Bộ Tài chính đề xuất nâng ngưỡng khấu trừ thuế thu nhập cá nhân
Bộ Tài chính đang tiến hành lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là đề xuất nâng mức thu nhập để làm căn cứ tạm khấu trừ thuế.
Theo đó, các tổ chức, cá nhân trả tiền lương, tiền công, tiền thù lao hoặc các khoản chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng hoặc ký hợp đồng lao động dưới 3 tháng sẽ phải thực hiện khấu trừ thuế, khai thuế thay và nộp thuế thay cho cá nhân nếu mức thu nhập từ 3 triệu đồng/lần trở lên. Tỷ lệ khấu trừ được áp dụng là 10% trên tổng thu nhập trước khi thanh toán cho người lao động.
Đây là sự điều chỉnh tăng từ mức hiện hành là 2 triệu đồng/lần lên 3 triệu đồng/lần. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng việc nâng ngưỡng này vẫn chưa thực sự thỏa đáng trong bối cảnh kinh tế hiện nay.
Chuyên gia phân tích về tính hợp lý của mức đề xuất
Trao đổi với báo chí, ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành Khoa Tài chính - Ngân hàng thuộc Trường Đại học Nguyễn Trãi, nhận định đề xuất nâng ngưỡng khấu trừ 10% đối với thu nhập không thường xuyên từ 2 triệu đồng/lần lên 3 triệu đồng/lần là một bước điều chỉnh tích cực. Tuy nhiên, ông Huy cũng chỉ ra rằng trong bối cảnh thu nhập và mặt bằng giá cả đã có nhiều biến động, mức 3 triệu đồng chưa phản ánh đầy đủ thực tế.
Đối với nhóm lao động thời vụ, lao động tự do hoặc những người làm việc ngắn hạn, việc bị khấu trừ thuế ngay từ đầu có thể tạo ra áp lực đáng kể về dòng tiền. Trong khi đó, thủ tục hoàn thuế lại tương đối phức tạp và tốn thời gian. Ông Huy đề xuất: "Có thể cân nhắc để nâng ngưỡng khấu trừ lên mức phù hợp hơn với thực tế thu nhập hoặc thiết kế cơ chế linh hoạt đối với một số nhóm thu nhập thấp".
Những bất cập trong quy định hiện hành
Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, phân tích rằng trong dự thảo, Bộ Tài chính chưa đưa ra cơ sở rõ ràng cho con số 3 triệu đồng. Theo quy định hiện tại, đối với hợp đồng dưới 3 tháng sẽ áp dụng mức thuế suất 10%, trong khi hợp đồng từ 3 tháng trở lên sẽ tính thuế theo biểu thuế lũy tiến.
Thực tế cho thấy nhiều người có thu nhập thấp hoặc trung bình trong xã hội phải làm cam kết hoặc chịu tạm khấu trừ thuế, sau đó đến cuối năm lại phải thực hiện thủ tục quyết toán thuế để được hoàn lại số tiền đã khấu trừ. Tuy nhiên, không ít trường hợp người lao động không thể hoàn thuế do gặp phải các khó khăn như:
- Mất thời gian xin biên lai khấu trừ thuế từ doanh nghiệp
- Gặp khó khăn vì không rành thủ tục quyết toán thuế
- Phải chi trả thêm chi phí cho bên cung cấp dịch vụ để được hoàn thuế
Ông Tuấn nhấn mạnh: "Như vậy, quy định tính thuế 10% vô hình trung gây ra thiệt hại hoặc khó khăn cho người lao động thu nhập thấp và trung bình ngay tại thời điểm khấu trừ thuế và khi quyết toán thuế".
Trong khi đó, những người có thu nhập cao phải đóng thuế thu nhập cá nhân theo các bậc thuế suất lũy tiến, có khi lên đến 35%. Tuy nhiên, trong năm, họ chỉ tạm thời bị khấu trừ thuế 10% khi nhận thu nhập, và chỉ phải đóng thêm thuế khi thực hiện quyết toán thuế cuối năm.
Từ những phân tích trên, ông Tuấn đề xuất nên bỏ cách tính thuế 10% hiện tại. Thay vào đó, tất cả các khoản thu nhập có tính chất tiền lương, tiền công đều nên được tính theo biểu thuế lũy tiến để đảm bảo công bằng và minh bạch.
Đề xuất cải tiến cơ chế khấu trừ thuế
Ông Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín, Ủy viên thường trực Hội Tư vấn thuế Việt Nam, đồng tình với đề xuất của Bộ Tài chính nhưng cho rằng việc nâng mức thu nhập vãng lai từ 2 triệu đồng/lần lên 3 triệu đồng/lần để khấu trừ thuế 10% không phải là điều quan trọng nhất.
Theo ông Được, con số này có thể được nâng lên thành 5 triệu đồng/lần hay thậm chí 7 triệu đồng/lần cũng không làm thay đổi nhiều về bản chất vấn đề. Bởi lẽ, nếu có thu nhập vãng lai, tổng thu nhập trong năm sau khi đã giảm trừ các khoản theo quy định, người nộp thuế vẫn phải thực hiện nghĩa vụ đóng thuế. Việc không khấu trừ thuế ngay từ đầu thậm chí có thể gây phiền hà hơn cho người nộp thuế.
Ông Được giải thích: "Người nộp thuế có thể sẽ rơi vào trường hợp có thu nhập từ nhiều nơi ngoài cơ quan làm việc chính. Do chưa bị khấu trừ thuế ngay với thu nhập vãng lai, họ sẽ phải tự quyết toán thuế cuối năm mà không được ủy quyền cho cơ quan thực hiện quyết toán thuế".
Vị chuyên gia này đề xuất rằng, bên cạnh việc nâng ngưỡng khấu trừ, điều quan trọng là phải tiếp tục duy trì chính sách cho phép người nộp thuế được làm cam kết. Người nộp thuế có thể thông báo cho đơn vị chi trả thu nhập vãng lai để tạm thời chưa bị khấu trừ thuế trong trường hợp họ tự đánh giá tổng thu nhập trong năm dưới mức phải nộp thuế.
Điều này áp dụng cho tất cả các nguồn thu nhập thay vì chỉ duy nhất một nguồn như quy định trước đây, sau khi đã tính đến các khoản giảm trừ gia cảnh cho bản thân, người phụ thuộc và các khoản giảm trừ khác.
Ông Được nhìn nhận: "Cách làm này giúp giảm thiểu các thủ tục hành chính như kê khai, nộp thuế, hoàn thuế, từ đó giảm chi phí xã hội. Đồng thời, nó đảm bảo nguyên tắc thực tế là người nộp thuế có thu nhập chưa đến ngưỡng phải nộp thuế thì chưa phải thực hiện nghĩa vụ này".
Dự thảo Nghị định của Bộ Tài chính hiện đang trong giai đoạn lấy ý kiến rộng rãi từ các bên liên quan trước khi được hoàn thiện và ban hành chính thức.
