Thay vì bắt con học ngày học đêm hay liên tục đăng ký lớp học thêm, một người cha từng tốt nghiệp cử nhân và thạc sĩ tại Đại học Thanh Hoa – ngôi trường top 1 Trung Quốc – cho rằng điều quan trọng nhất là xây dựng thói quen tưởng chừng đơn giản nhưng tạo nên khác biệt lâu dài. Trong bối cảnh nhiều gia đình rơi vào vòng xoáy “nuôi dạy con kiểu chạy đua”, không ít phụ huynh dành phần lớn thời gian theo sát bài tập, điểm số và thúc ép con học thêm. Dù đầu tư nhiều công sức, tiền bạc và thời gian, nhiều đứa trẻ vẫn chán học, trì hoãn và kết quả không như mong đợi.
Nguyên tắc đơn giản nhưng quyết định thành công
Người cha này gần như không ép con làm thêm bài tập, không bắt học trước chương trình hay trách mắng chỉ vì một vài lần điểm số giảm sút. Trong việc học, ông luôn để con tự chủ. Tuy nhiên, có một nguyên tắc mà cả gia đình kiên trì thực hiện từ khi con học mẫu giáo đến lúc trưởng thành: việc của ngày nào phải hoàn thành trong ngày đó. Ông cho rằng chính thói quen này đã giúp con hình thành tính kỷ luật, khả năng tự học và cuối cùng trúng tuyển Đại học Thanh Hoa. Theo ông, điều tạo nên khác biệt không phải số lượng bài tập hay thời gian học nhiều, mà là khả năng hoàn thành công việc đều đặn, có trách nhiệm mỗi ngày.
Ép học quá mức hay buông lỏng hoàn toàn đều có mặt hạn chế
Người cha này từng thử nhiều cách giáo dục khác nhau trước khi nhận ra hai kiểu nuôi dạy phổ biến hiện nay đều tồn tại hạn chế. Kiểu thứ nhất là kiểm soát quá chặt: trẻ vừa đi học về đã phải ngồi vào bàn học, mọi bài tập đều được cha mẹ giám sát, cuối tuần kín lịch học thêm, thời gian nghỉ ngơi gần như không còn. Cách làm này có thể mang lại kết quả trước mắt, nhưng về lâu dài dễ khiến trẻ học chỉ vì bị ép buộc. Khi không còn sự giám sát, nhiều em mất khả năng tự học, dễ chán nản hoặc phản kháng khi bước vào tuổi dậy thì. Không ít giáo viên nhận thấy có học sinh tiểu học từng xuất sắc nhưng lên cấp cao hơn lại tụt dốc vì thiếu khả năng tự quản lý.
Ở chiều ngược lại là kiểu nuôi dạy quá buông lỏng. Cha mẹ cho rằng việc học hoàn toàn là trách nhiệm của con nên gần như không can thiệp. Nếu trẻ chưa hình thành thói quen tốt, các em rất dễ sa đà vào điện thoại, trò chơi hay mạng xã hội, để bài tập dồn lại rồi dần mất hứng thú với việc học. Theo ông, điều quan trọng nhất là tìm được điểm cân bằng: trẻ được tự quyết định cách học, nhưng phải chịu trách nhiệm hoàn thành mọi nhiệm vụ trong ngày.
Vì sao “việc hôm nay hoàn thành hôm nay” lại quan trọng?
Vị phụ huynh này đặt ra quy định rất đơn giản: mỗi ngày sau khi tan học, con cần hoàn thành toàn bộ bài tập, sửa lỗi sai và ôn lại kiến thức trong ngày trước khi nghỉ ngơi. Không được viện lý do để dời sang hôm sau. Ông lý giải rằng nếu duy trì thói quen này trong thời gian dài, trẻ sẽ nhận được nhiều lợi ích. Trước hết, các em dần hình thành khả năng quản lý thời gian và giảm thói quen trì hoãn. Khi biết rằng mọi công việc đều phải hoàn thành trong ngày, trẻ học cách sắp xếp thứ tự ưu tiên thay vì liên tục để việc sang hôm sau. Bên cạnh đó, việc ôn lại kiến thức ngay sau giờ học giúp thông tin được củng cố khi trí nhớ còn mới. Những phần chưa hiểu hoặc bài làm sai cũng được xử lý kịp thời, tránh tình trạng “nợ” kiến thức ngày càng nhiều rồi đến kỳ thi mới cuống cuồng ôn tập. Quan trọng hơn, trẻ học được cách chịu trách nhiệm với công việc của chính mình. Nếu hôm nay dành quá nhiều thời gian để vui chơi, các em phải tự điều chỉnh quỹ thời gian còn lại để hoàn thành nhiệm vụ, thay vì chờ người khác nhắc nhở hay làm thay. Theo ông, đây là nền tảng giúp trẻ hình thành tinh thần trách nhiệm trong học tập, công việc và cả các mối quan hệ sau này.
