Nội Bài đón kỷ lục 725.000 khách dịp Tết: Áp lực khủng khiếp của nghề 'lái phi công'
Trong dịp cao điểm trước Tết Nguyên đán, từ ngày 10 đến 16/2, Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài (Hà Nội) đã chứng kiến lượng khách tăng cao kỷ lục với hơn 725.000 lượt khách, tăng 16% so với cùng kỳ năm 2025. Số chuyến bay cũng đạt 4.467 lượt, tăng 12,5%. Ngày cao điểm nhất là 14/2, khi cảng vượt mốc 116.000 lượt khách và 674 chuyến bay.
Đỉnh cao áp lực trong tháp chỉ huy
Việc điều phối hàng trăm chuyến bay dịp cao điểm Tết là một thách thức lớn, đòi hỏi các kiểm soát viên không lưu phải có "cái đầu lạnh", tập trung cao độ, bình tĩnh và quyết đoán. Chỉ một phút xao nhãng cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Ông Bế Ngọc Dương, Phó trưởng Trung tâm kiểm soát Tiếp cận-Tại sân Nội Bài (trực thuộc Tổng Công ty Quản lý bay Việt Nam - VATM), chia sẻ rằng dù đã được phê duyệt, họ vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các thủ tục an ninh, an toàn tại cổng ra vào, bao gồm xuất trình giấy tờ, kiểm tra hành lý và quét toàn thân.
Tháp không lưu Nội Bài cao 88m so với mặt đất và 100m so với mặt nước biển, từng là đài cao nhất tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á trước khi Đài Kiểm soát không lưu Long Thành được xây dựng. Đài chỉ huy trên đỉnh tháp là một căn phòng hình tròn với vách kính bao quanh, nhiệt độ luôn ổn định ở mức 22 độ C, từ đây có thể quan sát toàn bộ khu vực sân bay và cả nội thành Hà Nội.
Nghề đặc thù với yêu cầu khắt khe
Kiểm soát không lưu là nghề mang tính quốc tế cao, đóng vai trò quyết định trong hoạt động quản lý bay. VATM hiện cung cấp dịch vụ không lưu tại hơn 20 sân bay trên cả nước, quản lý 2 Vùng thông báo bay (FIR) là FIR Hà Nội và FIR Thành phố Hồ Chí Minh, với quy mô khoảng 1,1 triệu km2. Mục tiêu tối thượng là đảm bảo an toàn tuyệt đối, ngăn chặn mọi va chạm.
Các kiểm soát viên phải làm việc 24/24 giờ, mỗi ca trực kéo dài tối đa 2 giờ và yêu cầu tập trung tuyệt đối. Trong dịp cao điểm Tết, với gần 700 lượt cất-hạ cánh mỗi ngày, thời gian hướng dẫn bay có thể lên tới hơn 50 phút mỗi giờ, nói liên tục không nghỉ. Kỹ năng nói tiếng Anh phải chuẩn, ít nhất ở mức 4/6 theo tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), với tốc độ không quá 100 từ/phút.
Ngoài ra, họ cần có phản xạ nhanh, trí nhớ tốt, khả năng chịu áp lực cao, sức khỏe tốt, thị lực và thính lực ưu tú. Chỉ công dân Việt Nam duy nhất, sinh sống tại Việt Nam và đủ 21 tuổi mới được cấp năng định điều hành bay.
Những khoảnh khắc đáng nhớ và thách thức
Anh Nguyễn Hoàng Sơn (42 tuổi), một kiểm soát viên không lưu kỳ cựu, chia sẻ kinh nghiệm từ năm 2012. Anh đã điều hành các chuyến bay chở nguyên thủ quốc gia như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Những chuyến bay này đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ và bảo mật tuyệt đối.
Trong dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh, anh Sơn vinh dự được chọn điều hành tổ bay hợp luyện từ sân bay Kép về Nội Bài và tới Quảng trường Ba Đình. Anh cùng đồng nghiệp đã phối hợp hiệp đồng để ưu tiên các chuyến bay trình diễn, đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Với kiểm soát viên không lưu, ngày lễ, Tết không khác ngày thường. Họ thường xuyên trực dịp Tết Nguyên đán, hy sinh thời gian sum họp gia đình để đảm bảo các chuyến bay đưa người dân về đoàn tụ. Trong thời khắc giao thừa, các phi công nước ngoài cũng gửi lời chúc "Happy New Year!" qua micro, tạo niềm vui nhỏ bé nhưng ý nghĩa.
Hướng tới tương lai an toàn
VATM phấn đấu đạt mục tiêu "100% chuyến bay an toàn tuyệt đối" trong nhiệm kỳ 2025-2030. Dù áp lực tăng cao cùng với sự phát triển của hoạt động bay, nghề kiểm soát không lưu vẫn được coi là "nghề hot", thu hút nhiều nhân tài. Các kiểm soát viên phải trải qua đào tạo kéo dài 3-5 năm và thường xuyên được đánh giá, nâng định. Nếu trượt 2 lần thi liên tiếp, họ có thể bị điều chuyển công việc.
Qua trao đổi với các quốc gia tiên tiến, trình độ kiểm soát viên không lưu Việt Nam được đánh giá ngang tầm khu vực, với trang thiết bị hiện đại. Thành tích an toàn tuyệt đối trong gần 30 năm qua là niềm tự hào lớn của ngành hàng không dân dụng nước nhà.
