UBTV Quốc hội thảo luận giảm thuế xăng dầu, ứng phó biến động Trung Đông
Sáng ngày 9/4/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tổ chức phiên họp quan trọng để lấy ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội liên quan đến việc điều chỉnh các loại thuế đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay. Phiên họp có sự tham dự của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng, với phần điều hành do Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đảm nhiệm.
Bối cảnh cấp bách từ xung đột Trung Đông
Theo tờ trình của Chính phủ do Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày, xung đột tại Trung Đông đã gây ra những biến động mạnh mẽ trên thị trường năng lượng toàn cầu. Giá dầu mỏ và khí đốt tăng cao, nguồn cung xăng dầu bị gián đoạn, dẫn đến tác động trực tiếp đến thị trường trong nước. Những yếu tố này khiến giá xăng, dầu tăng nhanh trong thời gian ngắn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và đời sống sinh hoạt, thu nhập của người dân.
Để ứng phó với tình hình này, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo áp dụng các công cụ chính sách tài khóa, bao gồm Quyết định số 482/QĐ-TTg điều chỉnh giảm thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt từ ngày 26/3 đến hết ngày 15/4. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp cấp bách và tạm thời, trong khi tình hình xung đột ở Trung Đông vẫn tiếp tục diễn biến khó lường, đòi hỏi một chính sách dài hạn hơn.
Chi tiết dự thảo Nghị quyết và các đề xuất
Dự thảo Nghị quyết đề xuất mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol), dầu diezel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut là 0 đồng/lít. Đồng thời, các mặt hàng này sẽ không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng vẫn được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào. Mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại cũng được đề xuất là 0%.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, qua thẩm tra, đã cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành chính sách này. Đa số ý kiến cho rằng việc điều chỉnh thuế thuộc thẩm quyền của Quốc hội, nhưng cũng có đề xuất phân cấp cho Chính phủ quyết định rút ngắn hoặc kéo dài hiệu lực của Nghị quyết để đảm bảo tính linh hoạt và kịp thời.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh sự cần thiết triển khai đồng bộ các giải pháp, từ điều hành giá cả, minh bạch hóa các yếu tố cấu thành giá xăng dầu cơ sở, đến bảo đảm chuỗi cung ứng và tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng.
Thời gian áp dụng và các khuyến nghị
Về thời gian áp dụng, đa số ý kiến nhất trí đề xuất từ ngày 16/4 đến hết ngày 30/6/2026. Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị cân nhắc kéo dài thời hạn do tác động kéo dài của xung đột Trung Đông, nhằm ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng. Ngoài ra, có đề xuất cho phép Chính phủ điều chỉnh mức thuế trong trường hợp khẩn cấp và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
Trong phiên họp, các đại biểu cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc ban hành chính sách, đồng thời đề nghị Chính phủ thực hiện các giải pháp tổng thể, bao gồm kiểm soát hóa đơn điện tử minh bạch để xác nhận chi phí đầu vào của doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, tránh tình trạng trục lợi chính sách.
Kết luận từ lãnh đạo Quốc hội
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo cung cầu, điều tiết thị trường, và vận hành an toàn các nhà máy lọc dầu trong nước. Ông khẳng định quyết tâm không để xảy ra khủng hoảng kinh tế trong bất kỳ tình huống nào, đồng thời yêu cầu tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi đầu cơ, găm hàng.
Kết thúc phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Nghị quyết riêng về chính sách điều chỉnh thuế, áp dụng từ ngày 16/4 đến hết ngày 30/6/2026. Việc này nhằm bổ sung kịp thời các giải pháp đồng bộ, hiệu quả, góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực từ khan hiếm nhiên liệu và biến động giá cả, hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô và duy trì mục tiêu tăng trưởng.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng giao Chính phủ quyết định điều chỉnh, rút ngắn hoặc kéo dài hiệu lực của Nghị quyết, đồng thời cân nhắc bổ sung quy định trong trường hợp khẩn cấp và báo cáo lại Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
