Một tiếng 'khục' lạ tai dưới nắp capo, một biểu tượng động cơ màu vàng nhấp nháy trên bảng điều khiển hay chiếc xe đột ngột hụt ga khi đang lao đi với tốc độ 100 km/giờ trên cao tốc – không phải sự cố đường trường nào cũng bắt đầu bằng một cú va chạm long trời lở đất. Đôi khi, nó chỉ đến từ một cái chớp đèn cảnh báo. Nhưng chính trong vài phút đầu tiên ấy, ranh giới giữa cái đầu lạnh và sự hoảng loạn của người cầm lái sẽ quyết định: chiếc xe chỉ đơn thuần bị hỏng hay biến thành một 'quan tài bay' cho chính họ và những người xung quanh.
'Tai nạn thứ cấp' – nỗi ám ảnh từ những cái đầu nóng
Anh Lê Tuấn Hùng, 31 tuổi, chủ một gara ô tô ở quận 2 cũ, TP.HCM, với gần 8 năm kinh nghiệm xử lý sự cố hư hỏng ô tô trên đường, thẳng thắn chia sẻ: 'Hoảng loạn là thứ giết chết tài xế nhanh nhất trước khi thợ cứu hộ kịp đến. Khi xe gặp sự cố, phản xạ đầu tiên của nhiều người là đạp phanh chết cứng hoặc đánh lái loạng choạng. Đó là sai lầm chí mạng'.
Theo anh Hùng, việc đầu tiên khi xe gặp sự cố là giữ bình tĩnh, sau đó bấm ngay nút đèn cảnh báo nguy hiểm. Đây là 'chiếc phao cứu sinh' để các xe phía sau nhận biết từ xa, đặc biệt trong đêm tối hay những ngày mưa giông tầm nhìn dưới 5 mét. Nếu xe còn đà, hãy bình tĩnh rà phanh, ép dần vào làn khẩn cấp hoặc sát lề đường. Trong trường hợp xe vẫn có thể di chuyển trong quãng đường ngắn, tài xế nên chủ động quan sát gương, giữ vô lăng ổn định và từ từ điều khiển xe ép sát mép phải của làn đường.
'Việc di chuyển cần thực hiện dứt khoát nhưng không đột ngột, tránh đánh lái gấp khiến xe mất kiểm soát hoặc gây nguy hiểm cho các xe đang lưu thông', anh Hùng khuyến cáo. Nếu phía trước có dải dừng khẩn cấp hoặc điểm dừng kỹ thuật, cần cố gắng đưa xe tới vị trí này để đảm bảo an toàn tối đa. Nếu xe không thể tiếp tục vận hành nhưng còn quán tính, tài xế nên tận dụng lực trôi để ép sát vào lề phải. Phanh gấp và dừng lại giữa làn khi chưa cần thiết có thể khiến xe trở thành vật cản bất ngờ trên đường.
5 phút vàng sau khi dừng xe
Song, anh Hùng cho rằng cuộc chiến sinh tồn thực sự chỉ mới bắt đầu khi chiếc xe đã dừng bánh. Nhiều tài xế có thói quen cực kỳ nguy hiểm như xuống xe, mở nắp capo rồi đứng thẫn thờ giữa đường để ngó nghiêng, kiểm tra, thậm chí đứng tranh cãi xem xe bị lỗi gì mà quên mất dòng xe tải, xe container đang lao ầm ầm ngay sau lưng.
'Nhiều tai nạn thứ cấp xảy ra, người chết, xe nát vụn không phải vì chiếc xe ban đầu bị hỏng, mà vì người đứng sai vị trí. 5 phút đầu tiên sau khi dừng xe được gọi là khoảng thời gian vàng. Anh đặt biển cảnh báo chậm một phút, nguy cơ bị xe khác húc từ phía sau tăng lên gấp mười lần', anh Hùng nói.
Đặc biệt, trên cao tốc, tuyệt đối tài xế không được đứng cạnh xe hay cố tình tự sửa chữa. Việc quan trọng là đưa tất cả người nhà ra khỏi xe, di chuyển ngay lập tức ra sau dải hộ lan tôn sóng hoặc bãi đất trống cách xa làn xe chạy. Lúc đó mới là lúc rút điện thoại ra gọi cứu hộ và thông báo chính xác vị trí.
