Flycam, UAV xâm nhập vùng cấm bay: Nguy cơ xử lý hình sự và ảnh hưởng nghiêm trọng đến hàng không
Theo quy định pháp luật, hành vi sử dụng thiết bị bay không người lái như flycam hay UAV để xâm nhập vào hành lang an toàn bay không chỉ có thể bị xử phạt hành chính mà còn đối mặt với nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Điều này đặc biệt nghiêm trọng trong bối cảnh gần đây, khi lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều vụ vi phạm tại Cảng Hàng không quốc tế Đà Nẵng, gây ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động khai thác bay.
Sự cố nghiêm trọng trong dịp Tết Bính Ngọ 2026
Trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, cụ thể vào ngày mùng 1 và mùng 6 Tết, đã xảy ra hàng loạt sự cố liên quan đến drone xâm nhập hành lang an toàn bay. Tổng cộng, 54 chuyến bay đã bị ảnh hưởng, với nhiều chuyến phải chờ cất cánh hoặc điều chỉnh thời gian hạ cánh, gây ra sự gián đoạn lớn cho hành khách và các hãng hàng không.
Sáng ngày 17/2 (mùng 1 Tết), một drone đã được phát hiện bay phía trên máy bay ở độ cao khoảng 1.158 mét. Mặc dù chuyến bay đó được phép hạ cánh an toàn, nhưng 8 chuyến khác phải chờ cất cánh từ 20 đến 30 phút, và 10 chuyến bị ảnh hưởng khi tiếp cận sân bay. Chiều cùng ngày, một drone khác xuất hiện ở độ cao khoảng 366 mét bên trái tàu bay, khiến 7 chuyến không thể cất cánh trong khoảng thời gian từ 66 đến 100 phút. Hai tàu bay đã nổ máy phải dừng trên đường băng, và 8 chuyến khác phải bay chờ. Tổng cộng, ngày 17/2 có 35 chuyến bay bị ảnh hưởng.
Đến trưa ngày 22/2 (mùng 6 Tết), một máy bay sau khi rời đường băng khoảng 4 phút đã phát hiện drone ở độ cao khoảng 518 mét. Chuyến bay này được tiếp tục hành trình, nhưng 7 chuyến khác phải chờ từ 14 đến 57 phút, và hai tàu bay tạm dừng cất cánh. Cùng thời điểm, 10 chuyến khi tiếp cận Đà Nẵng phải điều chỉnh hướng bay và hạ cánh muộn từ 30 đến 45 phút. Trong ngày 22/2, có 19 chuyến bay bị ảnh hưởng.
Mỗi khi phát hiện thiết bị bay không người lái, kíp trực hiệp đồng các đơn vị liên quan ngay lập tức yêu cầu tàu bay đang tiếp cận chuyển sang bay chờ và tạm dừng khai thác cất cánh nhằm bảo đảm an toàn tối đa cho hành khách và phương tiện.
Quy định pháp lý chặt chẽ và mức xử phạt
Theo thạc sĩ, luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, về phương diện pháp lý, hành vi điều khiển flycam xâm nhập hành lang an toàn bay tại Sân bay Quốc tế Đà Nẵng khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép là vi phạm quy định trong lĩnh vực hàng không dân dụng. Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2025 quy định rõ ràng rằng mọi hoạt động bay phải tuân thủ vùng trời được phép, bảo đảm an toàn cho quá trình cất, hạ cánh và điều hành bay. Khu vực cảng hàng không, sân bay và vùng lân cận thuộc phạm vi kiểm soát chặt chẽ về hoạt động bay.
Ngoài ra, Nghị định 288/2025/NĐ-CP về quản lý tàu bay không người lái và các phương tiện bay khác yêu cầu tổ chức, cá nhân sử dụng flycam, UAV phải đăng ký phương tiện trước khi khai thác. Việc đăng ký và cấp giấy chứng nhận chỉ được thực hiện khi phương tiện đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật do Bộ Quốc phòng ban hành và có tài liệu chứng minh nguồn gốc hợp pháp. Hành vi điều khiển flycam xâm nhập khu vực an toàn bay có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với các mức phạt cụ thể:
- Theo điểm đ khoản 2 Điều 8, Nghị định 282/2025/NĐ-CP, người sử dụng tàu bay không người lái hoặc phương tiện bay siêu nhẹ chưa được đăng ký, chưa được cấp phép bay; tổ chức hoạt động bay khi chưa có giấy phép; hoặc điều khiển bay không đúng thời gian, địa điểm, khu vực, tọa độ, giới hạn cho phép có thể bị phạt từ 2 đến 3 triệu đồng.
- Trường hợp thực hiện hoạt động bay khi chưa có phép bay do cơ quan có thẩm quyền cấp, cá nhân có thể bị phạt từ 20 đến 30 triệu đồng (theo khoản 10 Điều 8). Mức phạt đối với tổ chức bằng hai lần mức phạt áp dụng cho cá nhân.
- Nếu hành vi làm cản trở hoặc gây mất an toàn cho phương tiện bay khác, người vi phạm có thể bị phạt từ 30 đến 40 triệu đồng và bị tước quyền sử dụng giấy phép bay từ 3 đến 6 tháng (theo khoản 11 và 14 Điều 8).
Nguy cơ truy cứu trách nhiệm hình sự
Trong trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng như thiệt hại về tài sản, sức khỏe, tính mạng hoặc xâm phạm khu vực trọng yếu về quốc phòng, an ninh, người vi phạm có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015. Tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, hành vi có thể bị xử lý về tội Cản trở giao thông đường không theo Điều 278 Bộ luật Hình sự hoặc các tội danh khác liên quan đến xâm phạm tính mạng, tài sản hay an ninh quốc gia.
Các quy định này cho thấy việc sử dụng flycam, UAV không còn là hoạt động giải trí đơn thuần mà thuộc lĩnh vực quản lý chặt chẽ về an ninh và an toàn hàng không. "Bay trái phép tại khu vực sân bay, hành lang an toàn bay tiềm ẩn nguy cơ lớn và có thể dẫn đến cả trách nhiệm hành chính lẫn hình sự", luật sư Huyền nhấn mạnh.
Vụ việc cụ thể và xử lý vi phạm
Chiều ngày 24/2, trong quá trình tuần tra, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng đã phát hiện một người đàn ông 36 tuổi điều khiển flycam xâm nhập vùng cấm. Lực lượng chức năng kiểm tra dữ liệu lưu trữ cho thấy người này đã nhiều lần sử dụng thiết bị bay trái phép trong nhiều ngày, đặc biệt là trong dịp Tết Bính Ngọ 2026. Tại hiện trường, lực lượng chức năng đã tuyên truyền và giải thích về hành vi vi phạm quy định quản lý, sử dụng phương tiện bay không người lái theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP.
Với hành vi trên, cá nhân vi phạm có thể bị phạt từ 30 đến 40 triệu đồng và bị tịch thu phương tiện. Ban Chỉ huy Quân sự phường Hòa Khánh đã lập biên bản tạm giữ flycam, hoàn thiện hồ sơ và bàn giao cho công an xử lý theo thẩm quyền. Sự việc này một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ pháp luật trong hoạt động bay để bảo vệ an toàn cho toàn bộ hệ thống hàng không và cộng đồng.
