Trào lưu 'Bánh thành tựu' Gen Z: Khoe thành công hay tạo áp lực đồng trang lứa?
Những ngày cuối năm, khi lướt qua các nền tảng mạng xã hội như TikTok hay Instagram, không khó để bắt gặp hình ảnh những nhóm bạn trẻ quây quần bên một chiếc bánh kem lộng lẫy. Đây không phải là một bữa tiệc sinh nhật thông thường, mà là một trào lưu mới nổi có tên gọi "Chiếc bánh thành tựu". Xu hướng này, đặc biệt phổ biến trong giới trẻ Gen Z, đang tạo nên một làn sóng mạnh mẽ với cả những mặt tích cực và tiêu cực.
Luật chơi đơn giản nhưng đánh trúng tâm lý thể hiện
Luật chơi của trào lưu này khá đơn giản nhưng lại đánh trúng vào tâm lý thích thể hiện cái tôi của giới trẻ. Mỗi thành viên trong nhóm sẽ chuẩn bị những mảnh giấy nhỏ ghi lại điều tự hào nhất mà mình đã đạt được trong năm qua, sau đó dán chúng lên những chiếc que và lần lượt cắm lên mặt bánh. Trong không khí hò reo cổ vũ, chiếc bánh kem dần được lấp đầy bởi những lá cờ mang nội dung như "Thăng chức", "Mua xe hơi", "Sổ tiết kiệm 1 tỷ đồng", hay "Tốt nghiệp đại học".
Hiệu ứng thị giác từ chiếc bánh chi chít những cột mốc rực rỡ tạo nên một bức tranh thành công choáng ngợp, khiến người xem không khỏi trầm trồ và ao ước "xin vía". Tuy nhiên, đằng sau những thước phim rộn rã tiếng cười ấy là những khoảng lặng đầy suy tư của nhiều người xem qua màn hình nhỏ.
Áp lực đồng trang lứa và cảm giác "ngộp thở"
Việc phải chứng kiến dồn dập hàng loạt "chiến tích" của bạn bè đồng trang lứa vô hình trung tạo ra một áp lực nặng nề, đặc biệt với những người trẻ đang trong giai đoạn chênh vênh của sự nghiệp và cuộc sống. Minh Hạnh, 23 tuổi, một nhân viên văn phòng tại Thành phố Hồ Chí Minh, đã chia sẻ cảm giác "ngộp thở" mỗi khi lên mạng những ngày này.
"Ban đầu mình lướt TikTok chỉ để giải trí, nhưng càng xem càng thấy căng thẳng. Thấy các bạn bằng tuổi, thậm chí kém tuổi hơn, cắm lên bánh những lá cờ như 'Thưởng Tết 9 con số', 'Đưa bố mẹ đi du lịch châu Âu', tự nhiên mình thấy chạnh lòng. Nhìn lại bản thân một năm qua vẫn ở nhà thuê, công việc bấp bênh, mình cảm thấy bản thân thật sự kém cỏi," Hạnh bộc bạch.
Với những ai đang chật vật tìm kiếm hướng đi, hình ảnh chiếc bánh phủ đầy cờ hoa kia chẳng khác nào một "bản cáo trạng" chói lòa, soi rọi vào những khiếm khuyết và khoảng trống chưa thể lấp đầy của chính họ. Ranh giới giữa sự ngưỡng mộ và lòng đố kỵ, tự ti trở nên mong manh hơn bao giờ hết, đẩy nhiều người trẻ chìm sâu vào hội chứng "áp lực đồng trang lứa" (peer pressure).
Chuyên gia cảnh báo: Đừng biến tình bạn thành cuộc đua KPI
Nhìn nhận về trào lưu này dưới góc độ chuyên môn, Thạc sĩ Tâm lý Nguyễn Hà Thành cho rằng đây là biểu hiện của nhu cầu được công nhận, tuy là nhu cầu chính đáng, nhưng đang bị "trình diễn hóa" quá mức.
"Việc chia sẻ niềm vui với bạn bè là điều tốt. Nhưng khi nó được đóng khung thành một trào lưu với kịch bản 'ai cũng phải có thành tựu để khoe', nó vô tình tạo ra một môi trường độc hại. Những cá nhân chưa đạt được thành tựu lớn sẽ dễ cảm thấy bị yếu thế, thậm chí cô lập ngay trong chính nhóm bạn thân thiết của mình," Thạc sĩ phân tích.
Hệ lụy sâu xa hơn của trào lưu này là nguy cơ "vật chất hóa" thước đo hạnh phúc. Khi những lá cờ cắm trên bánh đa phần xoay quanh lương thưởng, tài sản, thăng tiến, nó ngầm định hướng tư duy người trẻ rằng đó là đích đến duy nhất của thành công. Những giá trị tinh thần như sự bình an, gắn kết gia đình hay sức khỏe thể chất bỗng chốc trở nên "lép vế" vì chúng không đủ lấp lánh để trưng bày lên mặt bánh.
Hạnh phúc bền vững không nằm ở số lượt thích
Cuộc đời thực không phải là một sân khấu để diễn, và hạnh phúc bền vững không nằm ở số lượng lượt thích (like) hay những tiếng trầm trồ xã giao. Mỗi người đều có một múi giờ thành công riêng biệt, với những bước tiến và thử thách khác nhau.
Năm mới sắp đến, thay vì mải mê so sánh và "check var" cuộc đời người khác qua những video ngắn ngủi, hãy dành thời gian để vỗ về và biết ơn những nỗ lực của chính mình. Bởi lẽ, biết đủ và bình an trong tâm hồn cũng là một dạng thành tựu rực rỡ, dù không thể hiện bằng những lá cờ trên chiếc bánh kem. Hãy nhớ rằng, giá trị thực sự của cuộc sống nằm ở sự phát triển bền vững và hạnh phúc nội tâm, chứ không phải ở những thành tích được khoe khoang trên mạng xã hội.
