Sáng 26/6, tại buổi làm việc với Phó thủ tướng Lê Tiến Châu về tình hình thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn đã nêu nhiều điểm nghẽn cần được nhìn đúng bản chất và giải quyết từ gốc.
Giáo viên quá tải, thiếu cục bộ
Về đội ngũ giáo viên, Bộ trưởng cho biết ngành giáo dục đang thiếu giáo viên, đồng thời tồn tại tình trạng thừa, thiếu cục bộ. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: “Không phải là không có người dạy, mà giáo viên đang quá tải”. Việt Nam hiện đạt tỷ lệ khoảng 22-23 học sinh/giáo viên, trong khi nhiều nước phát triển chỉ khoảng 15-16 hoặc thấp hơn. Khi một giáo viên phải phụ trách quá nhiều học sinh, việc quan tâm từng em, đổi mới phương pháp dạy học hay tổ chức hoạt động trải nghiệm bị hạn chế.
Giải pháp được Bộ trưởng đưa ra là sắp xếp mạng lưới trường học, giúp ngành giáo dục có thêm khoảng 55.000 biên chế giáo viên nhờ giảm biên chế cán bộ quản lý, nhân viên. Bên cạnh đó, cần điều chỉnh định mức giáo viên phù hợp theo từng giai đoạn phát triển. Về lâu dài, vẫn phải bảo đảm đủ giáo viên theo định mức, vì đây là chỉ số đánh giá chất lượng giáo dục quốc gia.
Bất bình đẳng giữa giáo viên hợp đồng và viên chức
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đặc biệt quan tâm đến vấn đề giáo viên hợp đồng. Nhiều giáo viên đã đứng lớp hàng chục năm nhưng chưa được tuyển dụng vào viên chức, dù vẫn thực hiện đầy đủ nhiệm vụ chuyên môn như giáo viên trong biên chế. Ông bày tỏ: “Bản thân tôi rất trăn trở về vấn đề này. Tại sao giữa giáo viên hợp đồng và giáo viên là viên chức lại còn có sự bất bình đẳng? Làm thế nào để những giáo viên đã cống hiến nhiều năm có cơ hội được tuyển dụng?”. Đây là vấn đề cần các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, tháo gỡ để bảo đảm công bằng.
Áp lực thi cử bắt nguồn từ mất cân đối cung-cầu
Trao đổi về giảm áp lực học tập và thi cử, Bộ trưởng cho rằng nguyên nhân chính là sự mất cân đối cung-cầu giữa nhu cầu học tập của người dân với năng lực đáp ứng của hệ thống giáo dục, chứ không phải hình thức thi hay phương thức tuyển sinh. Dẫn chứng từ giáo dục đại học, ông cho biết trước đây việc vào đại học rất căng thẳng, nhưng khi quy mô đào tạo mở rộng, chỉ tiêu đáp ứng nhu cầu thì áp lực tuyển sinh giảm đáng kể. “Không giải quyết được thiếu trường, thiếu lớp, thiếu chỉ tiêu thì không thể giải quyết được áp lực thi cử”, Bộ trưởng nhấn mạnh, cho rằng giải pháp căn cơ là bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên.
Đổi mới cách tiếp cận tuyển sinh và chương trình
Bộ trưởng cũng đề cập đến việc thay đổi cách tiếp cận tuyển sinh. Khi gọi là “tuyển sinh” thì mặc nhiên có “tuyển”, có “chọn”. Nếu xác định học tập là quyền của mỗi học sinh thì cần nhìn nhận từ góc độ bảo đảm cơ hội học tập, thay vì chỉ tiếp cận dưới góc độ tuyển chọn.
Về chương trình giáo dục phổ thông, ông cho rằng chương trình hiện nay không quá nặng như nhiều người nghĩ, thậm chí một số chỉ số còn thấp hơn chuẩn của nhiều nước phát triển. Điều cần đổi mới là phương pháp dạy học, tăng cơ hội thực hành, trải nghiệm để học sinh phát triển năng lực thay vì chỉ tiếp thu kiến thức. Ở những nơi có điều kiện, Bộ GD-ĐT sẽ khuyến khích thí điểm mô hình học tập cá thể hóa, tạo điều kiện để học sinh học phù hợp với năng lực, sở trường, vừa nâng cao chất lượng vừa giảm áp lực.
Phát triển gia sư AI hỗ trợ tự học
Bộ GD-ĐT cũng đang nghiên cứu phát triển ứng dụng gia sư AI để hỗ trợ học sinh tự học. Theo Bộ trưởng, đây sẽ là công cụ giúp người học được hỗ trợ cá nhân hóa ngay tại nhà, góp phần giảm nhu cầu học thêm và giảm áp lực học tập trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ.
