Phó Tổng thống Mỹ Vance đến Islamabad, khởi động đàm phán lịch sử với Iran
Phái đoàn Mỹ do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu, cùng các cố vấn Steve Witkoff và Jared Kushner, đã hạ cánh xuống căn cứ không quân Nur Khan tại Rawalpindi, Pakistan, vào trưa ngày 11/4/2026 theo giờ địa phương. Sự kiện này đánh dấu sự khởi đầu của các cuộc đàm phán trực tiếp được mong đợi từ lâu giữa Washington và Tehran, với trọng tâm là giải quyết các vấn đề hạt nhân, mở cửa lại eo biển Hormuz và củng cố lệnh ngừng bắn tạm thời.
Bối cảnh căng thẳng và chuẩn bị cho hòa đàm
Thủ đô Islamabad đã tạm dừng hoạt động với một kỳ nghỉ lễ công cộng kéo dài hai ngày để thắt chặt an ninh cho sự kiện quan trọng này. Thời tiết nhiều mây bao phủ thành phố khi các phái đoàn tập trung, trong khi lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran vẫn được duy trì sau hơn một tháng xung đột. Phía Iran, do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu, đã có mặt từ nửa đêm trước đó với một đoàn gồm 71 thành viên, bao gồm các nhà đàm phán cấp cao, chuyên gia quân sự và cố vấn từ Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo.
Đáng chú ý, chuyến bay đặc biệt của Iran còn mang theo hình ảnh của những nạn nhân thiệt mạng trong các cuộc không kích trước đây, như một thông điệp biểu tượng về thiệt hại nhân mạng. Trên mạng xã hội, ông Ghalibaf đã chia sẻ những bức ảnh này, nhắc đến 168 học sinh và giáo viên tử vong trong một vụ tấn công được cho là do thông tin sai lệch gây ra.
Những vấn đề then chốt trong đàm phán
Cuộc đàm phán được dự báo sẽ tập trung vào ba vấn đề chính: chương trình hạt nhân của Iran, việc mở cửa lại eo biển Hormuz cho giao thông hàng hải, và việc mở rộng lệnh ngừng bắn tới Lebanon. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhấn mạnh rằng việc ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân là "99% vấn đề", đồng thời cảnh báo Washington sẽ tự mở eo biển Hormuz nếu Tehran không hợp tác.
Tuy nhiên, lưu lượng tàu qua eo biển này vẫn ở mức thấp kỷ lục, với chỉ 2-4 tàu mỗi ngày so với mức bình thường hơn 100 tàu trước khi xung đột. Iran đã áp đặt hạn ngạch chỉ cho phép khoảng 12 tàu qua lại hàng ngày, gây áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu.
Thái độ nghi ngờ và cảnh báo từ hai phía
Cả Mỹ và Iran đều bày tỏ sự lạc quan thận trọng nhưng đầy hoài nghi trước thềm đàm phán. Ông Trump tuyên bố Iran "không có lá bài nào" ngoài việc gây sức ép thông qua eo biển Hormuz, và cảnh báo sẽ nối lại hành động quân sự mạnh mẽ hơn nếu thương lượng thất bại. Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Iran Ghalibaf khẳng định: "Chúng tôi có thiện chí, nhưng chúng tôi không tin tưởng", đồng thời chỉ ra kinh nghiệm đàm phán thất bại trước đây với Mỹ.
Phó Tổng thống Vance cũng gửi đi thông điệp cứng rắn, cảnh báo Iran không được "giở trò" trong quá trình đàm phán. Tehran thì đặt ra hai điều kiện tiên quyết: thực thi lệnh ngừng bắn tại Lebanon và giải phóng các tài sản bị phong tỏa, trong khi Mỹ và Israel phủ nhận việc Lebanon nằm trong thỏa thuận ngừng bắn hiện tại.
Diễn biến quân sự và vai trò trung gian
Song song với các cuộc đàm phán, tình hình quân sự tại Trung Đông vẫn căng thẳng. Lầu Năm Góc đã triển khai thêm lực lượng, bao gồm tàu sân bay USS George H.W. Bush và hàng nghìn binh sĩ, để sẵn sàng cho các kịch bản tác chiến. Tại Lebanon, Israel tiếp tục các cuộc không kích dữ dội, với ít nhất 1.953 người thiệt mạng kể từ đầu xung đột, bất chấp những nỗ lực đàm phán trung gian do Mỹ dẫn đầu giữa Israel và Lebanon.
Mỹ đã đảm nhận vai trò trung gian trong các cuộc thảo luận này, với hy vọng giảm bớt cường độ xung đột. Tuy nhiên, các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn, làm dấy lên lo ngại về tính mong manh của lệnh ngừng bắn.
Triển vọng và thách thức phía trước
Các cuộc đàm phán được dự kiến kéo dài trong ngày 11/4, với khả năng mở rộng sang Chủ nhật hoặc thậm chí lên đến 15 ngày. Các nhà phân tích chỉ ra những hố sâu ngăn cách giữa hai bên về tương lai của eo biển Hormuz, tài sản bị phong tỏa, chương trình hạt nhân và cuộc xung đột tại Lebanon. Dù vậy, việc khởi động đối thoại trực tiếp được xem là một bước tiến quan trọng, với hy vọng mang lại hòa bình cho khu vực Trung Đông và ổn định cho nền kinh tế toàn cầu.
Người dân Iran, dù hoan nghênh lệnh ngừng bắn, vẫn bày tỏ lo ngại về khả năng chiến sự tái bùng phát, trong khi nhiều người tìm đến các hoạt động như đọc sách để đối phó với căng thẳng. Thế giới đang nín thở theo dõi kết quả của cuộc đàm phán lịch sử này, nơi vận mệnh của hàng triệu người và sự ổn định địa chính trị đang bị đặt lên bàn cân.
