Quốc Hội Thảo Luận Về Thách Thức Già Hóa Dân Số Và Mức Sinh Thấp
Sáng ngày 21 tháng 4, Quốc hội tiếp tục phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030. Trong phiên họp, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh (đoàn Cà Mau) đã trình bày những lo ngại sâu sắc về vấn đề già hóa dân số và tỷ suất sinh giảm xuống dưới mức thay thế, đặt ra nhiều thách thức cho sự phát triển bền vững của đất nước.
Số Liệu Báo Động Về Xu Hướng Sinh Sản
Bà Linh dẫn chứng số liệu từ báo cáo cho thấy tổng tỷ suất sinh của Việt Nam hiện chỉ còn khoảng 1,91 con trên mỗi phụ nữ, thấp hơn đáng kể so với mức sinh thay thế là 2,1 con. Đây là một dấu hiệu đáng báo động, phản ánh quy mô gia đình ngày càng thu nhỏ và số trẻ em sinh ra không đủ để duy trì quy mô dân số ổn định trong dài hạn.
Cụ thể, năm 2022, mức sinh tương đối ổn định quanh mức thay thế gần 2,1 con. Tuy nhiên, đến năm 2023, con số này giảm xuống còn khoảng 1,96 con trên phụ nữ, và năm 2024 tiếp tục giảm mạnh xuống chỉ còn 1,91 con. Những con số này cho thấy xu hướng giảm nhanh trở lại trong hai năm gần đây, với tỷ lệ sinh ở khu vực thành thị thấp hơn đáng kể so với vùng nông thôn.
Chuyển Đổi Từ Dân Số Vàng Sang Dân Số Già
Bên cạnh đó, bà Linh nhấn mạnh rằng Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn dân số vàng sang dân số già với tốc độ nhanh chóng. Tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên ngày càng tăng, trong khi lực lượng lao động trẻ có xu hướng giảm mạnh, gây áp lực lên hệ thống an sinh xã hội và tăng trưởng kinh tế.
Đề Xuất Chính Sách Khuyến Sinh Toàn Diện
Từ thực trạng đó, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh đề xuất một loạt giải pháp nhằm điều chỉnh chính sách dân số theo hướng chuyển mạnh từ kế hoạch hóa gia đình sang duy trì mức sinh thay thế một cách bền vững.
- Phân vùng chính sách rõ ràng: Tập trung ưu tiên các địa phương có mức sinh thấp, đô thị lớn, và khu công nghiệp, khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con như một trách nhiệm xã hội gắn với phát triển bền vững.
- Hỗ trợ tài chính thiết thực: Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ dài hạn cho gia đình sinh con và nuôi con nhỏ, bao gồm chi phí sinh con, chăm sóc trẻ em, mở rộng miễn giảm chi phí y tế, và ưu đãi thuế cho hộ gia đình nuôi con nhỏ.
- Phát triển dịch vụ chăm sóc trẻ em: Đầu tư vào hệ thống dịch vụ đồng bộ và chất lượng, mở rộng mạng lưới nhà trẻ, trường mầm non, đặc biệt tại khu đô thị và công nghiệp, cùng với dịch vụ trông trẻ ngoài giờ linh hoạt.
- Hỗ trợ nhà ở và việc làm: Có chính sách hỗ trợ nhà ở, tạo việc làm ổn định, và nâng cao thu nhập cho các cặp vợ chồng trẻ, giúp họ yên tâm lập gia đình và sinh con.
Truyền Thông Và Điều Chỉnh Pháp Luật
Bà Linh cũng đề nghị đẩy mạnh công tác truyền thông giáo dục để thay đổi nhận thức xã hội về hôn nhân, khuyến khích kết hôn và sinh con đúng độ tuổi, giảm xu hướng trì hoãn trong giới trẻ. Đồng thời, cần chuyển mạnh sang chính sách khuyến sinh chủ động, đồng bộ và dài hạn, lấy gia đình và phụ nữ làm trung tâm, tôn trọng quyền lựa chọn nhưng tạo môi trường thuận lợi.
Cạnh đó, cần rà soát, sửa đổi và bổ sung các quy định pháp luật liên quan đến dân số, lao động, an sinh xã hội, và bình đẳng giới theo hướng đồng bộ và thống nhất, nhằm hỗ trợ hiệu quả cho các mục tiêu dân số quốc gia.
