Truyền thông Israel vừa tiết lộ thông tin gây chấn động về một loạt yêu cầu cứng rắn mà chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là đã chuyển tới Iran. Theo đó, Washington đưa ra 14 điểm trong "thỏa thuận 15 điểm" nhằm gây sức ép toàn diện, yêu cầu Tehran từ bỏ năng lực hạt nhân và ảnh hưởng khu vực để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế.
Chi Tiết Các Yêu Cầu Của Mỹ Về Hạt Nhân Và Quân Sự
Theo kênh Channel 12 của Israel, các yêu cầu này bao gồm những điều kiện khắt khe liên quan đến chương trình hạt nhân và an ninh của Iran. Cụ thể, Mỹ yêu cầu Iran phải:
- Dỡ bỏ toàn bộ năng lực hạt nhân hiện có.
- Cam kết không bao giờ theo đuổi vũ khí hạt nhân.
- Ngừng làm giàu uranium trên lãnh thổ Iran.
- Bàn giao khoảng 450 kg uranium làm giàu 60% cho Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
- Dỡ bỏ các cơ sở hạt nhân quan trọng như Natanz, Isfahan và Fordo.
- Cho phép IAEA giám sát toàn diện, minh bạch và không hạn chế bên trong Iran.
Ngoài ra, Washington còn đòi hỏi Tehran thay đổi vai trò khu vực, bao gồm từ bỏ mô hình sử dụng lực lượng ủy nhiệm và chấm dứt việc tài trợ, chỉ đạo cũng như trang bị vũ khí cho các nhóm này.
Yêu Cầu Về An Ninh Và Năng Lượng
Về mặt an ninh và năng lượng, Mỹ đưa ra các điều kiện cụ thể nhằm kiểm soát hoạt động của Iran. Eo biển Hormuz phải được duy trì thông thoáng và hoạt động như một hành lang hàng hải tự do, đảm bảo lưu thông quốc tế không bị gián đoạn. Đồng thời, chương trình tên lửa của Iran phải được giới hạn cả về tầm bắn lẫn số lượng, với việc sử dụng tương lai chỉ được phép cho mục đích tự vệ.
Lợi Ích Đổi Lại Cho Iran
Để đổi lấy việc tuân thủ các yêu cầu trên, Iran có thể nhận được những lợi ích đáng kể từ phía Mỹ. Washington cam kết sẽ dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt quốc tế, hỗ trợ phát triển chương trình hạt nhân dân sự của Iran, bao gồm sản xuất điện tại nhà máy hạt nhân Bushehr. Quan trọng hơn, cơ chế "tái áp đặt trừng phạt" (snapback) sẽ bị loại bỏ, giúp Tehran tránh được nguy cơ bị trừng phạt tự động nếu vi phạm thỏa thuận.
Phản Ứng Và Thách Thức Từ Iran
Tuy nhiên, danh sách yêu cầu này hiện chưa được Mỹ hoặc Iran xác nhận chính thức. Theo CNN, một số nội dung trong "thỏa thuận 15 điểm" bị đánh giá là "gần như không thể chấp nhận" đối với Tehran, đặc biệt là yêu cầu từ bỏ hoàn toàn quyền làm giàu uranium - vấn đề mà Iran đã kiên quyết bảo vệ suốt hơn hai thập kỷ qua.
Bên cạnh đó, CNN cũng tiết lộ rằng các nhà đàm phán Iran đã thông báo với chính quyền Trump rằng họ không muốn tiếp tục làm việc với các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner như trước. Thay vào đó, Tehran mong muốn chuyển sang đối thoại trực tiếp với Phó tổng thống JD Vance, cho thấy sự phức tạp trong tiến trình đàm phán giữa hai bên.
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, việc tiết lộ này làm dấy lên nhiều câu hỏi về khả năng đạt được thỏa thuận. Các chuyên gia nhận định rằng Mỹ có thể đối mặt với rủi ro chiến lược nếu rút khỏi Iran mà chưa hoàn tất các mục tiêu, trong khi Iran ngày càng cảnh giác với những nỗ lực đàm phán, lo ngại chúng có thể là cái bẫy. Tình hình này đặt ra thách thức lớn cho cả hai bên trong việc tìm kiếm một giải pháp hòa bình và bền vững cho khu vực Trung Đông.
