Ở kỳ trước của tuyến bài Gỡ nút thắt thiếu bãi giữ xe ở TP.HCM, đã ghi nhận thực trạng 4 dự án bãi xe ngầm nghìn tỉ ở khu vực trung tâm vẫn chưa thể thành hình sau nhiều năm được kỳ vọng. Nhưng trong lúc các dự án lớn còn chờ lời giải, những hệ lụy của việc thiếu chỗ đậu xe vẫn hiện diện từng ngày trong đời sống đô thị.
TP.HCM hiện quản lý hơn 12,7 triệu phương tiện cơ giới, trong khi hệ thống bến bãi nhiều năm qua vẫn chưa phát triển tương xứng với tốc độ gia tăng phương tiện. Tình trạng thiếu chỗ đậu xe đang diễn ra từ khu vực trung tâm đến các đầu mối giao thông công cộng, gây nhiều bất tiện cho người dân và tạo thêm áp lực lên hạ tầng đô thị.
Tuyến bài Gỡ nút thắt thiếu bãi giữ xe ở TP.HCM ghi nhận những khó khăn từ thực tế đời sống, đồng thời tìm lời giải cho bài toán giao thông tĩnh của đô thị đông dân nhất cả nước, từ các dự án bãi xe ngầm chậm triển khai đến những đề xuất cho tương lai.
Muôn vàn nỗi khổ khi thiếu chỗ gửi xe
Chị Phạm Võ Kim Ngân (P.Bình Trị Đông, TP.HCM) cho biết mỗi lần vào khu vực trung tâm, chị thường phải dành thêm từ 10 - 15 phút chỉ để tìm nơi gửi xe. Theo chị, vào những khung giờ đông đúc, việc tìm được một vị trí gửi xe phù hợp không hề dễ dàng. Không ít lần chị phải chạy từ bãi xe này sang bãi xe khác vì nơi thì đã kín chỗ, nơi lại quá xa điểm cần đến.
"Tầm 10 - 15 phút mình phải chạy vòng vòng. Thường xe rất đông, vô chỗ này thì hết chỗ, lại phải chạy sang chỗ khác", chị Ngân chia sẻ.
Không chỉ mất thời gian, việc thiếu chỗ gửi xe còn khiến nhiều người phải điều chỉnh kế hoạch di chuyển hoặc chấp nhận đi bộ thêm một quãng đường khá xa dưới thời tiết nắng nóng.
Với người điều khiển ô tô, áp lực tìm chỗ đậu xe còn hiện hữu rõ rệt hơn. Là tài xế có nhiều năm làm việc tại TP.HCM, ông Dương Văn Bình (P.Bến Cát, TP.HCM) cho biết không ít lần ông phải chạy nhiều vòng quanh khu vực trung tâm chỉ để tìm một vị trí dừng xe hợp lệ. Theo ông, khi không tìm được bãi đậu xe phù hợp, nhiều tài xế buộc phải lựa chọn phương án chờ khách trên xe hoặc tìm một vị trí được phép dừng tạm thời.
"Nếu không kiếm được bãi đậu ô tô thì một là phải chạy lòng vòng chờ khách gọi để đón. Còn hai là tìm chỗ nào được phép dừng thì đậu tạm ở đó và bật đèn xi nhan", ông Dương Văn Bình nói.
Sau hơn 20 năm lái xe, ông Bình nhận thấy việc tìm chỗ đậu ô tô hiện nay khó khăn hơn rất nhiều so với trước đây. Đặc biệt với những người từ các địa phương khác đến TP.HCM, việc tìm được một vị trí đậu xe tại khu vực trung tâm vẫn là trở ngại lớn. "Theo tôi biết, nhất là những người ở ngoài tỉnh vô, người ta ngại lắm. Vô tới đây kiếm một chỗ để đậu xe cũng rất khó", ông Bình chia sẻ.
Không chỉ người tham gia giao thông chịu ảnh hưởng, tình trạng thiếu bãi giữ xe còn tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh. Tại nhiều tuyến phố tập trung hàng quán, dịch vụ và mua sắm, chỗ gửi xe không còn là tiện ích đi kèm mà đã trở thành một trong những yếu tố quyết định việc khách hàng có lựa chọn ghé vào hay không.
Bà Hà Thu Thủy, một hộ kinh doanh tại khu vực trung tâm TP.HCM, cho biết không ít khách hàng tỏ ra e ngại khi phải gửi xe quá xa địa điểm sử dụng dịch vụ. "Khu vực này rất khó tìm bãi xe, đặc biệt là trung tâm quận 1. Chỗ gửi xe xa thì khách sẽ ngại và có thể không quay lại ăn nữa", bà Thủy cho biết.
