Cảnh báo gian lận thuế: Doanh nghiệp sử dụng 2 hệ thống sổ sách gây thiệt hại hàng trăm tỷ đồng
Tại buổi họp báo thường kỳ quý 1/2026 của Bộ Tài chính chiều ngày 9.4, ông Lê Long - Phó cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) đã đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về tình trạng doanh nghiệp sử dụng song song 2 hệ thống sổ kế toán nhằm mục đích gian lận thuế. Hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn gây thiệt hại lớn cho ngân sách nhà nước, với những vụ án điển hình lên đến hàng trăm tỷ đồng.
Hành vi gian lận tinh vi và hậu quả nghiêm trọng
Theo ông Lê Long, việc doanh nghiệp duy trì hai hệ thống sổ kế toán riêng biệt - một để theo dõi hoạt động sản xuất kinh doanh thực tế và một để cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước - là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Mục đích của việc này thường là để gian lận thuế hoặc thao túng báo cáo tài chính nhằm phục vụ các mục đích xấu như tham gia đấu thầu, vay vốn ngân hàng, hoặc che giấu doanh thu thực tế.
"Điểm đáng lo ngại của hành vi này là tính chất có hệ thống, tinh vi, dễ che giấu và khó phát hiện nếu không có kỹ năng thanh tra chuyên sâu hoặc nghiệp vụ điều tra của cơ quan chức năng", ông Long nhấn mạnh. Hành vi này phản ánh ý thức trách nhiệm xã hội yếu kém của chủ doanh nghiệp, không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn ảnh hưởng lâu dài đến nền kinh tế và môi trường kinh doanh.
Những vụ án điển hình với thiệt hại khổng lồ
Ông Long đã điểm mặt một số vụ án lớn đã bị cơ quan chức năng phát hiện gần đây, minh chứng cho mức độ nghiêm trọng của vấn đề:
- Công ty Hoàng Long: Lập 2 sổ sách kế toán để che giấu doanh thu, gây thiệt hại về thuế cho nhà nước hơn 241 tỷ đồng.
- Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu: Sử dụng 2 hệ thống phần mềm để quản lý và kê khai báo cáo thuế, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước khoảng 150 tỷ đồng.
"Đây là thực tế đáng báo động về quy mô và tính chất nghiêm trọng ngày càng gia tăng của hành vi phạm tội này", lãnh đạo Cục Thuế nhận định. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này bao gồm ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh hạn chế, động cơ tối đa hóa lợi nhuận bằng mọi giá, giảm thiểu nghĩa vụ thuế, và sự thiếu nhận thức đầy đủ về rủi ro hình sự phải đối mặt.
Chiến dịch thu thập thông tin và kiểm soát toàn diện
Để đối phó với tình trạng này, Cục Thuế đã triển khai nhiều biện pháp mạnh mẽ. Thông qua công văn về phối hợp ngăn chặn hành vi gian lận thuế, cơ quan này đã đề nghị các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử và dịch vụ giá trị gia tăng trong lĩnh vực thuế phối hợp triển khai các biện pháp ngăn chặn.
Kết quả cụ thể cho thấy, tính đến ngày 7.4, Cục Thuế đã nhận được danh sách khách hàng từ 42 tổ chức với thông tin của 12.809 khách hàng đang sử dụng các phần mềm kế toán. "Việc thu thập thông tin này giúp Cục Thuế nắm bắt được số lượng doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh đang sử dụng phần mềm kế toán để triển khai các giải pháp hỗ trợ và đảm bảo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế", ông Long giải thích.
Giải pháp công nghệ và tăng cường kiểm soát
Cục Thuế đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để ngăn chặn hiệu quả tình trạng gian lận thuế:
- Tăng cường kiểm soát dòng tiền: Giảm sử dụng tiền mặt, tăng cường kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế và hệ thống ngân hàng, kiểm soát các giao dịch có giá trị lớn qua tài khoản.
- Ứng dụng công nghệ hiện đại: Sử dụng big data và trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích rủi ro, phát hiện dấu hiệu sử dụng 2 hệ thống sổ kế toán thông qua biến động doanh thu bất thường hoặc biên lợi nhuận thấp không hợp lý.
- Nâng cao hiệu quả phối hợp điều tra: Xác định dấu hiệu gian lận thuế, trốn thuế để củng cố hồ sơ và kịp thời chuyển hồ sơ sang cơ quan công an khi có dấu hiệu tội phạm.
Ông Long khẳng định: "Cục Thuế sẽ sử dụng các thông tin, dữ liệu thu thập được để rà soát và đưa ra các cảnh báo, khuyến nghị đối với các tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh có sử dụng song song nhiều sổ kế toán từ tháng 4, nhằm phục vụ công tác quản lý thuế hiệu quả hơn".
Với những biện pháp quyết liệt này, Cục Thuế kỳ vọng sẽ hạn chế đáng kể tình trạng gian lận thuế thông qua việc sử dụng song song 2 hệ thống sổ sách, bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.
