BHXH Việt Nam giải đáp về chính sách giảm thời gian đóng xuống 15 năm
Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam vừa có phản hồi chính thức trước những băn khoăn về việc giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm theo Luật BHXH năm 2024. Cơ quan này khẳng định, quy định mới được thiết kế nhằm mở rộng diện bao phủ, đồng thời vẫn đảm bảo nguyên tắc đóng - hưởng, giúp gia tăng đáng kể số người lao động có khả năng đủ điều kiện nhận lương hưu.
Tháo gỡ rào cản cho người lao động
Theo BHXH Việt Nam, trong nhiều năm qua, điều kiện phải đóng đủ 20 năm BHXH đã trở thành rào cản lớn đối với không ít người lao động, đặc biệt là những đối tượng tham gia muộn, làm việc trong khu vực phi chính thức hoặc có quá trình đóng bảo hiểm bị gián đoạn. Thực tế cho thấy, nhiều người dù đã có thời gian tham gia đáng kể nhưng vẫn không đủ điều kiện hưởng lương hưu, buộc phải lựa chọn nhận BHXH một lần.
Việc giảm thời gian đóng tối thiểu xuống 15 năm đã trực tiếp tháo gỡ nút thắt này. Quy định mới được đánh giá là phù hợp với thực tiễn thị trường lao động Việt Nam hiện nay, nơi có sự dịch chuyển và biến động ngày càng rõ nét. Phân tích chính sách chỉ ra rằng, nhóm lao động trung niên bắt đầu tham gia BHXH muộn, người lao động tự do hoặc những trường hợp có thời gian tham gia không liên tục sẽ đặc biệt hưởng lợi từ thay đổi này.
Lương hưu không phải là tất cả
BHXH Việt Nam nhấn mạnh, việc chỉ xét đến mức tiền nhận hằng tháng khi đánh giá chính sách là chưa đầy đủ. Chế độ lương hưu mang lại nhiều quyền lợi an sinh quan trọng khác, bao gồm:
- Được cấp thẻ BHYT miễn phí trong suốt thời gian hưởng lương hưu, với mức hưởng quyền lợi khám, chữa bệnh cao hơn so với nhóm tự đóng BHYT.
- Được bảo đảm các chế độ tử tuất, như trợ cấp mai táng và trợ cấp tuất cho thân nhân, thể hiện tính nhân văn sâu sắc của chính sách.
Đáng chú ý, lương hưu không phải là khoản thu nhập cố định mà được Nhà nước điều chỉnh định kỳ dựa trên chỉ số giá tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế. Cơ chế này giúp đảm bảo giá trị thực của lương hưu, hạn chế tác động của lạm phát, từ đó duy trì mức sống ổn định cho người hưởng.
Nguyên tắc đóng - hưởng vẫn được duy trì
Dù tạo điều kiện thuận lợi hơn, chính sách BHXH vẫn nhất quán với nguyên tắc đóng - hưởng. Điều này có nghĩa là người tham gia đóng mức cao hơn và thời gian đóng dài hơn sẽ nhận được mức lương hưu cao hơn. Đại diện BHXH Việt Nam cho biết: "Việc giảm thời gian tối thiểu xuống 15 năm không đồng nghĩa với chuyện khuyến khích tham gia ngắn hạn, mà là mở rộng cơ hội tiếp cận chính sách. Người lao động nếu có điều kiện vẫn nên tham gia BHXH trong thời gian dài hơn để tối ưu hóa quyền lợi của mình."
Hiệu quả bước đầu đã được ghi nhận
Thực tiễn triển khai cho thấy những điều chỉnh của Luật BHXH năm 2024 đã bước đầu phát huy hiệu quả tích cực. Theo báo cáo của BHXH Việt Nam:
- Trong năm 2025 - giai đoạn chuyển tiếp và thực thi Luật - số người hưởng BHXH một lần đã giảm 24,43% so với năm 2024.
- Trong 2 tháng đầu năm 2026, số người hưởng BHXH một lần tiếp tục giảm 28,29% so với cùng kỳ năm 2025.
Việc điều chỉnh giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu được đánh giá là một bước cải cách quan trọng, thể hiện tư duy đổi mới trong xây dựng chính sách an sinh xã hội theo hướng linh hoạt, bao trùm và lấy người dân làm trung tâm.
