Chính phủ ban hành Nghị định mới về đê điều và phòng chống thiên tai, tăng quyền cho cấp xã
Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị định số 53/2026/NĐ-CP, sửa đổi và bổ sung một số điều trong các quy định về lĩnh vực đê điều và phòng, chống thiên tai. Nghị định này nhằm điều chỉnh phân công, phân cấp trách nhiệm và cơ chế phối hợp trong công tác ứng phó rủi ro thiên tai, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay.
Điều chỉnh thẩm quyền và trách nhiệm cho cấp xã
Theo quy định mới, thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện sẽ được chuyển giao cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã. Cụ thể, trong các tình huống ứng phó rủi ro thiên tai cấp độ 1, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm trực tiếp chỉ huy và huy động nguồn lực tại chỗ để ứng phó kịp thời ngay khi thiên tai xảy ra. Đồng thời, cấp xã cũng phải hỗ trợ công tác ứng phó khi có đề nghị từ các địa phương lân cận, báo cáo và chịu trách nhiệm thực hiện chỉ đạo từ các cơ quan phòng, chống thiên tai cấp trên.
Ngoài ra, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã được trao quyền huy động các nguồn lực cần thiết để ứng phó với thiên tai, nhằm đảm bảo tính linh hoạt và hiệu quả trong các tình huống khẩn cấp. Sự điều chỉnh này giúp tăng cường vai trò chủ động của chính quyền cơ sở trong công tác phòng ngừa và khắc phục hậu quả thiên tai.
Quy định về tình huống khẩn cấp và hỗ trợ di dời dân cư
Nghị định số 53/2026/NĐ-CP cũng đưa ra định nghĩa chi tiết về tình huống khẩn cấp thiên tai. Đây là các tình huống thiên tai đã hoặc đang xảy ra, gây ảnh hưởng hoặc có nguy cơ đe dọa trực tiếp đến an toàn tính mạng, sức khỏe, nhà ở của nhiều người dân, cũng như các công trình đê điều, hồ đập, công trình phòng, chống thiên tai và hạ tầng quan trọng. Trong những trường hợp này, cần tổ chức triển khai ngay các biện pháp ứng phó khẩn cấp để kịp thời ngăn chặn và khắc phục hậu quả, với quyết định công bố được đưa ra bởi người có thẩm quyền.
Đồng thời, Nghị định sửa đổi, bổ sung về hỗ trợ khẩn cấp di dời dân cư. Cụ thể, cụm từ "Ban Chỉ huy phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn" sẽ được thay thế bằng "Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự". Ngoài ra, thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện và cấp xã được gộp lại để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhằm tối ưu hóa hiệu quả quản lý và điều phối.
Cập nhật chế độ tiền lương và hỗ trợ cho người tham gia
Nghị định cũng thay đổi về chế độ tiền lương và tiền thưởng cho những người tham gia công tác phòng, chống thiên tai. Theo đó, người không hưởng lương từ ngân sách nhà nước trong thời gian được huy động làm nhiệm vụ phòng, chống thiên tai, tham gia tập huấn, huấn luyện hoặc diễn tập sẽ được hưởng trợ cấp ngày công lao động. Mức trợ cấp này do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định.
Đặc biệt, nếu các hoạt động huấn luyện, diễn tập và làm nhiệm vụ phòng, chống thiên tai diễn ra vào ban đêm, mức trợ cấp sẽ được tính tăng thêm không thấp hơn 50% so với mức trợ cấp ngày công lao động hiện hưởng. Điều này nhằm khuyến khích và đảm bảo quyền lợi cho những người tham gia trong các điều kiện khó khăn.
Đối với thành viên lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã không tham gia bảo hiểm xã hội, nếu bị tai nạn, họ sẽ được hưởng chi trả cả trường hợp vết thương tái phát cho đến khi xuất viện. Trong trường hợp tai nạn dẫn đến tử vong hoặc ốm đau dẫn đến chết, việc hỗ trợ sẽ thực hiện theo quy định tại điểm b và c khoản 3 Điều 15 của Nghị định số 72/2020/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 16/2025/NĐ-CP.
Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống thiên tai, đồng thời đảm bảo an sinh và quyền lợi cho người dân và lực lượng tham gia ứng phó trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.
