Bế tắc ngân sách DHS đe dọa đóng cửa chính phủ Mỹ
Lãnh đạo phe đa số của đảng Cộng hòa tại Thượng viện Mỹ, ông John Thune, đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ các yêu sách của phe Dân chủ về việc áp đặt những hạn chế mới đối với nhân viên di trú liên bang, gọi đây là những đề xuất phi thực tế. Ông Thune cảnh báo rằng, Bộ An ninh nội địa (DHS) có nguy cơ phải đóng cửa trong tuần này nếu đảng Dân chủ không hợp tác với đảng Cộng hòa và Nhà Trắng để giải quyết bế tắc ngân sách.
Nguyên nhân sâu xa từ tranh cãi nhập cư
Bế tắc về ngân sách Chính phủ Mỹ một phần bắt nguồn từ việc đảng Dân chủ phản đối các biện pháp kiểm soát nhập cư cứng rắn của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Căng thẳng leo thang đặc biệt sau hai vụ bắn chết công dân Mỹ tại thành phố Minneapolis, bang Minnesota hồi tháng 1, làm dấy lên làn sóng phản đối mạnh mẽ trong việc phê duyệt ngân sách mới cho DHS.
Đảng Dân chủ tuyên bố sẽ không bỏ phiếu thông qua dự luật chi tiêu cho DHS sau khi ngân sách của bộ này hết hạn, trừ khi có những thay đổi mạnh mẽ đối với Cơ quan Thực thi di trú và Hải quan Mỹ (ICE). Các lãnh đạo của đảng Dân chủ, bao gồm Thượng nghị sĩ Chuck Schumer và Hạ nghị sĩ Hakeem Jeffries, đã công bố danh sách mở rộng gồm 10 đề xuất chi tiết nhằm hạn chế chiến dịch siết chặt nhập cư của chính quyền Trump.
Chi tiết các đề xuất cải cách
Các đề xuất này bao gồm nhiều biện pháp cụ thể như:
- Yêu cầu phải xin giấy phép của tòa án trước khi thực hiện một số hoạt động.
- Xác định rõ danh tính của các nhân viên DHS trong quá trình làm việc.
- Áp dụng tiêu chuẩn mới về sử dụng vũ lực để đảm bảo an toàn.
- Chấm dứt tình trạng phân biệt chủng tộc trong các cuộc kiểm tra và thực thi pháp luật.
Quốc hội Mỹ hiện đang nỗ lực tái thương lượng về dự luật ngân sách cho DHS, sau khi Tổng thống Trump đồng ý với yêu cầu của đảng Dân chủ tách dự luật này khỏi dự luật chi tiêu tổng thể. Ông cũng gia hạn tài trợ đến ngày 13/2 để tạo thời gian cho các nhà lập pháp đàm phán về những thay đổi trong hoạt động của DHS. Đây được xem là động thái hiếm hoi khi Tổng thống Trump nhượng bộ phe Dân chủ trong nhiệm kỳ của mình.
Phạm vi ảnh hưởng rộng lớn
Ngoài ICE, dự luật chi tiêu cho DHS còn bao gồm ngân sách hoạt động của Cục Hải quan và Bảo vệ biên giới Mỹ (CBP), Cơ quan Quản lý khẩn cấp liên bang (FEMA) và Cơ quan An ninh vận tải (TSA). Tuy nhiên, nhiều ngày trôi qua, nguy cơ chính phủ một lần nữa phải đóng cửa một phần đang ngày càng lớn khi đảng Cộng hòa tỏ ra không mặn mà với phần lớn các yêu cầu của đảng Dân chủ.
Thượng nghị sĩ Thune cảnh báo, việc DHS đóng cửa sẽ kéo theo nhiều hệ lụy về giao thông, tương tự đợt đóng cửa chính phủ kéo dài 43 ngày hồi năm ngoái. Tuy nhiên, tình trạng DHS chưa có ngân sách hoạt động chỉ là một nốt trầm hiếm hoi trong bức tranh ngân sách của Chính phủ Mỹ, bởi trước đó Tổng thống Trump đã kịp ký ban hành gói ngân sách quy mô lớn trị giá 1.200 tỷ USD.
Bối cảnh ngân sách tổng thể
Gói ngân sách này nhằm chấm dứt đợt chính phủ đóng cửa ngắn ngày bắt đầu từ ngày 31/1, và được Hạ viện thông qua ngày 3/2 với tỷ lệ 217 phiếu thuận và 214 phiếu chống, sau khi được Thượng viện thông qua trước đó. Luật ngân sách vừa được ký ban hành sẽ bảo đảm nguồn tài chính cho các hoạt động của Chính phủ liên bang Mỹ đến hết tháng 9/2026, với ngoại lệ duy nhất là DHS.
Cơ quan này chỉ được cấp ngân sách trong hai tuần do đảng Dân chủ yêu cầu có thay đổi sau khi các nhân viên liên bang phụ trách di trú bắn chết hai công dân Mỹ tại Minneapolis. Việc thông qua gói dự luật đánh dấu sự kết thúc của một cuộc tranh cãi về ngân sách, nhưng lại mở ra một cuộc đối đầu mới giữa hai đảng Dân chủ và Cộng hòa.
Triển vọng và cảnh báo
Theo giới phân tích chính trị, cuộc đối đầu giữa hai phe sẽ diễn ra căng thẳng trong 10 ngày tới - khoảng thời gian Quốc hội đàm phán một thỏa thuận về ngân sách cho DHS. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries cảnh báo đảng Dân chủ sẽ không ủng hộ bất kỳ ngân sách tạm thời nào cho DHS, nếu không có những thay đổi mạnh mẽ trong hoạt động thực thi pháp luật về nhập cư.
Nếu đảng Cộng hòa không thể thuyết phục các nghị sĩ đảng Dân chủ nhượng bộ trong vấn đề ngân sách cho DHS, thì nguy cơ bộ này và các cơ quan trực thuộc đóng cửa, ngừng hoạt động là hoàn toàn có thể xảy ra, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho an ninh và giao thông quốc gia.
