Drone: Mối đe dọa khó lường đối với an toàn hàng không
Mặc dù sở hữu kích thước nhỏ gọn, nhưng nếu xảy ra va chạm với máy bay đang di chuyển ở tốc độ cao, sức công phá của drone là điều khó có thể đoán trước. Trong trường hợp drone bị hút vào động cơ phản lực, nó có thể dẫn đến cháy nổ hoặc làm hỏng động cơ ngay lập tức. Nếu va chạm vào kính buồng lái hoặc các cánh tà, thiết bị này có thể làm mất khả năng điều khiển của phi công, đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng hành khách. Khác biệt hoàn toàn với chim trời - thường có cấu trúc mềm và dễ bị nghiền nát, drone chứa pin lithium-ion và khung kim loại cứng, biến chúng thành những "vật thể lạ" cực kỳ nguy hiểm trong hành lang an toàn bay.
Sự phổ biến của UAV/drone và những rủi ro thực tế tại Việt Nam
Theo xu hướng chung, UAV/drone ngày càng trở nên phổ biến khi được sử dụng cho nhiều mục đích đa dạng, từ quay phim chụp hình, khảo sát địa hình, cứu nạn cứu hộ cho đến ứng dụng trong nông nghiệp như phun thuốc và bón phân. Tuy nhiên, song hành cùng sự phổ biến này chính là những rủi ro tiềm ẩn từ quá trình vận hành. Những vụ drone xâm nhập vùng cấm bay tại sân bay Đà Nẵng hay sân bay Nội Bài là các ví dụ điển hình, ẩn chứa hậu quả khó lường cho an ninh hàng không.
Hoạt động của UAV/drone còn mang đến nhiều mối nguy hiểm khác trong đời sống thường nhật. Cách đây không lâu, tại tỉnh Cà Mau, một drone được sử dụng để rải phân bón đã vô tình chém trúng đầu một người đang điều khiển xe máy trên đường giao thông nông thôn. Nạn nhân phải chịu hậu quả nặng nề với nhiều xương vùng mặt bị gãy và tổn thương mắt nghiêm trọng. Không chỉ các loại UAV/drone có kích thước lớn dùng trong nông nghiệp hay công nghiệp, mà ngay cả những thiết bị bay không người lái nhỏ gọn như flycam dùng để quay phim cũng ẩn chứa nguy hiểm khôn lường khi xảy ra sự cố.
Lỗ hổng trong quản lý UAV/drone: Thách thức cần giải quyết
Đến thời điểm hiện tại, Việt Nam đã ban hành khá đầy đủ các quy định về việc quản lý hoạt động của UAV/drone, nhưng thực tế áp dụng vẫn còn nhiều điểm bất cập và lỗ hổng đáng lo ngại.
- Thứ nhất, nhiều loại flycam đang được bán tràn lan trên thị trường, từ các cửa hàng vật lý cho đến các sàn thương mại điện tử, với đủ loại chất lượng từ cao đến thấp. Thực trạng này có thể dẫn đến tình trạng nhiều flycam hoạt động mà không được đăng ký theo đúng quy định của pháp luật.
- Thứ hai, các loại UAV/drone được bán chính thức thường được tích hợp tính năng kiểm soát để ngăn chặn hoạt động ở các khu vực cấm bay, nhạy cảm hoặc có rủi ro cao. Tuy nhiên, trên các hội nhóm trực tuyến, người dùng vẫn vô tư chia sẻ các biện pháp và cách thức "hack" (bẻ khóa) tính năng này nhằm mục đích thoải mái hoạt động không giới hạn, bất chấp quy định.
- Thứ ba, việc kiểm soát người sử dụng UAV/drone vẫn còn nhiều lỗ hổng, khi nhiều cá nhân cứ mua thiết bị về là tự ý sử dụng mà không cần được cấp phép theo quy định. Kèm theo đó còn nhiều bất cập khác, như mức độ chế tài liên quan đến trách nhiệm của các chủ sở hữu UAV/drone chưa đủ mạnh, dù đây là phương tiện có thể được xem là nguồn nguy hiểm cao độ.
Giải pháp cấp thiết để giảm thiểu rủi ro
Chính vì những thách thức trên, không chỉ cần tăng cường hoàn thiện các quy định pháp lý cần thiết, mà các cơ quan chức năng còn phải đẩy mạnh hơn nữa hiệu quả trong công tác kiểm soát UAV/drone, nhằm hạn chế tối đa những lỗ hổng tồn tại. Chỉ bằng cách thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý chặt chẽ và nâng cao nhận thức cộng đồng, chúng ta mới có thể giảm thiểu đáng kể các rủi ro tiềm ẩn từ UAV/drone, đảm bảo an toàn cho cả hàng không và đời sống xã hội.
