Trong những ngày nước sông cạn dần, có lúc mặt nước từ bên này sang bên kia chỉ còn khoảng vài mét, thậm chí có đoạn gần như trơ đáy. Hồi xưa, khi cá tép ốc hến còn dồi dào, đây là thời điểm cư dân hai bên bờ sông tha hồ xuống sông cào, đãi, tìm kiếm thức ăn hằng ngày để giảm bớt chi phí chợ búa. Những người khéo léo còn bắt dư đem ra chợ bán, rồi mua các thực phẩm khác về nhà, tạo nên một chu kỳ sinh kế đơn giản nhưng hiệu quả.
Nhịp Sống Hối Hả Trên Sông Ngày Trước
Hoạt động kiếm sống trên sông ngày xưa diễn ra hối hả, sôi nổi và tràn đầy sinh khí. Người lớn thì kéo lưới, giở chà; thanh niên thì thụt cá bống hoặc lặn bắt cá chạch, bắt tôm; trẻ con thì cào hến, mò chang chang, hoặc chỉ giỡn đùa, chọi sình vào nhau, trốn tìm. Âm thanh cuộc sống thôn dã của người dân miền sông nước vang động, rộn ràng, tạo nên một bức tranh sinh động về cộng đồng gắn bó với thiên nhiên.
Người Mẹ 'Thân Cò' Và Hành Trình Nuôi 11 Con
Xóm tôi có một phụ nữ luống tuổi, bà có đến mười một người con, trong khi nhà chỉ sở hữu vài công ruộng, mỗi năm làm một vụ lúa, đủ cho gia đình hơn mười người ăn trong năm, đôi khi phải độn thêm khoai lang, khoai mì. Gạo thì tạm ổn, nhưng đồ ăn luôn trong tình trạng chật vật. Có khi nhà luộc năm cái hột vịt giằm nước mắm tỏi ớt, rồi hái thêm rau vườn để chấm, bữa cơm thời trước của nhiều gia đình luôn thiếu thốn đến mức tối thiểu như vậy.
Để cải thiện bữa ăn cho các con, người mẹ hằng ngày phải xuống sông bắt từng con cá, con tép, con hến, bền bỉ như một loài cò. Bà sử dụng một trái bầu thúng móc ruột phơi khô làm phương tiện đựng sản phẩm bắt được dưới sông, một cái rổ xúc tự đan, và một sợi dây chuối quấn vào người kết nối với trái bầu thúng, thế là cuộc mưu sinh bắt đầu. Người đàn bà này lội hết con khém này tới con rạch kia, từ đoạn sông này tới đoạn sông khác, cào, đãi, xúc, tát kiếm từng con tép bạc, con cá bống dừa, cá lòng tong.
Những Đêm Mưa Lạnh Và Sự Kiên Cường
Nước cạn sát lúc nào, bà xuống sông giờ đó, bất kể ngày hay đêm. Ban đêm, bà choàng thêm miếng ni lông cho bớt lạnh. Có những cơn mưa đêm đầu mùa làm ướt ngoi ngót "thân cò", miếng ni lông thấm nước ép sát vào mình, gây cảm giác rét mướt. Những đêm tôi thức khuya học bài, trời trăng vằng vặc, nhìn hình ảnh người đàn bà lọm khọm, mò mẫm dưới sông, tự nhiên sống mũi cay cay. Tôi chợt nhớ tới câu ca dao: "Con cò mà đi ăn đêm…".
Vậy mà, người đàn bà đó đã nuôi mười một người con ăn học thành tài; bác sĩ, kỹ sư, nhà giáo... đều có. Những người con hiếu thuận và thành đạt, tất cả đều bắt nguồn từ những con cá con tép nhỏ bé mà người mẹ quê kiên trì kiếm được.
Dòng Sông Quen Thuộc Và Ký Ức Khó Phai
Một buổi chiều mùa cạn, tôi ra ngồi ở cầu bến, ngắm dòng sông quen thuộc của mình. Gió chướng vẫn còn lồng lộng, tôi thấy hình như đâu đó trên sông vẫn còn luẩn quẩn bóng dáng một loài cò, như một biểu tượng của sự kiên cường và tình mẫu tử vượt qua mọi khó khăn. Câu chuyện này không chỉ là ký ức cá nhân, mà còn phản ánh sâu sắc về cuộc sống mưu sinh, sự hy sinh thầm lặng của những người mẹ nghèo, và giá trị của lao động chân chính trong xã hội.
