Não trẻ nhạy cảm với nhiệt: Nguy cơ khôn lường khi bị bỏ quên trong ô tô
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Hoàng Thạch, Phó trưởng Khoa Nhi và Hồi sức sơ sinh tại Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), có ba nguyên nhân chính khiến trẻ em rơi vào tình huống nguy hiểm nhanh hơn người lớn khi bị bỏ quên trong xe ô tô. Những yếu tố này làm tăng nguy cơ sốc nhiệt và tổn thương não, đặc biệt ở trẻ dưới 6 tuổi.
Ba lý do khiến trẻ dễ bị tổn thương
Thứ nhất, khả năng điều hòa thân nhiệt của trẻ kém hơn, nhất là ở nhóm dưới 5 tuổi do cơ chế tiết mồ hôi chưa hoàn thiện. Điều này khiến trẻ khó tản nhiệt và thân nhiệt tăng nhanh trong môi trường nóng.
Thứ hai, tỷ lệ diện tích da trên cân nặng của trẻ cao hơn người lớn, dẫn đến việc cơ thể hấp thu nhiệt từ môi trường nhanh chóng. Trong khi đó, xe ô tô đóng kín cửa dưới trời nắng có thể đạt nhiệt độ từ 50 đến 70°C chỉ sau 15 đến 30 phút, khiến quá trình thải nhiệt gần như không thể xảy ra.
Cuối cùng, não trẻ, đặc biệt ở độ tuổi dưới 6, rất nhạy cảm với nhiệt độ cao. Khi thân nhiệt tăng, trẻ dễ bị tổn thương não, nhanh chóng dẫn đến rối loạn ý thức, co giật và phù não.
Những bước sơ cứu "vàng" cần ghi nhớ
Bác sĩ Thạch nhấn mạnh: "Trong khoảng thân nhiệt từ 39 đến 40°C, cơ thể có thể bị mất nước, chuột rút và kiệt sức vì nóng. Thân nhiệt vượt trên 40°C là ngưỡng báo động, trẻ bắt đầu có thể tổn thương não và sốc nhiệt. Do đó, với thời tiết nắng nóng hiện nay, chỉ trong 10 đến 15 phút, nhiệt độ trong xe đóng kín đủ gây nguy hiểm như mất nước và tăng thân nhiệt. Trên 30 phút có thể tiến triển thành sốc nhiệt, nguy cơ tử vong rất cao, đặc biệt ở trẻ nhỏ."
Ông cũng lưu ý rằng hiệu ứng nhà kính trong xe có thể khiến trẻ tử vong ngay cả khi nhiệt độ ngoài trời chỉ khoảng 30°C, không cần nắng gắt.
Trong trường hợp phát hiện trẻ bị bỏ quên và có dấu hiệu hôn mê hoặc co giật, bác sĩ Thạch khuyến cáo thực hiện ngay các bước sơ cứu sau trước khi đưa trẻ đến bệnh viện:
- Đưa trẻ ra khỏi môi trường nóng: Mở cửa xe, đưa trẻ đến bóng râm hoặc nơi thoáng mát, và gọi cấp cứu ngay lập tức.
- Đánh giá ABC (Airway - Breathing - Circulation): Kiểm tra hô hấp và mạch của trẻ. Nếu trẻ ngừng tim hoặc ngừng thở, tiến hành hồi sức tim phổi với tần số 30 lần ấn tim và 2 lần thổi ngạt nếu chỉ có một người cấp cứu, hoặc 15 lần ấn tim và 2 lần thổi ngạt nếu có người hỗ trợ.
- Hạ nhiệt tích cực: Cởi bớt quần áo, lau người bằng nước mát (tránh dùng nước đá trực tiếp), dùng quạt tạo gió, và chườm mát vùng cổ, nách, bẹn.
- Xử trí co giật (nếu có): Đặt trẻ nằm nghiêng để tránh sặc, không nhét vật vào miệng, không vắt chanh hay đổ nước vào miệng, và không cố giữ tay chân.
- Những việc cần lưu ý: Không cho uống nước nếu trẻ lơ mơ hoặc hôn mê, không ủ ấm, và không chờ đợi tự hồi phục mà nên đưa trẻ đến trung tâm y tế gần nhất.
Dấu hiệu chuyển biến nặng và biện pháp phòng ngừa
Bác sĩ Thạch cho biết ở giai đoạn sớm, trẻ có thể có da đỏ, nóng, vã mồ hôi, khát nước, quấy khóc, nhịp tim và thở nhanh. Các dấu hiệu nặng cần cấp cứu ngay bao gồm lơ mơ hoặc hôn mê, co giật, da nóng và khô, thở bất thường, mạch nhanh yếu, nôn ói, tiêu chảy, và đồng tử bất thường.
Để phòng ngừa, bác sĩ khuyên cha mẹ nên hình thành thói quen an toàn như đặt túi xách hoặc điện thoại cạnh ghế trẻ để tự nhắc nhở, luôn mở cửa sau kiểm tra trước khi khóa xe. Với trẻ lớn, có thể hướng dẫn cách bấm còi hoặc mở cửa khi cần. Khi sử dụng xe, nên bật điều hòa trước khi cho trẻ vào, hạn chế đỗ xe lâu dưới nắng, và sử dụng rèm che nắng hoặc tấm cách nhiệt để giảm nhiệt trong khoang xe.
