốc gia nghiêm túc, sẵn sàng đưa ra quyết định khó khăn. Pakistan tiếp tục chiến dịch quân sự với không kích sâu vào Afghanistan nhằm lực lượng TTP, truy đuổi mối đe dọa bất kể tổn thất chính trị. Trong khủng hoảng Gaza, Pakistan giữ vững lập trường, phản ứng ngoại giao phù hợp mà không phá vỡ quan hệ với Washington.
Cuộc chiến 4 ngày với Ấn Độ tháng 5/2025 mang lại lợi thế ngoại giao, củng cố niềm tin rằng gần gũi với ông Trump sẽ tạo đòn bẩy chiến lược. Nếu Islamabad có thể giúp đạt khuôn khổ tạm thời trong cuộc chiến Mỹ - Iran, họ sẽ trở thành bên trung gian không thể thiếu tại điểm nóng nguy hiểm nhất châu Á. Một yếu tố rủi ro là Tổng thống Trump có thể thay đổi quyết định nhanh chóng, nhưng rõ ràng Pakistan đã chứng minh khả năng giữ vững lập trường và hành động dưới áp lực.
Một Pakistan trở thành đối tác không thể thiếu của Washington sẽ hấp dẫn hơn với nhà đầu tư vùng Vịnh và tổ chức tài chính quốc tế. Lần đầu tiên sau nhiều thế hệ, thế giới nhìn Pakistan không với lo ngại, mà với kỳ vọng - không còn là nơi diễn ra chiến tranh của người khác, mà là nơi hòa bình có thể bắt đầu.
