Ukraine lâm vào thế bị động khi hệ thống Patriot cạn kiệt đạn dược
Theo báo cáo từ Financial Times, tình hình chiến sự tại Ukraine đang trở nên căng thẳng hơn khi phần lớn hệ thống phòng không Patriot của nước này không còn tên lửa để phóng. Tình trạng này khiến các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Nga trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn bao giờ hết.
Cuộc tấn công vào căn cứ không quân chủ chốt
Trong đợt tấn công diễn ra vào ngày 9/2, quân đội Nga đã phóng 9 tên lửa đạn đạo Iskander-M nhắm vào sân bay quân sự Vasilkov, nằm cách thủ đô Kiev khoảng 30km. Vụ tấn công đã gây ra hàng loạt vụ nổ dữ dội và đám cháy lớn, làm thiệt hại nghiêm trọng đến cơ sở hạ tầng quân sự.
Điều đáng chú ý là sân bay Vasilkov được xem là căn cứ chủ chốt của không quân Ukraine, đồng thời được cho là nơi đóng quân của phi đội chiến đấu cơ F-16. Theo thông báo từ phía Ukraine, Nga đã triển khai tổng cộng 149 máy bay không người lái (UAV) các loại và 11 tên lửa đạn đạo Iskander-M trong đợt tấn công này.
Khả năng đánh chặn suy giảm nghiêm trọng
Lực lượng phòng không Ukraine cho biết họ đã bắn hạ được 116 UAV, đồng thời đánh chặn một phần số tên lửa đạn đạo. Tuy nhiên, vẫn có 23 tên lửa và UAV đánh trúng 15 địa điểm khác nhau, với mảnh vỡ rơi xuống 6 khu vực. Đây không phải là lần đầu tiên Ukraine để lọt hàng loạt tên lửa đạn đạo của Nga trong thời gian gần đây.
Chuyên gia quân sự người Ukraine Alexander Kovalenko tiết lộ rằng trong tháng 1, phòng không Ukraine chỉ chặn được khoảng 30% trong tổng số 91 tên lửa đạn đạo Iskander-M và S-300 hoán cải mà Nga đã khai hỏa. Con số này dựa trên các báo cáo do Bộ tư lệnh Không quân Ukraine công bố, phản ánh thực trạng đáng báo động về khả năng phòng thủ.
Nguyên nhân từ tình trạng thiếu hụt đạn dược
Phương Tây đã viện trợ cho Ukraine nhiều hệ thống phòng không hiện đại, trong đó nổi bật nhất là Patriot và SAMP/T. Các tổ hợp Patriot của Ukraine được trang bị tên lửa PAC-3 MSE hiện đại nhất do Mỹ sản xuất, với giá trung bình lên đến 4 triệu USD mỗi quả và khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo ở khoảng cách 60km.
Tuy nhiên, hệ thống phòng không Ukraine đã nhiều lần rơi vào tình trạng quá tải và cạn kiệt đạn dược. Nhiều khẩu đội còn bị Nga tập kích và phá hủy, làm giảm đáng kể hiệu quả chiến đấu. Thư ký báo chí Bộ tư lệnh Không quân Ukraine Yuri Ignat cho biết số tên lửa đạn đạo mà Nga sử dụng trong năm 2025 đã tăng mạnh so với tên lửa hành trình, do Moskva nhận thức rằng Kiev không có hệ thống nào ngoài Patriot để đối phó với loại vũ khí này.
Những thách thức trong việc phân bổ nguồn lực
Tướng Yuri Ignat thừa nhận phòng không Ukraine đang đối mặt với thách thức nghiêm trọng khi tên lửa phòng không tiêu hao nhanh hơn tốc độ viện trợ từ các đối tác. Ông nêu ví dụ cụ thể: "Một khẩu đội NASAMS chỉ triển khai với hai tên lửa trên bệ phóng thay vì 6 quả như thiết kế, do phải phân bổ đạn dược cho nhiều trận địa nhất có thể và bảo vệ khu vực rộng hơn."
Ignat còn tiết lộ thêm: "Một số hệ thống còn rơi vào tình trạng trắng bệ, không còn quả đạn nào, dù vẫn còn các cuộc tấn công cần đẩy lùi." Tình trạng này cho thấy sự thiếu hụt nghiêm trọng trong việc cung cấp vũ khí và đạn dược cho lực lượng phòng không Ukraine.
Chỉ trích từ Tổng thống Zelensky
Cuối tháng trước, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã chỉ trích các nước châu Âu là nguyên nhân khiến Ukraine thiếu hụt tên lửa phòng không. Ông khẳng định: "Tôi biết trước rằng sẽ xảy ra mất điện do không có tên lửa đánh chặn." Zelensky cho rằng tên lửa bổ sung cho hệ thống Patriot "lẽ ra phải đến sớm hơn một tháng", khi Ukraine nhận được tin tình báo về việc Nga sắp tiến hành cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo.
Tuy nhiên, hai quan chức giấu tên am hiểu về hoạt động của cơ chế Danh sách Yêu cầu Ưu tiên của Ukraine (PURL) lại cho rằng cáo buộc của Tổng thống Zelensky là không chính xác. Một người trong số họ khẳng định: "Thiết bị và đạn dược liên tục được chuyển đến Ukraine, trong đó có vật tư thiết yếu dành cho lĩnh vực phòng không."
Chiến thuật phức tạp từ phía Nga
Thách thức với Ukraine còn trở nên lớn hơn do Nga thường phối hợp tên lửa đạn đạo cùng các vũ khí khác như tên lửa hành trình và UAV tầm xa. Chỉ huy Ignat giải thích: "Khi tổ hợp Patriot chĩa radar về một hướng để đối phó tên lửa đạn đạo Nga, tên lửa hành trình và UAV lại tấn công bất ngờ từ hướng khác."
Ông nhấn mạnh: "Chính vì thế, cần có nhiều hơn một hệ thống để bảo vệ các thành phố lớn, bản thân tổ hợp Patriot cũng cần được bảo đảm an toàn." Ignat còn tiết lộ rằng Ukraine hiện chỉ có 5 hệ thống đủ khả năng chiến đấu, nhưng không đưa ra con số cụ thể về radar và bệ phóng.
Tình hình hiện tại cho thấy Ukraine đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nghiêm trọng về nguồn cung đạn dược phòng không. Việc thiếu hụt tên lửa đánh chặn cho hệ thống Patriot không chỉ làm suy yếu khả năng phòng thủ mà còn tạo điều kiện cho các cuộc tấn công của Nga trở nên hiệu quả hơn. Trong bối cảnh chiến sự tiếp tục leo thang, việc giải quyết vấn đề cung ứng vũ khí và đạn dược trở thành yếu tố then chốt để Ukraine duy trì khả năng phòng thủ trước các mối đe dọa từ không gian.
