Mẹo dùng quạt 'ngược đời' giúp nhà mát hơn trong ngày nắng nóng
Giữa những ngày nắng nóng cao điểm, nhiều người vẫn giữ thói quen để quạt thổi thẳng vào chỗ ngồi hoặc quay sâu vào trong phòng với suy nghĩ như vậy sẽ mát nhanh hơn. Tuy nhiên, một mẹo dùng quạt nghe có vẻ "ngược đời" lại đang được nhiều nguồn lý giải là có thể giúp không gian dễ chịu hơn: đặt quạt hướng ra phía cửa sổ hoặc cửa mở để đẩy bớt hơi nóng ra ngoài.
Bản chất của quạt và cách hoạt động hiệu quả
Điểm mấu chốt nằm ở bản chất của quạt. EVN cho biết quạt thông gió và quạt hút mùi có vai trò trao đổi không khí, trong đó loại quạt 2 chiều có thể vừa hút vừa thổi, giúp khử mùi và bổ sung không khí tươi nhanh chóng hơn. Nói cách khác, quạt không tự tạo ra khí lạnh như điều hòa, mà chủ yếu giúp dòng khí trong nhà lưu thông tốt hơn. Vì vậy, khi đặt quạt theo hướng phù hợp, người dùng không chỉ "có gió" mà còn có thể tạo đường cho khối khí nóng thoát ra ngoài.
Đây cũng là lý do EVN thường xếp quạt thông gió, quạt trần và các giải pháp tăng lưu thông không khí vào nhóm biện pháp chống nóng cho nhà ở trong mùa hè. Theo bài viết của Dân trí dẫn chia sẻ từ giáo viên vật lý Greg Wolf, nếu ngoài trời mát hơn trong nhà, việc đặt quạt hướng ra cửa sổ mở có thể giúp kéo khối khí nóng tích tụ trong phòng thoát ra ngoài, thay vì chỉ đảo gió quanh không gian kín. Hiệu quả đến từ việc thay đổi cách luồng khí di chuyển, chứ không phải do quạt "biến" không khí nóng thành lạnh.
Hướng dẫn từ Bộ Năng lượng Mỹ và điều kiện áp dụng
Bộ Năng lượng Mỹ cũng đưa ra hướng dẫn khá tương đồng. Cơ quan này cho biết quạt cửa sổ hoạt động tốt nhất khi đặt ở cửa sổ nằm phía khuất gió, với nhiệm vụ xả khí nóng ra khỏi nhà. Khi đó, không khí từ khu vực khác có thể đi vào để bù chỗ, giúp căn nhà bớt hầm hơn. Nói ngắn gọn, cảm giác mát hơn đến từ việc khí nóng được đẩy ra và không khí dễ chịu hơn được kéo vào.
Điều quan trọng là mẹo này không hiệu quả trong mọi hoàn cảnh. Dân trí nhấn mạnh cách đặt quạt hướng ra ngoài chỉ phù hợp khi nhiệt độ ngoài trời thấp hơn trong nhà, thường là buổi tối hoặc sáng sớm. Nếu áp dụng vào giữa trưa nắng gắt, khi bên ngoài còn nóng hơn bên trong, việc mở cửa và quay quạt ra ngoài sẽ không giúp ích nhiều.
Ngoài ra, để luồng khí thực sự lưu thông, ngôi nhà cũng cần có "đường đi" cho không khí. Bộ Năng lượng Mỹ lưu ý quạt cửa sổ chỉ phát huy hiệu quả khi bố trí đúng vị trí thoát khí, đồng thời có thêm các cửa sổ hoặc cửa mở khác hỗ trợ dòng khí ra vào. Hiểu đơn giản, đây là bài toán lưu thông không khí trong nhà, chứ không phải cứ đổi hướng quạt là tự nhiên mát hơn.
Các biện pháp hỗ trợ khác giúp giảm nhiệt và tiết kiệm điện
Bên cạnh chuyện đổi hướng quạt, EVN còn khuyến nghị nhiều cách chống nóng đơn giản nhưng hiệu quả. Một trong những việc quan trọng nhất là tận dụng thời điểm sáng sớm hoặc tối muộn để mở cửa sổ cho khí lưu thông, đồng thời dùng rèm dày, phim cách nhiệt, mái che hoặc cây xanh trước cửa sổ để giảm bớt nhiệt lượng xâm nhập vào nhà ban ngày.
EVN cũng gợi ý tăng cường các giải pháp hỗ trợ lưu thông không khí như quạt trần, quạt thông gió, bởi đây là nhóm thiết bị giúp không gian bớt bí bách mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào điều hòa. Khi nhà đã giảm tích nhiệt và khí trong phòng lưu thông tốt hơn, điều hòa cũng đỡ phải hoạt động quá nặng trong những ngày nóng đỉnh điểm.
Ngoài ra, các nguồn hướng dẫn về làm mát nhà của Bộ Năng lượng Mỹ cũng lưu ý tới việc dùng quạt hút ở khu vực dễ sinh nhiệt và hơi ẩm như bếp hoặc phòng tắm để giảm cảm giác oi bức. Cùng với việc hạn chế nguồn nhiệt trong nhà và tổ chức lại luồng khí, đây là những mẹo nhỏ nhưng có thể tạo khác biệt rõ rệt trong mùa hè.
Theo Thu Phương, việc áp dụng các biện pháp này không chỉ giúp nhà cửa mát mẻ hơn mà còn góp phần tiết kiệm điện năng, giảm tải cho hệ thống điều hòa trong thời tiết nắng nóng khắc nghiệt.
