Đề thi ngữ văn trong kỳ thi vào lớp 10 của Hà Nội sáng ngày 30/5 đã nhận được nhiều đánh giá tích cực từ các giáo viên. Với việc đưa vào ngữ liệu ngoài sách giáo khoa là bài thơ "Trăng trong rừng và những đứa trẻ" của nhà thơ Thanh Thảo, đề thi được cho là đã đánh giá chính xác tư duy thẩm mỹ và năng lực tiếp nhận tự thân của học sinh trước một văn bản giàu tính nghệ thuật.
Nhận xét từ giáo viên
Cô Hương Giang, giáo viên ngữ văn Trường THCS Archimedes, nhận xét: "Đáng chú ý, phần nghị luận xã hội về thực trạng 'người trẻ mất kết nối với cuộc sống xung quanh' là một vấn đề vô cùng gần gũi nhưng đầy tính thời sự trong bối cảnh hiện đại. Câu hỏi không chỉ chạm vào tâm lý lứa tuổi mà còn là mảnh đất mở để học sinh rèn luyện tư duy phản biện, khả năng lập luận và bày tỏ chính kiến một cách thuyết phục." Qua đó, đề thi đã định hình một lối tư duy độc lập: Học văn không phải để học thuộc lòng, mà là để thấu hiểu và kiến tạo những giá trị kết nối tích cực cho cuộc đời.
Tuy là một tác phẩm nằm ngoài sách giáo khoa, theo cô Giang, ngữ liệu thơ được lựa chọn không hề xa lạ mà ngược lại, vô cùng gần gũi với tâm lý lứa tuổi học sinh. Hệ thống câu hỏi có tính phân hóa rõ rệt. Ở các câu hỏi nhận biết, thí sinh dễ dàng chiếm lĩnh điểm số tối đa nếu nắm vững kiến thức nền tảng về thể thơ và từ vựng. Tuy nhiên, đề thi không dừng lại ở bề nổi, đòi hỏi học sinh phải thấu hiểu được ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh “trăng”, chiều sâu tâm sự của tác giả và đặc biệt là biết kết nối giá trị của bài thơ với những vấn đề của thời đại hôm nay.
Điểm nhấn của đề thi
Đặc biệt, câu 5 ở phần đọc hiểu là một điểm nhấn, đặt học sinh trước sự lựa chọn giữa "bằng lòng với thực tại" hay "dấn thân khám phá những chân trời mới" đã trao quyền cho người học, kích hoạt tư duy phản biện của mỗi em. Cô Hương Giang cho rằng, ở phần nghị luận xã hội, đây là một vấn đề nổi bật trong xã hội, một hiện trạng nhức nhối trong kỷ nguyên số khi mọi người phụ thuộc quá nhiều vào công nghệ. Tuy nhiên, vấn đề được đặt ra không phải để chỉ trích, để phê bình mà hướng vào giải pháp qua đó nhằm giáo dục hành động, khơi dậy trách nhiệm cho học sinh. Bài thi không dừng lại ở một đề thi chuyển cấp mà đặt ra một dấu hỏi cho học sinh trong thời gian tới.
Đánh giá từ thầy Nguyễn Phi Hùng
Thầy Nguyễn Phi Hùng, giáo viên ngữ văn của Hệ thống giáo dục Học Mãi, cũng cho rằng, đề thi với cấu trúc, định dạng quen thuộc. Các yêu cầu trong mỗi câu hỏi được trình bày tường minh. Tất cả những điều đó tạo thuận lợi rất lớn cho các thí sinh. Trong bài viết ở phần đọc hiểu, các em cần thể hiện rõ quan điểm của bản thân, đưa ra các lý lẽ, bằng chứng để làm rõ và chứng minh cho quan điểm của mình. Bên cạnh đó, phần trình bày cũng cần ngắn gọn, mạch lạc, lập luận chặt chẽ. Ở phần viết, theo thầy Phi Hùng, các em cần nêu rõ đặc điểm của nhân vật, những nét đặc sắc trong nghệ thuật xây dựng nhân vật và ý nghĩa của nhân vật với tác phẩm, với người đọc. Bài văn nghị luận xã hội thuộc dạng bài nghị luận về một vấn đề cần giải quyết, đặt ra vấn đề tạo dựng, giữ gìn các kết nối có ý nghĩa tích cực trong cuộc sống.
Phân hóa thí sinh
Với đề thi này, sự phân hóa nằm ở sự cẩn thận, chỉn chu trong cách trình bày, kỹ năng viết nghị luận cũng như khả năng cảm thụ tác phẩm tinh tế, sâu sắc.
