Sáng ly cà phê đặc, trưa cốc chanh đường – thói quen tưởng vô hại nhưng có thể gây hại nếu dùng sai cách. Theo các bác sĩ, với người trưởng thành khỏe mạnh, một ly cà phê buổi sáng hoặc nước chanh pha loãng không đáng lo, nhưng cần chú ý liều lượng và thời điểm, nhất là với người lớn tuổi hoặc có bệnh nền.
Sai lầm thường gặp khi uống cà phê và nước chanh
Tiến sĩ - bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Thanh Phong, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), chỉ ra nhiều người sử dụng cà phê và nước chanh chưa phù hợp, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng. Những sai lầm phổ biến gồm:
Uống cà phê thay bữa sáng: Nhiều người chỉ uống cà phê lúc bụng rỗng rồi bắt đầu làm việc. Điều này gây thiếu năng lượng, cồn cào, khó chịu vùng thượng vị. Caffeine kích thích thần kinh giao cảm, làm tim đập nhanh, hồi hộp. Với người tăng huyết áp chưa kiểm soát tốt hoặc bệnh tim mạch, huyết áp có thể tăng tạm thời.
Cho rằng uống nhiều nước chanh càng tốt: Nhiều người uống nước chanh đặc mỗi ngày để thanh lọc cơ thể hoặc giảm mỡ máu. Tuy nhiên, axit cao gây khó chịu cho người trào ngược dạ dày hoặc bệnh dạ dày. Nếu pha nhiều đường, thức uống này làm đường huyết tăng nhanh, cung cấp năng lượng rỗng, ít dinh dưỡng.
Bổ sung quá nhiều đường: Một ly nước chanh hoặc trà đá có thể trở thành nước ngọt nếu pha nhiều đường. Theo bác sĩ Phong, trong ngày nắng nóng, nhu cầu quan trọng nhất là bù đủ nước. Uống nhiều cà phê nhưng ít nước lọc, hoặc chỉ dùng nước chanh ngọt thay nước uống hàng ngày, có thể gây mất cân bằng dịch.
Nước chanh: Thức uống giải khát, không phải thuốc chữa bệnh
Bác sĩ Chu Thị Dung, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, nhấn mạnh nước chanh không phải thuốc. Chưa có bằng chứng khoa học đáng tin cậy cho thấy uống nước chanh có thể điều trị tăng huyết áp, giảm mỡ máu hay chữa ung thư như nhiều người lan truyền. Một số nghiên cứu ghi nhận lợi ích của trái cây họ cam quýt, nhưng không đồng nghĩa với việc uống nước chanh mỗi sáng có thể thay thế thuốc điều trị.
“Nước chanh là thức uống tốt vì chứa vitamin C và chất chống oxy hóa. Nhưng suy luận rằng nước chanh có thể điều trị tăng huyết áp, giảm mỡ máu hay phòng ngừa ung thư là bước nhảy quá xa so với bằng chứng khoa học. Nếu người tăng huyết áp ăn mặn, ít vận động nhưng kỳ vọng uống nước chanh mỗi sáng kiểm soát bệnh là nhận định không đúng”, bác sĩ Thanh Phong nói thêm.
Lời khuyên sử dụng cà phê, nước chanh an toàn
Các bác sĩ đưa ra khuyến cáo cho người trung niên, cao tuổi hoặc có bệnh nền:
- Hạn chế uống cà phê khi bụng đói, tránh uống quá muộn vào chiều hoặc tối vì ảnh hưởng giấc ngủ.
- Nước chanh nên pha loãng, hạn chế thêm đường. Người có bệnh dạ dày cần thận trọng.
- Không dùng cà phê, nước chanh hay trà đá thay nước lọc. Trong thời tiết nắng nóng, nước lọc vẫn là nguồn bù nước quan trọng nhất.
Ai cần thận trọng khi uống nước chanh, cà phê?
Tiến sĩ Nguyễn Thanh Phong chỉ ra các nhóm cần thận trọng: người tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc rối loạn nhịp tim, mất ngủ, lo âu, viêm loét dạ dày hoặc trào ngược dạ dày - thực quản, đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường, bệnh thận mạn.
“Điều quan trọng không phải là kiêng tuyệt đối mà là sử dụng đúng lượng, đúng thời điểm và phù hợp với từng thể trạng. Hãy xem cà phê và nước chanh là những thức uống để thưởng thức, không phải là thuốc chữa bệnh và cũng không phải là nguồn nước chính của cơ thể”, bác sĩ Thanh Phong nhấn mạnh.
