Giữa khán phòng Trường Đại học Y Hà Nội, những hồi chuông tri ân ngân lên trong buổi sáng tháng 5. Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chậm rãi thỉnh chuông mở đầu Ngày hưởng ứng Hiến tặng mô, tạng 20/5. Âm vang ấy chuyên chở nhịp đập của những trái tim đã ngừng lại nhưng vẫn tiếp tục hồi sinh trong lồng ngực người khác.
Nghĩa cử cao đẹp vượt lên nỗi đau
Trong không gian xúc động, nhiều gia đình người hiến mô, tạng lặng lẽ nắm chặt tay nhau. Họ là những con người đã đưa ra quyết định đau đớn nhưng cao đẹp nhất trong thời khắc mất mát: đồng ý hiến tặng một phần cơ thể người thân để cứu sống người xa lạ. Đó không chỉ là sự cho đi, mà là vượt lên nỗi đau để giữ lại sự sống cho người khác.
Cuộc sống là hành trình trao tặng và đón nhận. Điều kì diệu nhất con người nhận được luôn bắt đầu từ lòng nhân ái. Biết bao người bệnh đã được kéo về từ lằn ranh sinh tử, biết bao gia đình được đoàn viên. Đó là những nghĩa cử hồi sinh. Bởi không gì lớn hơn sự sống và tình người.
Định mệnh có thể khiến hành trình một con người dừng lại, nhưng ánh sáng thiện lương vẫn tiếp tục soi rọi cuộc đời khác. Một trái tim, một lá gan, đôi giác mạc hay một phần mô nhỏ bé có thể mở ra tương lai cho người ở lại. Những người hiến tặng chỉ mong người được sống sống tiếp những tháng ngày xứng đáng, sống cả phần hi vọng họ chưa kịp đi hết.
Lan tỏa nhận thức, vượt qua định kiến
Ngày 20/5 được tổ chức nhằm lan tỏa nhận thức đúng đắn về hiến tặng mô, tạng sau khi qua đời, từng bước xóa bỏ rào cản tâm linh, phong tục và định kiến. Nỗi sợ “chết không toàn thây” vẫn đè nặng trong suy nghĩ nhiều người. Cho đi tiền bạc, nhà cửa đã khó, cho đi thân thể sau khi mất còn khó hơn gấp bội. Để vượt qua, nhân loại đã đi qua biết bao sự trưởng thành của nhận thức và lòng trắc ẩn.
Giữa áp lực cuộc sống hiện đại, con người càng nhận ra có những thứ không máy móc hay công nghệ nào tạo ra được: sự sống từ chính cơ thể con người. Một phần cơ thể trao tặng không phải dấu chấm hết, mà là cách để sự sống được “tái bản” ở cuộc đời khác. Nếu cát bụi trở về cát bụi, điều còn lại đẹp nhất là nụ cười của người được cứu sống – “nụ cười của linh hồn”, thứ hạnh phúc chỉ có khi y học tiến bộ song hành cùng thấu hiểu và tình thương yêu.
Tri ân những “người hùng thầm lặng”
Ngày 20/5 cũng là dịp tri ân các bác sĩ, điều phối viên, nhân viên y tế và tình nguyện viên luôn chạy đua với thời gian để níu giữ sự sống. Họ chứng minh rằng tình người và đức hi sinh vẫn lấp lánh giữa cuộc đời. Hành trình xuyên Việt 7 giờ vận chuyển trái tim hiến tặng từ Bắc vào Nam từng khiến nhiều người nghẹn ngào. Quả tim rời khỏi lồng ngực chàng trai trẻ tai nạn, nhưng hàng trăm con người đã cùng hòa nhịp yêu thương để giữ nó tiếp tục đập. Đó không chỉ là hành trình của y học, mà còn là hành trình của lòng người.
Thành tựu ngành ghép tạng Việt Nam
Hơn 30 năm phát triển, ngành ghép tạng Việt Nam ghi dấu nhiều bước tiến tự hào. Từ ca ghép đầu tiên đầy khó khăn, đến nay Việt Nam đã làm chủ kỹ thuật ghép nhiều loại tạng và liên tiếp thực hiện thành công các ca ghép đa tạng phức tạp. Chỉ trong hai năm gần đây, hơn 1.000 ca ghép tạng mỗi năm được thực hiện. Trước đây chỉ có 5 bệnh viện tuyến Trung ương đủ khả năng ghép tạng, nay đã có 34 bệnh viện trên cả nước được cấp phép. Đó là niềm tự hào, nhưng cũng là lời nhắc nhở rằng còn nhiều bệnh nhân đang chờ đợi phép màu.
Hiện nguồn tạng hiến tại Việt Nam chủ yếu từ người hiến sống (khoảng 90%). Nguồn hiến từ người chết não – có thể cứu sống nhiều người cùng lúc – vẫn rất hạn chế. Mỗi ngày hàng chục người bệnh ra đi khi chưa kịp chờ đến lượt ghép. Có những con người chỉ cách sự sống bằng một lời đồng ý hiến tặng.
Việc thiết lập Ngày 20/5 cho thấy sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với lĩnh vực y tế nhân đạo. Bộ Y tế tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác nhằm mở rộng nguồn hiến, hoàn thiện hành lang pháp lí, tiệm cận thông lệ quốc tế. Tại chương trình, lễ công bố kế hoạch Ngày hưởng ứng diễn ra; truy tặng Kỷ niệm chương của Bộ trưởng Bộ Y tế; tri ân các gia đình người hiến mô, tạng tiêu biểu và phát động đăng kí hiến tặng.
Sự sống tiếp nối bằng lòng nhân ái
Sau tất cả nỗ lực hoàn thiện chính sách, mở rộng hành lang pháp lí hay phát triển kĩ thuật ghép tạng, điều cốt lõi vẫn là giữ lại sự sống cho con người bằng tình yêu thương và sẻ chia. Giới hạn cuối cùng của đời người không phải là cái chết, mà là khoảnh khắc trái tim thôi không còn biết yêu thương. Một con người có thể rời khỏi thế gian, nhưng sự sống họ trao lại sẽ tiếp tục lớn lên trong hình hài khác, tiếp tục nhìn ngắm bầu trời, yêu thương và bước đi. Đó là cách con người chiến thắng sự hữu hạn bằng lòng nhân ái.
Những hồi chuông tri ân sẽ lặng vào thinh không, nhưng còn rất nhiều trái tim tiếp tục cất tiếng. Có thể ở một bệnh viện nào đó, một người mẹ được nhìn con trưởng thành nhờ lá gan hiến tặng. Một người trẻ lại được chạy trên đôi chân khỏe mạnh, hít thở bình yên sau những tháng ngày tuyệt vọng chờ đợi. Gia đình người hiến sẽ hiểu rằng người thân họ chưa bao giờ thực sự rời đi, bởi một phần sự sống ấy vẫn hiện diện giữa cuộc đời.
Con người ai cũng trở về với cát bụi. Nhưng điều ở lại sau cùng không phải là ta đã sống bao lâu, mà là ta đã thắp sáng được bao nhiêu cuộc đời khác. Vẻ đẹp lớn nhất của một kiếp người chính là khi khép lại hành trình của bản thân, họ vẫn có thể mở ra bình minh cho người khác.
