Đàm phán Mỹ - Iran tại Oman: Khởi đầu tích cực nhưng thách thức vẫn còn lớn
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa hai quốc gia, vòng đàm phán gián tiếp giữa Mỹ và Iran đã diễn ra tại Thủ đô Muscat của Oman. Tuy nhiên, cuộc gặp kết thúc vào ngày 6/2 mà không đạt được bất kỳ thỏa thuận hay tuyên bố chung nào, phản ánh những bất đồng sâu sắc, đặc biệt là xung quanh vấn đề làm giàu urani. Các cuộc thảo luận tiếp theo được dự báo sẽ còn nhiều khó khăn phía trước.
Bước khởi đầu trong bầu không khí nghiêm túc
Cuộc đàm phán được tổ chức theo hình thức gián tiếp, với các phái đoàn Mỹ và Iran không gặp mặt trực tiếp. Phái đoàn Mỹ do Đặc phái viên về vấn đề Trung Đông Steve Witkoff đứng đầu, cùng sự tham gia của ông Jared Kushner - con rể Tổng thống Donald Trump, và Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ, Đô đốc Brad Cooper. Phía Iran do Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi dẫn đầu. Bộ trưởng Ngoại giao Oman Sayyid Badr bin Hamad Al Busaidi đã có các cuộc gặp riêng rẽ với hai phái đoàn để hỗ trợ quá trình.
Theo các nguồn tin ngoại giao, vòng đàm phán kết thúc mà không có thỏa thuận nào được công bố. Đài truyền hình quốc gia Iran (IRIB) đưa tin, các phái đoàn đã về nước để tham vấn thêm. Trang tin Axios của Mỹ cho hay, hai bên dự kiến nối lại đàm phán trong những ngày tới, cho thấy cánh cửa đối thoại vẫn chưa khép lại hoàn toàn.
Bộ Ngoại giao Oman xác nhận, các cuộc tham vấn gián tiếp tập trung vào chuẩn bị điều kiện cần thiết để nối lại các cuộc đàm phán ngoại giao và kỹ thuật về vấn đề hạt nhân Iran. Hai bên nhấn mạnh mục tiêu lâu dài là hướng tới an ninh và ổn định bền vững trong khu vực. Bộ trưởng Ngoại giao Oman nhận định vòng đàm phán đã diễn ra nghiêm túc và hữu ích.
Phản ứng từ hai phía sau đàm phán
Phát biểu với phóng viên sau đàm phán, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi cho biết, các cuộc tham vấn tập trung hoàn toàn vào vấn đề hạt nhân và đây là bước khởi đầu tích cực. Hai bên sẽ tổ chức tham vấn nội bộ, sau đó quyết định về cách thức và thời điểm tiến hành vòng đàm phán tiếp theo. Iran hy vọng Mỹ không có động thái “đe dọa và gây sức ép” để tiến trình đối thoại được duy trì.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng cho biết, các cuộc tiếp xúc gián tiếp giữa Mỹ và Iran tại Oman diễn ra rất tích cực và hai bên dự kiến tiếp tục đàm phán trong tuần này. Tổng thống Trump nhận định, Tehran “rất muốn đạt được một thỏa thuận”. Tuy nhiên, ông vẫn cảnh báo về “hậu quả nghiêm trọng” nếu không đạt được đồng thuận liên quan đến chương trình hạt nhân.
Điểm nghẽn bất đồng và bối cảnh căng thẳng
Vòng đàm phán gián tiếp tại Oman diễn ra trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Iran gia tăng, khi Mỹ đề cập khả năng sử dụng biện pháp quân sự nếu ngoại giao thất bại, còn Iran tuyên bố sẵn sàng đáp trả mọi hành động bị coi là “vượt lằn ranh đỏ” của Tehran. Trước thềm đàm phán, Mỹ đã điều một nhóm tác chiến hải quân do tàu sân bay USS Abraham Lincoln dẫn đầu tới Trung Đông, trong khi Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) triển khai tên lửa đạn đạo tầm xa mới nhất mang tên Khorramshahr-4.
Theo hãng thông tấn Mehr của Iran, các cuộc thảo luận lần này diễn ra trong bầu không khí nghiêm túc hơn so các vòng trước, song khoảng cách lập trường giữa hai bên còn lớn. Điểm nghẽn chính trong vòng đàm phán này là yêu cầu của Mỹ đòi Iran ngừng hoàn toàn hoạt động làm giàu urani và Iran bác bỏ dứt khoát.
Trong bài đăng trên mạng xã hội X, Bộ trưởng Abbas Araghchi cho biết, phái đoàn Iran nêu rõ kiềm chế đe dọa và gây áp lực là điều kiện tiên quyết cho mọi cuộc đối thoại, đồng thời hy vọng yêu cầu này được đáp ứng, làm cơ sở tiếp tục đàm phán. Ông nhấn mạnh, Iran tham gia đàm phán với thiện chí và kiên định bảo vệ các quyền của mình. Bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau và lợi ích chung là trụ cột không thể thiếu của một thỏa thuận bền vững.
Động thái gây sức ép tiếp tục từ Mỹ
Chỉ vài giờ sau khi kết thúc đàm phán, Bộ Ngoại giao Mỹ đã công bố các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào các thực thể vận tải biển và tàu thuyền mà Mỹ cho là liên quan hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Iran. Động thái này nằm trong chiến dịch gây sức ép tối đa nhằm cắt giảm nguồn thu năng lượng của Tehran.
Bộ Ngoại giao Mỹ ra tuyên bố nhấn mạnh, trong khuôn khổ chiến dịch gây sức ép tối đa, Tổng thống Trump quyết tâm kiềm chế hoạt động xuất khẩu dầu và hóa dầu của Iran. Theo đó, Mỹ phong tỏa mọi giao dịch với 14 tàu bị cáo buộc vận chuyển dầu mỏ của Iran, trong đó có các phương tiện treo cờ Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Danh sách trừng phạt còn có 15 thực thể và 2 cá nhân. Tổng thống Trump cũng ký sắc lệnh hành pháp cho phép áp thuế quan bổ sung đối với các quốc gia tiếp tục giao thương với Iran.
Nhìn chung, vòng đàm phán tại Oman đã tạo ra một bước khởi đầu tích cực trong bối cảnh căng thẳng, nhưng với những bất đồng sâu sắc về làm giàu urani và các động thái gây sức ép liên tục, con đường đạt được thỏa thuận hạt nhân giữa Mỹ và Iran vẫn còn nhiều chông gai phía trước.
