Một khách hàng tại Hà Nội đã tham gia bảo hiểm nhân thọ suốt 8 năm với tổng số tiền phí đóng gần 100 triệu đồng. Tuy nhiên, khi gặp khó khăn tài chính và muốn chấm dứt hợp đồng, người này chỉ được nhận lại hơn 35 triệu đồng. Câu chuyện này đặt ra câu hỏi: vì sao số tiền nhận lại thấp hơn nhiều so với tổng phí đã đóng?
Bản chất của bảo hiểm nhân thọ không phải là tiết kiệm
Nhiều người thường hiểu nhầm rằng bảo hiểm nhân thọ giống như một hình thức gửi tiết kiệm hoặc đầu tư ngắn hạn. Thực tế, phí bảo hiểm hàng năm được phân bổ cho nhiều mục đích khác nhau, bao gồm chi phí bảo vệ rủi ro, phí quản lý hợp đồng, phí ban đầu và phí cho các sản phẩm bổ trợ như bảo hiểm sức khỏe, tai nạn, bệnh hiểm nghèo. Chỉ một phần phí sau khi trừ các khoản chi phí mới được đưa vào giá trị tài khoản hoặc giá trị tích lũy của hợp đồng.
Chi phí trong những năm đầu cao
Trong những năm đầu tiên, tỷ lệ chi phí bị khấu trừ thường cao hơn so với các năm sau. Điều này giải thích tại sao nhiều hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có giá trị hoàn lại rất thấp nếu khách hàng chấm dứt sớm. Nếu người tham gia mua thêm nhiều quyền lợi bổ sung, phần phí dùng để bảo vệ rủi ro sẽ lớn hơn, kéo theo phần tích lũy thực tế thấp hơn so với kỳ vọng ban đầu.
Phí chấm dứt hợp đồng trước hạn
Một nguyên nhân quan trọng khác là phí chấm dứt hợp đồng trước hạn. Với nhiều sản phẩm bảo hiểm nhân thọ dài hạn, khách hàng nếu rút tiền trong những năm đầu sẽ phải chịu mức phí rất cao. Hợp đồng càng bị chấm dứt sớm, giá trị hoàn lại càng thấp. Chỉ khi duy trì đủ thời hạn theo thiết kế (thường từ 10 năm trở lên, tùy sản phẩm), khoản phí chấm dứt mới giảm mạnh hoặc không còn áp dụng.
Hiểu lầm về lãi suất minh họa
Nhiều người mua bảo hiểm dễ hiểu nhầm về lãi suất minh họa. Khi nghe mức lãi kỳ vọng, chẳng hạn 5% một năm, không ít khách hàng cho rằng toàn bộ số tiền mình đóng vào sẽ được hưởng mức lãi đó. Thực tế, lãi suất chỉ được tính trên phần giá trị tài khoản còn lại sau khi đã khấu trừ các loại phí. Do đó, nếu phần tiền được tích lũy ban đầu thấp, số lãi phát sinh cũng không thể cao.
Bảo hiểm nhân thọ: Công cụ bảo vệ tài chính, không phải tiết kiệm
Vấn đề không nằm ở việc bảo hiểm nhân thọ “mất tiền” hay “không có giá trị”, mà nằm ở việc người mua có hiểu đúng sản phẩm hay không. Bảo hiểm nhân thọ trước hết là công cụ bảo vệ tài chính trước rủi ro, không nên được nhìn nhận đơn thuần như một khoản tiết kiệm có thể rút linh hoạt bất cứ lúc nào. Khi tham gia, khách hàng đang trả phí để duy trì quyền lợi bảo vệ cho bản thân và gia đình, phần tích lũy nếu có chỉ là một cấu phần trong hợp đồng.
Thời điểm giá trị hoàn lại đạt mức kỳ vọng
Thông thường, với các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ truyền thống hoặc liên kết chung, thời điểm giá trị hoàn lại tiệm cận hoặc vượt tổng phí đã đóng thường rơi vào khoảng từ năm thứ 10 đến năm thứ 15, tùy từng sản phẩm. Một số hợp đồng có thể sớm hơn nếu phí bảo hiểm cao, ít quyền lợi bổ sung và chi phí thấp. Cũng có hợp đồng cần lâu hơn nếu khách hàng tham gia thêm nhiều gói sức khỏe, bệnh hiểm nghèo hoặc quyền lợi nâng cao.
Lời khuyên cho người mua bảo hiểm nhân thọ
Trước khi ký hợp đồng, người mua cần đọc kỹ bảng minh họa quyền lợi, đặc biệt là giá trị hoàn lại qua từng năm, các loại phí bị khấu trừ, điều kiện dừng đóng phí, điều kiện khôi phục hoặc chấm dứt hợp đồng. Khách hàng cũng cần đánh giá khả năng tài chính dài hạn, tránh tham gia với mức phí vượt quá năng lực chi trả. Bảo hiểm nhân thọ là sản phẩm tài chính dài hạn và có tính cam kết cao. Nếu hiểu đúng, đó có thể là một lớp bảo vệ cần thiết cho gia đình. Nhưng nếu mua theo kỳ vọng “đóng vài năm rồi rút vẫn còn gần đủ tiền”, người tham gia rất dễ thất vọng. Điều quan trọng nhất là người mua phải nắm rõ quy định hợp đồng, hiểu đúng vai trò của bảo hiểm và lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu cũng như khả năng tài chính của mình.
