Mỗi sáng, khi Jalaj Jha bắt đầu chuẩn bị đi làm, anh đã cảm thấy kiệt sức. Tỉnh dậy trong căn phòng chật chội ở Delhi không thông gió với một chiếc quạt cũ kêu lạch cạch chỉ thổi luồng khí nóng quanh phòng. Nam lao động thời vụ 24 tuổi này phải đối mặt với ca làm kéo dài 12 tiếng giao hàng tạp hóa. Jha chia sẻ với tờ Guardian (Anh): “Tôi hầu như chỉ ngủ được 3-4 tiếng trong thời tiết này. Tôi thức dậy trong trạng thái rã rời. Cảm giác như cơ thể đang kéo mình tụt xuống”.
Những ngày nóng ngột ngạt: Mới chỉ 7 giờ sáng, nhưng nhiệt độ đã chạm ngưỡng 30 độ C, mức nhiệt thấp nhất trong ngày. Ban ngày, nhiệt độ có thể tăng vọt lên hơn 45 độ C. Tuần này, Delhi ghi nhận ngày nóng nhất tháng 5 trong hai năm qua và đêm nóng nhất tháng 5 trong 14 năm. Theo một báo cáo mới của tổ chức Mỹ People’s Courage International (PCI) dựa trên nghiên cứu tại Delhi, Dhaka, Kathmandu, Jakarta và Quezon City, những đêm nóng ngột ngạt, kết hợp với hiệu ứng đảo nhiệt đô thị đang khiến hàng triệu người lao động phi chính thức kiệt sức trước khi một ngày làm việc mới bắt đầu. Đối với những người giao hàng, công nhân xây dựng và người bán hàng rong sống trong các khu dân cư chật chội, thiếu thông gió hoặc điện không ổn định, ngay cả việc ngủ cũng trở nên khó khăn. Việc không thể nghỉ ngơi và hạ nhiệt đang làm trầm trọng thêm các bệnh liên quan đến nhiệt, làm giảm năng suất và đẩy những người lao động vốn đã dễ bị tổn thương vào tình trạng căng thẳng kinh tế sâu sắc hơn.
Cuộc khủng hoảng trở nên tồi tệ hơn ở Nam Á khi biến đổi khí hậu được dự đoán sẽ làm tăng gấp 3 lần khả năng xảy ra các đợt nắng nóng trước mùa mưa. Các nhà khoa học cho biết nhiệt độ ban đêm đang tăng nhanh hơn nhiệt độ ban ngày trên phần lớn khu vực, làm giảm số giờ mà người dân từng dựa vào để phục hồi sau những đợt nắng nóng cực độ. Tổ chức Lao động Quốc tế ước tính rằng hơn 70% lực lượng lao động trên khắp châu Á phải tiếp xúc với nhiệt độ quá cao tại một thời điểm nào đó trong công việc. Người lao động phi chính thức là nhóm dễ bị tổn thương nhất. Điều này có tác động lớn ở các quốc gia như Ấn Độ, nơi gần 90% người lao động làm việc trong nền kinh tế phi chính thức.
Giới chuyên gia cảnh báo rằng các thành phố trong khu vực vẫn chưa được chuẩn bị tốt để đối phó với những đợt nắng nóng ngày càng tồi tệ. Chính quyền một số địa phương, bao gồm cả Delhi, đã đưa ra các kế hoạch hành động và khuyến cáo về nắng nóng, ki-ốt nước, cảnh báo sớm cũng như hướng dẫn sắp xếp lại công việc ngoài trời trong thời gian nắng nóng cao điểm buổi chiều. Tuy nhiên, giới nhà nghiên cứu cho rằng hầu hết các biện pháp ứng phó vẫn chỉ mang tính phản ứng và không trực tiếp giải quyết nhu cầu của người lao động sống và làm việc trong điều kiện nắng nóng khắc nghiệt.
Nắng nóng bào mòn người lao động
Báo cáo của PCI, dựa trên phỏng vấn với hơn 2.200 người lao động di cư nội địa trên khắp 5 thành phố ở Ấn Độ, cho thấy gần 8/10 người cho biết nắng nóng thiêu đốt đang làm gián đoạn sinh kế hoặc cuộc sống gia đình. Người lao động cho biết họ giảm thu nhập vì không thể làm việc hết ca, phải chi nhiều tiền hơn cho nước uống, thuốc men và phương tiện đi lại đồng thời phải vật lộn với chứng đau đầu, chóng mặt và mệt mỏi trong những ngày làm việc dài ngoài trời. Nhà nghiên cứu Ameena Kidwai thuộc PCI cho biết: “Tác động của nắng nóng thường âm thầm và dần bào mòn người lao động”. Theo bà Kidwai, người lao động chia sẻ rằng cuộc sống của họ chịu ảnh hưởng trên mọi khía cạnh, từ ở nhà, nơi làm việc, quãng đường đi lại cho tới sức khỏe tinh thần và cảm giác gắn kết với cộng đồng.
Ajay Kumar (32 tuổi), một người bán rau ven đường ở Gurugram, khu vực ngoại ô Delhi, mỗi ngày phải mất hàng giờ kéo chiếc xe ba bánh chở đầy rau củ len lỏi qua dòng xe cộ đông đúc sau khi lấy hàng từ một chợ đầu mối cách đó 7 km. “Ngày nào tôi cũng choáng váng vì nóng. Nhưng tôi không còn lựa chọn nào khác ngoài tiếp tục làm việc để nuôi gia đình”, anh Kumar, người có bốn con, nói. Các nhà nghiên cứu gọi tình trạng kiệt sức ngày càng gia tăng này là “thâm hụt phục hồi” - khi người lao động bắt đầu ngày mới trong trạng thái cơ thể đã rã rời. Theo họ, thiếu ngủ không chỉ làm giảm năng suất lao động và khiến sức khỏe sa sút, mà còn làm gia tăng lo âu và kiệt quệ về tinh thần.
Anh Kumar hiện sống cùng vợ con trong một căn phòng chật chội không hệ thống thông gió và chỉ có vẻn vẹn chiếc quạt han gỉ để làm mát. “Mỗi ngày tôi chỉ kiếm được khoảng 300-400 rupee (82.000-110.000 đồng). Phần lớn số đó dùng để nuôi gia đình”, anh Kumar chia sẻ. Ban đêm, gia đình Kumar thường phải ngủ ngoài sân thượng vì căn phòng nóng đến mức không thể chịu nổi. Nhưng ngay cả như vậy, anh vẫn mất hàng giờ mới ngủ được.
