Quyền Lực Mềm Trung Quốc Bùng Nổ, Nhật Bản Đối Mặt Với Thách Thức Chiến Lược
Sự thành công rực rỡ của các trò chơi điện tử, hoạt hình và sức hút từ văn hóa truyền thống Trung Quốc trên phạm vi toàn cầu đã buộc Nhật Bản phải đưa ra những phản ứng chiến lược cấp thiết. Quyền lực mềm của Trung Quốc đang trỗi dậy mạnh mẽ, được thúc đẩy bởi hàng loạt thành công vang dội trên nhiều lĩnh vực, từ trò chơi điện tử, điện ảnh cho đến các thương hiệu tiêu dùng và công nghệ cao.
Danh Sách Thành Công Kéo Dài Và Tác Động Toàn Cầu
Danh sách những câu chuyện thành công của Trung Quốc kéo dài từ "bom tấn" đồ họa Black Myth: Wukong (Hắc Thần Thoại: Ngộ Không) lấy cảm hứng từ thần thoại Trung Hoa, cho đến tiểu thuyết khoa học viễn tưởng đình đám Tam Thể (The Three-Body Problem) – tác phẩm sau đó đã được Netflix chuyển thể thành phim dài tập thu hút hàng triệu khán giả. Sự hiện diện ngày càng sâu rộng của Trung Quốc trên bản đồ thế giới đã khiến Nhật Bản – quốc gia vốn từ lâu được coi là "anh cả" trong lĩnh vực game và hoạt hình – phải cấp tốc triển khai một sáng kiến mới nhằm quảng bá văn hóa quốc gia, theo báo cáo từ SCMP.
So Sánh Chiến Lược Giữa Nhật Bản Và Trung Quốc
Tháng trước, tờ báo Yomiuri đã thực hiện một phép so sánh chi tiết giữa sáng kiến của Nhật Bản với những nỗ lực dùng văn hóa để mở rộng tầm ảnh hưởng của Trung Quốc. Tờ báo này nhận định cả hai có hướng đi khác biệt rõ rệt, với chiến lược của Nhật Bản được thiết kế nhằm "gia tăng số lượng những người hiểu biết và yêu mến Nhật Bản", trong khi Trung Quốc "sử dụng ngoại giao văn hóa để làm suy giảm tầm ảnh hưởng của các quốc gia khác". Điều này phản ánh sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trong lĩnh vực quyền lực mềm toàn cầu.
Sức Mạnh Từ Dưới Lên: Vai Trò Của Công Ty Tư Nhân Và Cá Nhân
Các nhà phân tích lập luận rằng, sức ảnh hưởng văn hóa đang lên của Trung Quốc ngày càng được thúc đẩy bởi các công ty tư nhân và các hoạt động "giao lưu văn hóa từ dưới lên" của người dân bình thường, thay vì chỉ dựa vào sự lèo lái của chính phủ. Thực tế cho thấy, văn hóa Trung Quốc đang ngày càng phổ biến ở nhiều thể loại khác nhau, tạo nên làn sóng mạnh mẽ.
- Ngay sau khi ra mắt vào tháng 8/2024, trò chơi điện tử Black Myth: Wukong – dựa trên hình tượng Tôn Ngộ Không – đã tạo nên một cơn địa chấn toàn cầu khi bán được hơn 10 triệu bản trong chưa đầy 4 ngày và cán mốc 20 triệu bản chỉ trong tháng đầu tiên.
- Một "siêu phẩm" khác là phim hoạt hình Na Tra 2 cũng khai thác các nhân vật thần thoại, trong khi bộ phim truyền hình dài 40 tập Tàng Hải Truyện (Legend of Zang Hai) – một tác phẩm cổ trang kỳ ảo lồng ghép các loại hình nghệ thuật cổ xưa như múa rối bóng và hát Côn khúc – đã liên tục đứng đầu các bảng xếp hạng trực tuyến tại nước ngoài.
- Tiểu thuyết Tam Thể của Lưu Từ Hân đã nhận được sự tán thưởng rộng rãi từ quốc tế, với lượng người hâm mộ trải dài từ cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama đến tác giả của Trò chơi Vương quyền George R.R. Martin, bán được hàng triệu bản và giành nhiều giải thưởng danh giá.
Xu Hướng Lan Rộng Và Bước Tiến Trên Bảng Xếp Hạng Quyền Lực Mềm
Xu hướng này thậm chí còn lan rộng sang cả mảng đồ chơi như búp bê Labubu của Pop Mart, tạo nên cơn sốt toàn cầu với những dòng người xếp hàng dài. Một minh chứng rõ nét là chỉ số Quyền lực Mềm (Soft Power Index) năm 2025 do công ty tư vấn tiếp thị Brand Finance thực hiện: Trung Quốc đã vượt qua Anh để giành vị trí thứ hai, chỉ sau Hoa Kỳ. Trong bảng xếp hạng năm 2026, Trung Quốc tiếp tục duy trì vị thế này, trong khi Nhật Bản cũng vượt qua Anh để vươn lên vị trí thứ ba, cho thấy sự cạnh tranh sôi động.
Thay Đổi Chiến Lược: Từ Áp Đặt Đến Tự Nguyện Và Tác Động Địa Chính Trị
Chính quyền Bắc Kinh dường như đã nhận ra tiềm năng của mạng xã hội trong việc tái định hình hình ảnh quốc gia, với việc mở rộng tầm ảnh hưởng quốc tế được đưa vào mục tiêu chiến lược trong kế hoạch 5 năm hiện tại. Theo chuyên gia Shaoyu Yuan, thay đổi lớn nhất là Bắc Kinh không còn chỉ dựa vào việc quản lý hình ảnh một cách chính thống, mà chuyển sang bồi đắp cho các ngành công nghiệp văn hóa và kỹ năng kể chuyện. Sheng Zou, giáo sư tại Đại học Baptist Hồng Kông, nhấn mạnh rằng các yếu tố địa chính trị có vai trò, nhưng tiến bộ về văn hóa và công nghệ của Trung Quốc mới là yếu tố then chốt thu hút sự chú ý toàn cầu.