Không phải lúc nào cũng cần gọi xe kéo
Anh Lưu Đình Quốc, chủ một gara tại phường An Nhơn, TP.HCM, lắc đầu ngao ngán khi kể về những chiếc xe nát thêm phần hệ thống điện chỉ vì tài xế tự ý 'câu bình' ắc quy sai kỹ thuật, gây chập cháy cả hộp đen. Đối với những sự cố cơ bản như thủng lốp, nổ lốp, hết bình, hết xăng, tài xế hoàn toàn có thể tự xử lý để tiết kiệm chi phí nhưng với điều kiện kiên quyết: chiếc xe phải đang đỗ ở vị trí an toàn tuyệt đối. Nếu đang kẹt giữa một cây cầu hẹp, một khúc cua tay áo khuất tầm nhìn, hay trên làn đường tốc độ cao, việc cố tình lúi húi thay lốp dự phòng chẳng khác nào một canh bạc đặt cược mạng sống của chính mình.
Khi nào cần gọi cứu hộ?
Theo các thợ cứu hộ lâu năm, có những tình huống cần liên hệ hỗ trợ ngay từ đầu để giảm thiểu rủi ro. Trường hợp đầu tiên là khi động cơ báo lỗi nghiêm trọng trên bảng điều khiển – dấu hiệu hư hỏng liên quan đến hệ thống điện hoặc động cơ bên trong. Tiếp theo là các vụ tai nạn giao thông, dù lớn hay nhỏ, đặc biệt khi xe đã mất khả năng vận hành. Xe chết máy trên cao tốc cũng là tình huống cần ưu tiên gọi cứu hộ ngay lập tức vì tốc độ phương tiện cao, nguy cơ va chạm thứ cấp rất lớn. Hệ thống phanh bất thường cũng là dấu hiệu nguy hiểm – tuyệt đối không cố gắng tiếp tục di chuyển nếu không kiểm soát được tốc độ. Với xe điện, khi hệ thống pin hoặc cảnh báo điện áp xuất hiện bất thường, cần dừng xe ở vị trí an toàn và liên hệ hỗ trợ kỹ thuật ngay. Trong mọi tình huống khẩn cấp, yếu tố quan trọng nhất vẫn là đảm bảo an toàn cho người trước khi xử lý phương tiện.
Trang bị dụng cụ cơ bản – 'phao cứu sinh' trên mọi nẻo đường
Theo anh Quốc, có nhiều tình huống có thể giảm mức độ rủi ro nếu tài xế chuẩn bị sẵn một số dụng cụ cơ bản trong xe. Một bộ thiết bị tối thiểu nên có gồm tam giác cảnh báo, áo phản quang, đèn pin, dây câu bình, bơm lốp mini, bộ vá lốp, găng tay bảo hộ, số điện thoại cứu hộ và cả bộ sơ cứu y tế. 'Những vật dụng này không chỉ hỗ trợ xử lý sự cố mà còn giúp tăng khả năng nhận diện của xe trong điều kiện thiếu ánh sáng', anh Quốc cho hay.
Đặc biệt, áo phản quang và tam giác cảnh báo được xem là hai vật dụng quan trọng nhất trong các tình huống dừng xe khẩn cấp. 'Người ta bỏ hàng trăm triệu đồng đến tiền tỉ để mua một chiếc xe, nhưng lại tiếc vài trăm nghìn để trang bị một bộ sơ cứu hay một chiếc áo phản quang. Đêm tối tăm mù mịt trên quốc lộ, bạn mặc một chiếc áo phông đen đứng sửa xe thì tài xế xe tải phía sau có mắt thần cũng không nhìn thấy được. Chiếc áo phản quang và cái tam giác đặt cách xe tối thiểu 150-200 m chính là thứ giữ mạng cho bạn trước khi chúng tôi đến', anh Quốc bộc bạch.
Cũng theo anh Quốc, tài xế cần coi việc bảo dưỡng xe định kỳ là quan trọng. Việc bảo dưỡng xe theo định kỳ giúp kiểm tra kỹ hơn tình trạng xe, tránh những sự cố không đáng tiếc do lỗi chủ quan, cẩu thả, đồng thời giảm thiểu rủi ro tai nạn trước mỗi chuyến đi xa.
Giữa dòng xe nối dài trên những cung đường đô thị hay trong màn đêm trên cao tốc vắng người, những cuộc gọi cứu hộ vẫn liên tục vang lên. Ngay sau đó, những chiếc xe chuyên dụng lại lăn bánh. Họ không ồn ào, không vội vã theo cách dễ thấy nhưng luôn kịp thời. Trên những cung đường ấy, có những người sẵn sàng xuất phát bất cứ lúc nào sau một cuộc gọi khẩn cấp. Họ không chỉ sửa xe, kéo xe hay khắc phục sự cố, mà còn giúp người lái vượt qua những khoảnh khắc bất an nhất để tiếp tục hành trình lái xe an toàn.
