Một khoảnh khắc vui chơi tưởng chừng vô hại sau giờ học đã trở thành tai nạn khiến bé gái 2 tuổi phải nhập viện cấp cứu. Đầu que tre cắm sâu ngay cạnh mắt trái khiến bé đau đớn, quấy khóc liên tục. Gia đình hoảng loạn đưa bé đến bệnh viện địa phương, sau đó chuyển lên tuyến trên và cuối cùng tới Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức ngay trong đêm. Khi nhập viện, dị vật vẫn cắm sâu từ gốc mũi chếch lên hốc mắt trái.
Ca phẫu thuật đầy thách thức
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Hà, Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt-Tạo hình và Thẩm mỹ, cho biết đây là một tình huống cấp cứu rất khó khăn vì bệnh nhi còn quá nhỏ, hoảng loạn và không thể phối hợp thăm khám. Các bác sĩ chỉ biết có dị vật sắc nhọn xuyên từ gốc mũi vào ổ mắt, nhưng chưa thể xác định đã thủng nhãn cầu, xuyên sọ não hay tổn thương mạch máu, thần kinh quan trọng hay chưa.
Theo các bác sĩ, nếu tự ý rút dị vật ra ngoài có thể gây chảy máu ồ ạt, tổn thương thần kinh hoặc biến chứng sọ não nặng nề suốt đời. Khó khăn lớn nhất là que tre gần như không cản quang trên phim X-quang thông thường, nên các phim chụp ở tuyến dưới không thể xác định chính xác đường đi của đầu nhọn bên trong cơ thể trẻ.
Ngay sau tai nạn, một phần que tre đã bị cắt bỏ để dễ vận chuyển, nhưng phần bị cắt bỏ sau đó thất lạc khiến việc ước lượng độ sâu dị vật gần như không thể thực hiện.
Hội chẩn đa chuyên khoa và phẫu thuật khẩn cấp
Ngay trong đêm, tua trực cấp cứu đã kích hoạt quy trình hội chẩn đa chuyên khoa với sự tham gia của chuyên khoa Phẫu thuật Hàm mặt-Tạo hình và Thẩm mỹ, Ngoại thần kinh sọ não, Tim mạch-Lồng ngực, Gây mê hồi sức, Chẩn đoán hình ảnh. Các chuyên gia đã xuống tận phòng chụp CT đa dãy để dựng hình 3D, xem lại từng lát cắt mỏng nhằm truy tìm đường đi của dị vật.
Hình ảnh CT cho thấy các mảnh thịt nướng bám trên que tre hiện lên khá rõ, nhưng phần đầu nhọn của que tre chỉ hiện mờ, rất khó xác định. Phó Giáo sư Nguyễn Hồng Hà chia sẻ: "Có thời điểm chúng tôi phải suy luận gián tiếp cấu trúc nào chưa thấy tổn thương thì hy vọng dị vật chưa xuyên qua vị trí đó".
Nguy hiểm lớn nhất là que xiên đi từ vùng gốc mũi hướng lên mắt trái, khu vực tập trung nhiều cấu trúc sống còn như nhãn cầu, thần kinh thị giác, động mạch mắt, nền sọ trước, xoang hang tĩnh mạch chứa các mạch máu lớn của não. Nếu dị vật xuyên thủng nhãn cầu, trẻ có nguy cơ mù vĩnh viễn. Nếu tổn thương thần kinh thị giác hoặc động mạch mắt, thị lực cũng có thể mất không hồi phục. Đặc biệt, nếu dị vật xuyên sâu vào sọ não hoặc xoang hang, người bệnh có thể đối mặt với nhiễm trùng não, rò dịch não tủy, xuất huyết nội sọ hoặc nguy hiểm tính mạng ngay trong lúc phẫu thuật.
Mặc dù chẩn đoán còn nhiều khó khăn, các bác sĩ buộc phải chỉ định mổ cấp cứu càng sớm càng tốt. Nếu một mắt bị tổn thương xuyên thấu mà xử trí chậm trễ có thể gây "Viêm màng bồ đào đồng cảm" dẫn đến mất thị lực cả mắt còn lại. Toàn bộ ê-kíp đa chuyên khoa được huy động vào phòng mổ trong tâm thế chuẩn bị cho những tình huống xấu nhất.
Trong gần một giờ phẫu thuật, không khí phòng mổ luôn căng thẳng. Các bác sĩ phải lần theo đường đi của que xiên, thăm dò và kiểm soát tổn thương từng milimet trước khi lấy dị vật ra ngoài an toàn.
Kết quả may mắn
Sau khi rút toàn bộ que tre, tình trạng huyết động của bệnh nhi ổn định, không ghi nhận chảy máu ồ ạt hay rò dịch não tủy. Đáng chú ý, nhãn cầu trái vẫn còn nguyên vẹn và duy trì được độ căng sinh lý.
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Hương Giang, Khoa Phẫu thuật Hàm mặt-Tạo hình và Thẩm mỹ, nhận định đây là trường hợp đặc biệt hiếm gặp và may mắn. "So với ca bệnh trước đó khi bệnh nhân bị đôi đũa đâm vào mắt, đầu đũa là đầu tù nên có thể trượt khỏi nhãn cầu. Trong khi đó, que xiên thịt được vót nhọn, nguy cơ xuyên thủng nhãn cầu là rất cao," bác sĩ cho biết.
Dị vật đã đi từ vùng gốc mũi, xuyên qua lớp cơ và tổ chức mềm ở cực trên nhãn cầu, sau đó dừng lại tại đỉnh hốc mắt, ngay trước khi có thể xâm nhập vào khoang sọ não. Hiện tại, sau 5 ngày phẫu thuật, tình trạng bệnh nhi ổn định dần.
Cảnh báo từ những vật sắc nhọn tưởng vô hại
Bác sĩ Hà cảnh báo các tai nạn do que xiên thịt, tăm tre, đũa, bút, que kẹo… ở trẻ nhỏ hoàn toàn có thể gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Trẻ em hiếu động nhưng chưa ý thức được nguy hiểm. Chỉ một cú ngã khi vừa ăn vừa chạy nhảy cũng có thể khiến các vật dụng tưởng vô hại trở thành dị vật xuyên thấu vùng mắt, sọ não.
Phụ huynh không để trẻ vừa ăn vừa chạy chơi, nên tháo thức ăn khỏi que xiên trước khi cho trẻ ăn, cần cắt các đầu sắc nhọn của que xiên nếu muốn đưa cho trẻ cầm ăn. Đặc biệt khi trẻ bị vật nhọn đâm vào cơ thể: Tuyệt đối không tự ý rút dị vật, nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên sâu để được xử trí đúng cách, cố định dị vật để tránh rung lắc.
