Cảnh báo từ Cục Thuế: Doanh nghiệp lập hai sổ kế toán là vi phạm nghiêm trọng
Tại cuộc họp báo quý I/2026 của Bộ Tài chính diễn ra chiều ngày 9-4, ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế, đã đưa ra tuyên bố mạnh mẽ về một vấn đề đáng lo ngại trong cộng đồng doanh nghiệp. Ông khẳng định rằng việc các doanh nghiệp sử dụng song song hai hệ thống sổ kế toán – một để theo dõi hoạt động sản xuất kinh doanh nội bộ và một để cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước – là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Hành vi này thường nhằm mục đích gian lận thuế hoặc gian lận trong việc lập và phát hành báo cáo tài chính, gây ra hậu quả nặng nề cho nền kinh tế.
Hậu quả và thực trạng đáng báo động
Lãnh đạo Cục Thuế nhấn mạnh rằng hành vi lập hai sổ kế toán không chỉ dẫn đến thất thu ngân sách nhà nước mà còn tác động tiêu cực đến môi trường kinh doanh, tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh. Đáng chú ý, việc này có thể được thực hiện một cách có hệ thống và tinh vi, khiến cho các cơ quan chức năng khó phát hiện nếu không tiến hành thanh tra hoặc điều tra chuyên sâu với nghiệp vụ cao.
Trong thời gian gần đây, cơ quan chức năng đã phát hiện một số vụ việc điển hình, chẳng hạn như vụ Công ty Hoàng Long lập hai sổ kế toán để che giấu doanh thu, gây thiệt hại hơn 241 tỉ đồng tiền thuế. Một ví dụ khác là vụ việc tại Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu, nơi sử dụng hai hệ thống phần mềm để quản lý và kê khai thuế, dẫn đến thiệt hại khoảng 150 tỉ đồng. Những trường hợp này cho thấy quy mô và mức độ của hành vi vi phạm đang có xu hướng gia tăng, đòi hỏi sự quan tâm đặc biệt từ phía cơ quan quản lý.
Nguyên nhân và giải pháp từ cơ quan thuế
Ông Lê Long chỉ rõ nguyên nhân của tình trạng này xuất phát từ ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh còn hạn chế trong một bộ phận doanh nghiệp. Động cơ tối đa hóa lợi nhuận và giảm bớt nghĩa vụ thuế đã thúc đẩy hành vi sai trái. Một số doanh nghiệp thậm chí chưa nhận thức đầy đủ về rủi ro pháp lý hoặc lầm tưởng rằng hành vi của họ có thể dễ dàng che giấu.
Để đối phó với tình hình, cơ quan thuế đã triển khai nhiều biện pháp quyết liệt. Trước hết, họ yêu cầu các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử lập danh sách khách hàng sử dụng phần mềm kế toán đến hết ngày 31-3 và gửi về trước ngày 8-4, đồng thời cập nhật danh sách này hàng tháng. Mục tiêu là giúp cơ quan thuế nắm bắt được số lượng doanh nghiệp, tổ chức và hộ kinh doanh đang sử dụng phần mềm kế toán, từ đó triển khai các giải pháp hỗ trợ kê khai, nộp thuế và quản lý nghĩa vụ thuế hiệu quả hơn.
Đến ngày 7-4, cơ quan thuế đã nhận được danh sách từ 42 tổ chức với tổng cộng 12.809 khách hàng đang sử dụng phần mềm kế toán. Dữ liệu này tiếp tục được tổng hợp trên phạm vi cả nước để tạo cơ sở dữ liệu toàn diện. Dựa trên thông tin thu thập, cơ quan thuế sẽ tiến hành rà soát và đưa ra cảnh báo đối với các tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh có dấu hiệu sử dụng nhiều sổ kế toán từ tháng 4-2026, nhằm phục vụ công tác quản lý thuế chặt chẽ hơn.
Các biện pháp kiểm soát và xử lý vi phạm
Bên cạnh đó, cơ quan thuế đang triển khai hàng loạt giải pháp nhằm kiểm soát và ngăn chặn hành vi vi phạm. Trong đó, việc tăng cường kiểm soát dòng tiền được chú trọng, bao gồm hạn chế giao dịch tiền mặt và tăng kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế với hệ thống ngân hàng. Điều này giúp kiểm soát các giao dịch có giá trị lớn qua tài khoản, hạn chế cơ hội gian lận.
Lãnh đạo Cục Thuế cũng cho biết thêm rằng công tác quản lý hóa đơn điện tử và phần mềm kế toán đang được tăng cường mạnh mẽ. Cụ thể, cơ quan thuế yêu cầu kết nối dữ liệu bán hàng với hệ thống của họ theo thời gian thực đối với một số lĩnh vực trọng điểm. Đồng thời, các đơn vị cung cấp phần mềm phải cung cấp danh sách khách hàng để phục vụ cho việc kiểm soát và giám sát hiệu quả.
Ngoài ra, cơ quan thuế đang phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng khác trong công tác điều tra và xử lý hình sự đối với những trường hợp có dấu hiệu gian lận thuế. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, hồ sơ sẽ được chuyển ngay sang cơ quan công an để xử lý theo quy định của pháp luật, đảm bảo tính răn đe và công bằng trong môi trường kinh doanh.