Cách áp dụng ở từng giai đoạn
Nguyên tắc trên không được áp dụng giống nhau ở mọi lứa tuổi mà sẽ điều chỉnh theo từng giai đoạn phát triển. Với trẻ mẫu giáo, mục tiêu chưa phải là học kiến thức mà là hình thành ý thức hoàn thành công việc. Những việc nhỏ như đọc xong một cuốn truyện, cất đồ chơi hay chuẩn bị quần áo cho ngày hôm sau đều cần được hoàn tất trước khi đi ngủ. Khi bước vào tiểu học, trẻ bắt đầu học cách lập danh sách những việc cần làm trong ngày, hoàn thành bài tập, sửa lỗi sai và dành vài phút ôn lại kiến thức trước khi kết thúc buổi học. Đến trung học, cha mẹ không còn sắp xếp thay mà để con tự xây dựng kế hoạch học tập. Điều duy nhất không thay đổi là nguyên tắc không để công việc tồn đọng sang ngày hôm sau, trừ những trường hợp thật sự đặc biệt.
Ông cũng thừa nhận nhiều gia đình thất bại khi áp dụng phương pháp này vì ba nguyên nhân phổ biến. Đầu tiên là cha mẹ dễ mềm lòng. Chỉ cần phá lệ vài lần, trẻ sẽ hiểu rằng quy định hoàn toàn có thể thay đổi và dần mất đi tính ràng buộc. Thứ hai là cha mẹ yêu cầu con không được trì hoãn nhưng chính mình lại thường xuyên để việc sang ngày hôm sau. Theo ông, trẻ học từ hành động của người lớn nhiều hơn là lời nói. Cuối cùng, nhiều phụ huynh quá chú trọng sự hoàn hảo. Thay vì yêu cầu con hoàn thành công việc đúng thời hạn, họ liên tục bắt sửa đi sửa lại cho thật đẹp, khiến thời gian kéo dài và trẻ ngày càng mệt mỏi. Ông cho rằng chất lượng có thể cải thiện từng bước, nhưng thói quen hoàn thành đúng hạn mới là nền tảng quan trọng nhất.
Thành công lâu dài đến từ những thói quen nhỏ
Điều quyết định tương lai của một đứa trẻ không phải là làm thêm bao nhiêu đề hay học trước bao nhiêu kiến thức, mà là khả năng tự quản lý bản thân mỗi ngày. Khi trẻ hình thành được thói quen hoàn thành công việc đúng hạn, các em cũng dần xây dựng được tính kỷ luật, khả năng lập kế hoạch, tinh thần trách nhiệm và động lực học tập từ bên trong. Đây đều là những năng lực có thể theo trẻ suốt cuộc đời, không chỉ trong học tập mà cả khi bước vào môi trường đại học hay công việc sau này. Mỗi gia đình có hoàn cảnh và cách giáo dục khác nhau, vì vậy không có công thức chung phù hợp với tất cả. Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung vào điểm số trước mắt, phụ huynh có thể dành nhiều sự quan tâm hơn đến việc giúp con xây dựng những thói quen tốt ngay từ sớm. Những thay đổi nhỏ nhưng được duy trì bền bỉ mỗi ngày có thể trở thành nền tảng để trẻ phát triển khả năng tự học, tính kỷ luật và sự chủ động trong suốt chặng đường trưởng thành. Đó cũng là giá trị lâu dài mà nhiều bậc cha mẹ mong muốn con mình có được, thay vì chỉ hướng đến những thành tích nhất thời. Theo Thiên An.
