Nghị Định Mới Về Bảo Hiểm Hưu Trí Bổ Sung: Đa Dạng Hóa An Sinh Và Thúc Đẩy Thị Trường Vốn
Phóng viên Saigon Gazette đã có cuộc trao đổi với bà Phạm Thị Thanh Tâm, Phó Vụ trưởng Các định chế tài chính thuộc Bộ Tài chính, để tìm hiểu sâu hơn về chính sách bảo hiểm hưu trí bổ sung mới nhất. Đây được xem là một kênh tích lũy tài chính quan trọng, giúp người lao động có thu nhập cao hơn khi về hưu.
Những Điểm Mới Nổi Bật Trong Nghị Định 85/2026/NĐ-CP
Theo bà Tâm, để triển khai Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 85/2026/NĐ-CP về bảo hiểm hưu trí bổ sung, có hiệu lực từ ngày 10 tháng 5 năm 2026, thay thế cho Nghị định 88/2016/NĐ-CP. Mục tiêu chính của nghị định này là hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho các quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung, đồng thời đa dạng hóa hệ thống an sinh xã hội, giảm áp lực cho ngân sách nhà nước và thúc đẩy phát triển thị trường vốn theo thông lệ quốc tế.
Điểm mới của Nghị định 85/2026/NĐ-CP tập trung vào ba nội dung chính:
- Cơ chế đóng góp và chi trả: Quy định rõ nguyên tắc tham gia của người lao động và người sử dụng lao động, yêu cầu minh bạch thông tin để đảm bảo người tham gia nắm vững quyền lợi và nghĩa vụ trước khi quyết định.
- Hoạt động đầu tư vào quỹ: Mở rộng danh mục đầu tư, cho phép đầu tư vào trái phiếu chính phủ, chứng khoán niêm yết, chứng chỉ quỹ đầu tư, nhằm tăng lợi nhuận cho người tham gia khi nghỉ hưu, đồng thời bảo đảm an toàn và bền vững.
- Cơ chế vận hành và quản lý giám sát: Hoàn thiện theo hướng kiểm soát rủi ro chặt chẽ hơn, với việc tăng cường giám sát thông qua báo cáo, công bố thông tin, giám sát từ xa, và kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất.
Sự Khác Biệt Giữa Bảo Hiểm Hưu Trí Bổ Sung Và Các Chế Độ Khác
Bà Tâm giải thích rằng bảo hiểm hưu trí bổ sung là loại hình tự nguyện theo nguyên tắc thị trường, bổ sung cho chế độ hưu trí trong bảo hiểm xã hội bắt buộc. Khác với bảo hiểm xã hội cơ bản, việc tham gia và đóng góp vào quỹ này hoàn toàn do người lao động và người sử dụng lao động tự nguyện quyết định. Mức hưởng dựa trên tài khoản hưu trí cá nhân, được tích lũy thông qua hoạt động đầu tư theo cơ chế thị trường.
Quỹ này được tạo lập từ đóng góp tự nguyện của người tham gia và người sử dụng lao động, do các doanh nghiệp bảo hiểm hoặc công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán được cấp phép quản lý. Nó không gắn với khen thưởng tuyển dụng hay hợp đồng lao động, mà tập trung vào việc tạo thêm thu nhập cho người lao động khi về già.
Quy Mô Và Tác Động Của Hệ Thống Quỹ Hưu Trí Bổ Sung Tại Việt Nam
Trên thế giới, các quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện đã có lịch sử lâu đời và đóng vai trò quan trọng trong việc đa dạng hóa an sinh xã hội, nâng cao thu nhập cho người cao tuổi. Tại các nước như châu Âu, Mỹ, và Australia, những mô hình này thu hút người lao động có thu nhập khá và cao, đồng thời góp phần phát triển thị trường vốn thông qua đầu tư vào trái phiếu và chứng khoán.
Tại Việt Nam, hệ thống quỹ hưu trí bổ sung bắt đầu hoạt động từ năm 2021 và hiện có 7 quỹ được thành lập. Tính đến hết năm 2025, tổng giá tài sản ròng đạt khoảng 2,2 nghìn tỷ đồng, tăng 53% so với năm 2024 và gấp 26 lần so với năm đầu tiên. Cơ cấu tài sản bao gồm 49% trái phiếu chính phủ, 26,6% khoản phải thu từ lãi và cổ tức, 15% chứng chỉ quỹ đầu tư chứng khoán, và 8% tiền mặt.
Số người tham gia hệ thống quỹ đến cuối năm 2025 là hơn 28.000, tăng 17,1% so với năm trước. Tổng số tiền đóng góp trong năm 2025 đạt hơn 720 tỷ đồng, tăng 26,2%, trong khi tổng số tiền chi trả là 67,85 tỷ đồng, tăng 104%. Những con số này cho thấy tiềm năng phát triển còn rất lớn cho loại hình bảo hiểm này.
Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai
Bà Tâm nhấn mạnh rằng phát triển hệ thống bảo hiểm hưu trí bổ sung không chỉ giúp đa dạng hóa an sinh xã hội trong bối cảnh già hóa dân số, mà còn là kênh phát triển thị trường vốn, đặc biệt là vốn trung và dài hạn cho tăng trưởng kinh tế, theo định hướng của Nghị quyết 68-NQ/TW.
Trong thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục thúc đẩy hệ thống này thông qua chính sách thuế để khuyến khích tham gia, đồng thời tăng cường quản lý giám sát đối với các doanh nghiệp quản lý quỹ. Một vấn đề quan trọng khác là nghiên cứu sửa đổi quy định, cho phép cá nhân trực tiếp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung thay vì phải thông qua doanh nghiệp sử dụng lao động, nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Với những bước đi này, bảo hiểm hưu trí bổ sung hứa hẹn trở thành trụ cột an sinh mới, hỗ trợ người lao động chuẩn bị tài chính vững vàng cho tuổi già.
