Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua dự thảo giảm thuế xăng dầu đến hết tháng 6/2026
Sáng ngày 9/4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tiến hành thảo luận và cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội liên quan đến việc điều chỉnh các quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt áp dụng cho xăng, dầu và nhiên liệu bay. Đề xuất này được trình lên Quốc hội để xem xét và thông qua theo quy trình rút gọn, nhằm ứng phó kịp thời với những biến động phức tạp trên thị trường năng lượng toàn cầu.
Nguyên nhân và bối cảnh của đề xuất
Trong phần trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã nhấn mạnh rằng, xung đột đang diễn ra tại khu vực Trung Đông đã gây ra những tác động đáng kể đến giá cả năng lượng, đặc biệt là dầu mỏ và khí đốt. Sự biến động mạnh mẽ này không chỉ làm gián đoạn nguồn cung xăng dầu mà còn khiến giá dầu thô thế giới có xu hướng tiếp tục tăng cao. Những yếu tố này đã ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường xăng dầu trong nước, dẫn đến việc giá xăng và dầu tăng nhanh trong thời gian ngắn, gây khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp cũng như ảnh hưởng đến sinh hoạt và thu nhập của người dân.
Để đối phó với tình hình này, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã triển khai nhiều biện pháp chính sách tài khóa, trong đó có Quyết định số 482/QĐ-TTg được ban hành vào ngày 26/3/2026. Quyết định này điều chỉnh giảm thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt, có hiệu lực từ 24 giờ ngày 26/3/2026 đến hết ngày 15/4/2026. Kết quả là, tại kỳ điều hành giá vào ngày 27/3/2026, giá của nhiều mặt hàng xăng dầu đã giảm đáng kể, có mặt hàng thậm chí giảm gần 6.000 đồng.
Giải pháp dài hạn và chi tiết dự thảo
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, đây chỉ là một giải pháp cấp bách áp dụng trong thời gian ngắn. Tình hình xung đột ở Trung Đông vẫn tiếp tục diễn biến khó lường và có thể tác động trực tiếp đến thị trường xăng dầu trong nước. Do đó, để đảm bảo các mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, ổn định tâm lý và đời sống của người dân và doanh nghiệp, cần thiết phải xây dựng một chính sách có thời hạn dài hơn để trình Quốc hội ban hành theo thẩm quyền.
Căn cứ vào chỉ đạo của Bộ Chính trị và thẩm quyền của Quốc hội được quy định trong Hiến pháp cùng các luật thuế hiện hành, Chính phủ đã đề xuất trình Quốc hội xem xét và thông qua Nghị quyết này theo quy trình rút gọn ngay tại đầu Kỳ họp thứ nhất. Về chi tiết, dự thảo Nghị quyết quy định:
- Mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol), dầu diezel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut là 0 đồng/lít.
- Xăng, dầu diezel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào.
- Mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại là 0%.
Thời hạn áp dụng dự kiến từ ngày 16/4/2026 đến hết ngày 30/6/2026. Đồng thời, dự thảo cũng giao quyền cho Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định cá biệt để điều chỉnh (rút ngắn hoặc kéo dài) hiệu lực của Nghị quyết, nhằm đảm bảo việc điều hành thị trường xăng dầu trong nước phù hợp với diễn biến giá dầu thế giới.
Ý kiến thẩm tra và kết luận từ Ủy ban Thường vụ Quốc hội
Trong báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đã bày tỏ sự đồng thuận cơ bản với sự cần thiết ban hành chính sách này. Ông nhấn mạnh: "Đây là giải pháp cần thiết nhằm kịp thời bổ sung các giải pháp đồng bộ, hiệu quả, góp phần giảm thiểu các tác động tiêu cực do khan hiếm nhiên liệu, biến động tăng giá làm ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, đời sống nhân dân, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và duy trì mục tiêu tăng trưởng kinh tế".
Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản thống nhất với đề xuất của Chính phủ về việc ban hành chính sách điều chỉnh thuế, thời gian áp dụng và việc giao Chính phủ quyết định điều chỉnh hiệu lực của Nghị quyết. Ủy ban cũng đề nghị cân nhắc bổ sung quy định trong trường hợp khẩn cấp, giao Chính phủ quyết định điều chỉnh mức thuế và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất, đảm bảo việc điều hành thị trường xăng dầu phù hợp với diễn biến giá dầu thế giới và tình hình trong nước.
Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đã nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành một nghị quyết riêng của Quốc hội để điều chỉnh các quy định về thuế. Bà đề nghị Chính phủ cần bổ sung các giải pháp tổng thể, đồng bộ về điều hành giá; minh bạch hóa các thành phần cấu thành trong giá xăng dầu cơ sở; tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng và kiểm soát hóa đơn điện tử chặt chẽ.
Đồng thời, Phó Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh việc đảm bảo khả năng cân đối ngân sách trong phạm vi bội chi ngân sách nhà nước năm 2026 đã được Quốc hội quyết định, và xem xét trong tổng thể cùng với điều hành chính sách kinh tế vĩ mô để đạt được mục tiêu về lạm phát và ổn định vĩ mô. Cuối cùng, bà giao Tổng Thư ký Quốc hội và Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội sắp xếp, bố trí nội dung này vào chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
