Sau gần nửa năm tốt nghiệp ngành ngôn ngữ Anh tại một trường đại học, Nguyễn Hoàng Minh (24 tuổi, ngụ đường 3 Tháng 2, phường Diên Hồng, quận 10, TP.HCM) vẫn chưa tìm được công việc đúng mong muốn. Minh chia sẻ: “Mình gửi hơn 25 hồ sơ nhưng chỉ vài nơi gọi phỏng vấn; có chỗ yêu cầu kinh nghiệm, có nơi ứng viên quá đông”. Trước đây, Minh từng nghĩ chỉ cần có bằng đại học sẽ dễ tìm được việc ổn định, nhưng thực tế khi bước vào thị trường lao động lại khác xa kỳ vọng. Nhiều bạn cùng khóa cũng chật vật, có người thất nghiệp nhiều tháng, có người phải làm trái ngành.
Câu chuyện của Minh phản ánh bức tranh thị trường lao động hiện nay tại TP.HCM. Theo thống kê của Trung tâm dịch vụ việc làm TP.HCM về nhu cầu người tìm việc và việc tìm người tháng 4.2026, tổng số người tìm việc là 18.595, trong khi doanh nghiệp cần tuyển 27.103 lao động. Tuy nhiên, sự chênh lệch nằm ở cơ cấu ngành nghề và trình độ. Ở nhóm trình độ đại học, có 2.450 người tìm việc (chiếm 13,18% tổng số lao động tìm việc), nhưng số vị trí tuyển dụng chỉ 1.754 (tương đương 6,47% nhu cầu tuyển dụng). Đáng chú ý, ở trình độ thạc sĩ, có 25 người tìm việc nhưng không ghi nhận nhu cầu tuyển dụng riêng.
Ông Đào Thanh Tuấn, Trưởng phòng Nhân sự Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Hưng Gia Phát (phường Long Trường, TP.HCM), cho rằng bằng cấp cao không đồng nghĩa với cơ hội nghề nghiệp rộng mở nếu kỹ năng và chuyên môn không phù hợp nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Chuyên gia xã hội học Đỗ Hồng Tuyên, Công ty TNHH Tư vấn Insight Sociology (phường Thạnh Mỹ Tây, quận Bình Thạnh, TP.HCM), nhận định tâm lý xem đại học là con đường bắt buộc để thành công đã khiến số lượng cử nhân tăng nhanh nhưng thị trường không hấp thụ hết. Bà nói: “Vấn đề không đơn giản là thiếu việc làm mà là sự lệch pha giữa đào tạo và nhu cầu thị trường”.
Đỗ Văn Linh (25 tuổi, ngụ đường Tản Đà, phường Chợ Lớn, quận 5, TP.HCM) chọn học marketing vì nghĩ đây là ngành “hot”, dễ xin việc. Nhưng khi tốt nghiệp, cạnh tranh rất lớn. Thống kê cho thấy nhóm ngành kinh doanh, bán hàng có 2.469 người tìm việc nhưng nhu cầu tuyển dụng chỉ 2.198 vị trí. Lĩnh vực dịch vụ, nhà hàng, du lịch có 1.205 người tìm việc nhưng chỉ 713 vị trí tuyển dụng. Bà Đặng Mỹ Duyên, tư vấn nhân sự Công ty TNHH Giải pháp Nhân sự Hub (phường Tăng Nhơn Phú, TP.HCM), cho rằng nhiều lĩnh vực ưa chuộng đang dư cung lao động, tạo áp lực cạnh tranh lớn. Bà nhấn mạnh: “Khi quá nhiều người chọn cùng một hướng đi, thị trường sẽ nhanh chóng bão hòa, trong khi nhiều lĩnh vực khác thiếu nhân lực nhưng ít được quan tâm”.
Không thiếu việc, mà thiếu người làm
Trong khi nhiều cử nhân khó tìm việc, thị trường lao động lại thiếu hụt lao động phổ thông và lao động kỹ thuật. Theo thống kê, nhóm lao động phổ thông và công việc giản đơn có nhu cầu tuyển dụng cao nhất với 9.163 vị trí (gần 34% tổng nhu cầu), nhưng số người tìm việc chỉ 6.752. Nhóm vận hành máy móc, sản xuất có tay nghề cũng thiếu hụt: doanh nghiệp cần tuyển 3.505 người nhưng chỉ 2.275 lao động tìm việc. Các lĩnh vực cơ khí, điện, điện tử, kỹ thuật nhà máy, bảo trì… cũng rơi vào tình trạng tuyển mãi không đủ người.
Bà Tô Thị Hải Vân, Trưởng phòng Nhân sự Công ty TNHH CoreLink HR (phường Thới An, TP.HCM), nhận định xu hướng này phản ánh việc nhiều người trẻ ưu tiên công việc văn phòng hơn lao động kỹ thuật hoặc sản xuất. Bà nói: “Nhiều bạn nghĩ làm việc trong nhà máy hay công việc tay nghề là vất vả, không có hình ảnh đẹp. Nhưng thực tế, nhiều vị trí kỹ thuật hiện nay thu nhập ổn định và doanh nghiệp rất khó tuyển”. Đại diện một số doanh nghiệp tại Khu công nghiệp VSIP 1 (phường Bình Hòa, TP.Thuận An, Bình Dương) cũng cho biết khó tuyển người, nhiều công ty treo bảng tuyển lao động phổ thông với thu nhập 10-15 triệu đồng/tháng nhưng không có người ứng tuyển suốt thời gian dài.
Hà Thị Lệ Thu (24 tuổi, ngụ đường Dương Văn Dương, phường Tân Sơn Nhì, quận Tân Phú, TP.HCM) từng từ chối nhiều công việc vì nghĩ không đúng ngành. Thu kể: “Mình từng nghĩ học đại học mà đi làm việc phổ thông thì phí”. Trong khi đó, Nguyễn Thị Lan Anh (23 tuổi, ngụ đường Nguyễn Thị Thập, phường Tân Hưng, quận 7, TP.HCM) từng nghỉ việc sau hai tuần vì cảm thấy không có tương lai. Anh nói: “Mình muốn công việc có môi trường tốt, cơ hội phát triển và đúng sở thích nên thấy không phù hợp thì nghỉ”.
Theo các chuyên gia, nhiều lao động trẻ hiện nay không chỉ quan tâm thu nhập mà còn tìm kiếm giá trị cá nhân, môi trường làm việc và sự phát triển lâu dài. Tuy nhiên, điều này cũng khiến không ít người đặt kỳ vọng quá cao vào công việc đầu tiên, dẫn đến tình trạng lệch pha giữa cung và cầu lao động.
