Nhiều người cao tuổi tại Việt Nam đang bày tỏ sự hối hận vì đã giao hết tài sản, tiền bạc cho con cháu quá sớm, dẫn đến tình trạng mất đi quyền tự chủ tài chính và phải phụ thuộc vào con cái. Theo các chuyên gia tâm lý, việc này không chỉ ảnh hưởng đến cuộc sống của người già mà còn tiềm ẩn nhiều mâu thuẫn trong gia đình, đặc biệt khi sống chung với con dâu.
Thực trạng đáng báo động
Khảo sát của Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) cho thấy, có tới 65% người cao tuổi từ 60-80 tuổi đã chuyển giao toàn bộ hoặc phần lớn tài sản cho con cái trước khi qua đời. Trong số đó, hơn 40% bày tỏ sự hối tiếc vì quyết định này, chủ yếu do mất đi sự độc lập và phải đối mặt với những xung đột trong sinh hoạt hàng ngày.
Bà Nguyễn Thị Lan, 72 tuổi, sống tại Hà Nội, chia sẻ: “Tôi đã bán căn nhà duy nhất để chia cho các con, nghĩ rằng chúng sẽ chăm sóc mình. Nhưng giờ đây, tôi sống cùng con trai và con dâu, cảm thấy như người thừa. Con dâu thường xuyên tỏ thái độ khó chịu mỗi khi tôi đụng đến tiền bạc.”
Nguyên nhân và hệ lụy
Theo chuyên gia tâm lý Nguyễn Thị Hoa, nguyên nhân chính khiến người cao tuổi vội vàng giao tài sản là tâm lý muốn san sẻ gánh nặng cho con cái, hoặc bị áp lực từ gia đình. Tuy nhiên, hệ lụy thường gặp là người già mất đi “lá chắn” tài chính, dễ rơi vào cảnh phụ thuộc và bị coi thường. Đặc biệt, khi sống chung với con dâu, những bất đồng về lối sống, chi tiêu càng trở nên gay gắt.
Một nghiên cứu khác của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG Hà Nội) chỉ ra rằng, các gia đình có người cao tuổi sống chung với con dâu thường xảy ra mâu thuẫn về tài chính nhiều hơn 30% so với các hộ khác. Nguyên nhân chủ yếu là do sự khác biệt trong quan niệm quản lý tiền bạc và thiếu sự tôn trọng lẫn nhau.
3 nguyên tắc vàng khi sống chung với con dâu
Để tránh những hối hận đáng tiếc, các chuyên gia khuyên người cao tuổi nên áp dụng 3 nguyên tắc sau:
Nguyên tắc 1: Giữ lại quyền kiểm soát tài chính
Người cao tuổi không nên chuyển giao toàn bộ tài sản ngay lập tức. Thay vào đó, hãy giữ lại một phần đủ để trang trải cuộc sống và chi phí y tế. Việc này giúp họ duy trì sự độc lập và không bị phụ thuộc hoàn toàn vào con cái. Chuyên gia khuyến nghị chỉ nên cho con vay hoặc tặng dưới 30% tổng tài sản khi còn sống.
Nguyên tắc 2: Xây dựng ranh giới rõ ràng
Khi sống chung với con dâu, cần thiết lập những quy tắc về không gian riêng tư, thời gian sinh hoạt và cách chi tiêu chung. Các bên nên thảo luận cởi mở để tránh hiểu lầm. Ví dụ, người cao tuổi có thể đóng góp một khoản tiền cố định hàng tháng cho chi phí gia đình, nhưng vẫn được tự do sử dụng số tiền còn lại cho nhu cầu cá nhân.
Nguyên tắc 3: Duy trì mối quan hệ tôn trọng
Sự tôn trọng lẫn nhau là chìa khóa. Người cao tuổi cần tránh can thiệp quá sâu vào việc nuôi dạy con cháu hoặc chỉ trích con dâu. Đồng thời, con dâu cũng nên hiểu rằng cha mẹ chồng có quyền được sống thoải mái và có tiếng nói trong gia đình. Các chuyên gia tâm lý khuyên nên tổ chức các buổi họp gia đình định kỳ để giải quyết mâu thuẫn kịp thời.
Lời khuyên từ chuyên gia
Tiến sĩ Lê Văn Hùng, chuyên gia lão khoa, nhấn mạnh: “Người cao tuổi cần hiểu rằng tài sản là công cụ bảo vệ bản thân, không nên trao hết khi chưa thực sự cần thiết. Hãy giữ lại một phần để làm ‘của để dành’ cho những lúc ốm đau hoặc bất trắc. Đồng thời, cần xây dựng mối quan hệ với con dâu dựa trên sự tôn trọng và thấu hiểu, tránh để chuyện tiền bạc làm rạn nứt tình cảm gia đình.”
Bên cạnh đó, các con cũng cần có trách nhiệm chăm sóc cha mẹ già, không nên xem tài sản của cha mẹ là của mình. Sự hài hòa trong gia đình chỉ có được khi tất cả các thành viên đều ý thức được vai trò và trách nhiệm của mình.
