Một buổi livestream bán sầu riêng với giá chỉ 100 baht (khoảng 81.000 đồng) mỗi quả của nữ influencer nổi tiếng Pimrypie đã gây ra làn sóng tranh cãi dữ dội tại Thái Lan. Dù được quảng bá như một hành động “giải cứu” nông dân, chiến dịch này lại vô tình phơi bày cuộc khủng hoảng thừa cung và áp lực cạnh tranh gay gắt mà ngành sầu riêng Thái Lan đang phải đối mặt.
Chiến dịch livestream gây sốc
Tối ngày 29/4, Pimradaporn “Pimrypie” Benjawattanapat, được mệnh danh là “nữ hoàng bán hàng online”, đã tổ chức một buổi livestream bán sầu riêng với giá siêu rẻ 100 baht/quả. Buổi phát trực tiếp thu hút hơn 800.000 người xem cùng lúc và bán ra hơn 200.000 đơn hàng chỉ trong một đêm. Pimrypie tuyên bố cô chấp nhận lỗ hơn 10 triệu baht (khoảng 8,1 tỷ đồng) để giúp nông dân tiêu thụ hàng tồn kho giữa mùa dư cung lên tới 30%.
Tuy nhiên, phát biểu tưởng như mang tính “giải cứu” này nhanh chóng đẩy nữ influencer vào tâm bão chỉ trích. Nông dân tại các vùng trồng trọng điểm như Chanthaburi và Chumphon lo ngại rằng mức giá 100 baht sẽ bị thị trường hiểu nhầm là “mặt bằng mới”, kéo giá thu mua tại vườn xuống thấp hơn nữa. Trong khi đó, chi phí sản xuất sầu riêng đã ở mức 70-80 baht/kg (57.000-65.000 đồng), khiến mức giá bán lẻ này gần như không để lại lợi nhuận đáng kể cho người trồng sau khi trừ chi phí vận chuyển và trung gian.
Phó Thủ tướng xuất hiện, tranh cãi bùng nổ
Cuộc tranh cãi càng trở nên gay gắt khi Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Thương mại Suphajee Suthumpun cũng xuất hiện trong buổi livestream cùng Pimrypie để công bố chương trình khuyến mãi. Bộ Thương mại sau đó giải thích rằng đây chỉ là chương trình áp dụng cho sầu riêng loại hai – vẫn ngon nhưng không đạt chuẩn hình thức – nhằm giảm áp lực tồn kho. Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng việc một quan chức cấp cao tham gia vào chiến dịch bán hàng giá rẻ như vậy là thiếu chiến lược dài hạn, chỉ giải quyết vấn đề trước mắt.
Nguyên nhân sâu xa của khủng hoảng
Thực tế, cuộc khủng hoảng hiện tại không đến từ một buổi livestream đơn lẻ, mà là hệ quả tích tụ nhiều năm. Sau giai đoạn giá cao cuối thập niên 2010, nông dân Thái Lan ồ ạt mở rộng diện tích trồng sầu riêng. Đến năm 2026, diện tích sầu riêng cho thu hoạch dự kiến đạt gần 1,4 triệu rai, tăng khoảng 10% so với năm trước. Sản lượng vì thế được dự báo chạm mốc 2 triệu tấn, tăng tới 33%.
Cùng lúc, thời tiết nắng nóng kéo dài khiến chất lượng trái suy giảm, tỷ lệ sầu riêng loại thấp tăng cao, khó xuất khẩu và phải tiêu thụ qua các kênh nội địa như livestream. Bên cạnh đó, sầu riêng Thái Lan còn phải chịu sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ Việt Nam. Năm 2025, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam sang Trung Quốc đạt 3,44 tỷ USD, chiếm hơn 40% thị phần chỉ sau vài năm gia nhập, trong khi Thái Lan gần như chững lại ở mức dưới 4 tỷ USD.
Thiếu chiến lược dài hạn
Nhiều chuyên gia chỉ trích chính phủ Thái Lan đang xử lý vấn đề theo kiểu tình thế, thiếu một chiến lược tổng thể. Họ dẫn chứng những mô hình thành công như Hà Lan với nông nghiệp công nghệ cao để tối ưu năng suất, hay New Zealand biến kiwi thành sản phẩm thương hiệu toàn cầu. Ngược lại, sầu riêng Thái Lan vẫn chủ yếu xuất khẩu dưới dạng hàng hóa phổ thông, dễ bị tác động bởi biến động thị trường và chính sách nhập khẩu.
Bộ trưởng Suphajee cho biết chính phủ đang triển khai một chiến lược đa hướng, bao gồm mở rộng tuyến logistics sang các thành phố cấp hai ở Trung Quốc để giảm phụ thuộc vào cửa khẩu truyền thống; đầu tư kho lạnh và chế biến sâu để kéo dài thời gian bảo quản, tăng giá trị; đồng thời đào tạo nông dân bán hàng trực tuyến nhằm giảm lệ thuộc vào thương lái. Song song, Thái Lan cũng siết chặt kiểm soát chất lượng sau bê bối năm 2025 liên quan đến chất nhuộm công nghiệp trong một số lô hàng xuất khẩu.
Hiện giá sầu riêng xuất khẩu vẫn giữ ở mức 135-150 baht/kg (110.000-120.000 đồng), nhưng giai đoạn cao điểm thu hoạch từ tháng 5 đến tháng 6 mới là thử thách thực sự. Livestream 100 baht, vì thế, không chỉ là một chiến dịch bán hàng gây tranh cãi, mà còn là biểu tượng cho bài toán lớn hơn: Làm sao để nông sản Thái Lan giữ được giá trị trong một thị trường ngày càng cạnh tranh? Với hàng triệu nông dân phụ thuộc vào cây sầu riêng, điều họ chờ đợi không phải là những “khoảnh khắc viral”, mà là một chiến lược đủ bền vững để đảm bảo giá trị mùa vụ, dù có hay không có livestream.