Khi nhu cầu gửi xe lớn hơn nhiều so với khả năng đáp ứng, các khoảng trống trên vỉa hè, trước cửa hàng, quán cà phê hay tòa nhà dần được tận dụng làm nơi giữ xe tạm thời. Có nơi thu phí riêng, có nơi tính chi phí gửi xe vào giá dịch vụ. Dù dưới hình thức nào, những giải pháp tự phát này cũng cho thấy nhu cầu đậu đỗ phương tiện đang vượt quá năng lực của hệ thống giao thông tĩnh hiện hữu.
Nhưng khi những khoảng trống dành cho người đi bộ trở thành nơi giữ xe, một áp lực mới lại xuất hiện. Vỉa hè bị thu hẹp, không gian công cộng bị chia cắt, còn lòng đường tiếp tục phải gánh thêm chức năng dừng đỗ phương tiện.
Thiếu giao thông tĩnh đang làm khó cả metro
Nếu như những tác động kể trên ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hằng ngày, thì bài toán thiếu bãi giữ xe còn đặt ra thách thức lớn hơn đối với định hướng phát triển giao thông công cộng của thành phố.
Trong nhiều năm qua, TP.HCM đặt kỳ vọng vào metro và xe buýt như những giải pháp giảm ùn tắc và hạn chế sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân. Tuy nhiên, để người dân chuyển đổi thói quen đi lại, họ vẫn cần một mắt xích quan trọng khác: nơi gửi xe trước khi lên tàu hoặc xe buýt.
Nói cách khác, một chuyến đi bằng metro thường bắt đầu từ một chỗ gửi xe.
Thực tế tại một số nhà ga cho thấy, nếu bãi giữ xe không còn chỗ trống, người dân rất khó tiếp tục sử dụng metro theo kế hoạch ban đầu.
Chị Phạm Võ Kim Ngân cho biết việc gửi xe là điều kiện tiên quyết để có thể tiếp cận hệ thống metro. Nếu không tìm được chỗ gửi xe tại ga, nhiều người buộc phải tiếp tục di chuyển bằng phương tiện cá nhân hoặc tìm đến một nhà ga khác. "Mình đâu thể đi metro nếu mình không giữ xe được. Nếu không gửi được thì bắt buộc phải chạy sang tìm một trạm khác", chị Ngân nói. Theo chị, việc phát triển giao thông công cộng sẽ khó đạt hiệu quả như kỳ vọng nếu hệ thống bãi giữ xe trung chuyển không được đầu tư đồng bộ.
Điều đó cho thấy thiếu bãi giữ xe không chỉ là câu chuyện của người đi xe máy hay ô tô, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hút hành khách của hệ thống giao thông công cộng.
Khi điểm gửi xe không thuận tiện, hành trình bằng metro hoặc xe buýt cũng trở nên kém hấp dẫn hơn. "Mật độ giao thông bây giờ đang phát triển theo hướng giao thông công cộng thì nên có những bãi xe để mọi người yên tâm gửi xe. Mình cũng mong thành phố sẽ tiếp tục xây dựng nhiều bãi giữ xe hơn để thuận tiện cho dân", chị Ngân bày tỏ.
Theo quy hoạch khu vực trung tâm TP.HCM, diện tích bãi đỗ xe ô tô, xe taxi được xác định khoảng 550,96 ha. Tuy nhiên, phần đã thực hiện mới đạt khoảng 2,69 ha. Khoảng cách rất lớn giữa quy hoạch và thực tế đang khiến áp lực đỗ xe ngày càng dồn lên lòng đường, vỉa hè và các điểm giữ xe tự phát.
Từ câu chuyện đi làm trễ vì tìm chỗ gửi xe, tài xế phải chạy lòng vòng tìm nơi đậu xe, khách hàng bỏ đi vì không có chỗ gửi xe thuận tiện cho đến những người không thể tiếp cận metro do thiếu bãi giữ xe, có thể thấy giao thông tĩnh đang tạo ra những tác động dây chuyền đến nhiều mặt của đời sống đô thị.
Trong khi đó, nhiều dự án bãi xe ngầm quy mô lớn vẫn chưa thể triển khai sau nhiều năm được kỳ vọng. Câu hỏi đặt ra là liệu TP.HCM có thể chỉ trông chờ vào các dự án bãi xe ngầm hay cần thêm những giải pháp linh hoạt và khả thi hơn để giải quyết nhu cầu đậu đỗ phương tiện đang ngày càng gia tăng?
Ở kỳ cuối của tuyến bài Gỡ nút thắt thiếu bãi giữ xe ở TP.HCM, Báo Thanh Niên sẽ ghi nhận ý kiến từ các chuyên gia quy hoạch, giao thông và quản lý đô thị về những hướng đi khả thi, từ bãi xe cao tầng, bãi xe tự động, mô hình Park and Ride cho đến số hóa hệ thống giao thông tĩnh của thành phố.
