Cục Đăng kiểm bảo vệ quy trình kiểm khí thải 'đạp hết ga' với xe diesel
Chiều ngày 24 tháng 3, tại một tọa đàm chuyên đề về kiểm định khí thải, đặc biệt tập trung vào phương pháp đo khói cho xe lắp động cơ diesel, ông Nguyễn Tô An, Cục phó Cục Đăng kiểm Việt Nam, đã chia sẻ thông tin quan trọng. Ông bày tỏ lo ngại rằng quy trình kiểm tra khí thải hiện nay, yêu cầu 'đạp hết ga', có thể gây hư hỏng cho động cơ diesel, nhất là đối với các phương tiện đã qua sử dụng lâu năm. Điều này đặt ra câu hỏi lớn: liệu phương pháp 'đạp hết ga' có thực sự tối ưu trong việc đánh giá mức độ ô nhiễm?
Số lượng xe không đạt chuẩn tăng mạnh sau quy định mới
Theo lãnh đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam, kể từ khi áp dụng quy định kiểm tra khí thải mới bắt đầu từ ngày 1 tháng 3, thống kê ban đầu cho thấy một xu hướng đáng chú ý. Số lượng xe ô tô chạy xăng không đạt tiêu chuẩn khí thải đã tăng gấp đôi so với trước đây. Trong khi đó, đối với xe chạy dầu diesel, con số này còn cao hơn, với mức tăng gấp ba lần, phản ánh sự khắt khe hơn của quy trình kiểm định.
Trước đó, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam đã gửi văn bản chính thức đến Cục Đăng kiểm Việt Nam, đề xuất một phương pháp thay thế. Họ kiến nghị chỉ nên đạp ga khoảng một nửa hành trình, tương đương với vòng tua máy từ 2.000 đến 3.000 vòng/phút, đặc biệt đối với các xe thế hệ cũ. Hiệp hội này cũng dẫn chứng từ thực tế, cho thấy nhiều xe cũ đã bị hư hỏng nghiêm trọng khi phải trải qua quy trình kiểm định với việc đạp hết ga.
Quan điểm trái chiều từ các hiệp hội vận tải
Tại buổi tọa đàm, ông Nguyễn Văn Chung, Phó chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, vẫn giữ vững quan điểm của mình. Ông cho rằng phương pháp kiểm định khí thải đối với xe diesel bằng cách 'đạp hết ga' là 'chưa tối ưu'. Ông nhấn mạnh tác hại trực tiếp của phương pháp này, đặc biệt với nhiều xe cũ, nhất là các phương tiện vận tải hàng hóa, có thể dẫn đến hư hỏng động cơ. Hiệp hội đề xuất Cục Đăng kiểm Việt Nam cần phối hợp chặt chẽ với các nhà sản xuất ô tô và chuyên gia kỹ thuật để phát triển một phương pháp kiểm định phù hợp hơn, đặc biệt cho xe cũ chạy diesel.
Đồng quan điểm, ông Đỗ Văn Bằng, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hà Nội, chia sẻ từ kinh nghiệm thực tiễn. Ông cho biết những phương tiện nào đã đạt chuẩn khí thải thì 'tốc độ nào cũng đạt, quy trình nào cũng đạt'. Do đó, thay vì áp dụng phương pháp 'đạp hết ga', ông đề xuất chỉ nên 'đạp ga' khi kiểm định khí thải. Ông Bằng nói: 'Chúng ta cần tránh để tình trạng chủ xe lo ngại mỗi lần vào kiểm định lại bị đạp hết ga, gây ra những tổn hại không đáng có.'
Cục Đăng kiểm phản bác và bảo vệ quy trình hiện tại
Tuy nhiên, Cục Đăng kiểm Việt Nam không đồng ý với các kiến nghị này và đưa ra lập luận kỹ thuật chi tiết để bảo vệ quy trình hiện tại. Cơ quan này giải thích rằng, khi xe chở hàng nặng hoặc leo dốc (trạng thái có tải), người lái chỉ cần đạp một nửa hành trình bàn đạp ga, bơm cao áp đã phải phun một lượng nhiên liệu rất lớn vào buồng đốt để thắng lực cản. Đây chính là thời điểm động cơ xả ra nhiều khói đen nhất, nhưng vòng tua máy chỉ tăng từ từ lên mức 2.000 đến 3.000 vòng/phút.
Ngược lại, khi xe đỗ tại cơ sở đăng kiểm trong trạng thái không tải và không gài số, động cơ không phải chịu bất kỳ lực cản nào. Nếu đăng kiểm viên chỉ đạp một nửa hành trình ga, bơm cao áp chỉ cần cung cấp một lượng nhiên liệu rất nhỏ cũng đã dễ dàng đạt được vòng tua máy từ 2.000 đến 3.000 vòng/phút. Lượng nhiên liệu nhỏ này sẽ cháy hoàn toàn và phát sinh lượng khói đen rất thấp, không phản ánh đúng tình trạng thực tế của xe.
Việc lập mốc so sánh ở dải vòng tua thấp này, theo Cục Đăng kiểm, sẽ dẫn đến nguy cơ bỏ lọt hàng loạt phương tiện đã hư hỏng hệ thống kim phun, bơm cao áp, và các bộ phận khác. Điều này làm sai lệch hoàn toàn kết quả kiểm tra khí thải, gây nguy hiểm tiềm ẩn cho an toàn giao thông.
Quy trình dựa trên tiêu chuẩn quốc tế và lý do xe hư hỏng
Cũng theo lãnh đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam, quy trình kiểm định khí thải mới đã được xây dựng dựa trên các quy chuẩn thế giới, đảm bảo tính khoa học và hiệu quả. Ông Nguyễn Tô An đặt câu hỏi: 'Tại sao thế giới đã kiểm định khí thải theo quy trình này, nhiều nước như Nhật Bản làm được, mà Việt Nam không làm được?' Ông khẳng định quy chuẩn này là đúng đắn và đã được nghiên cứu kỹ lưỡng, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ để đảm bảo chất lượng môi trường và an toàn.
Về nguyên nhân khiến xe diesel cũ bị hư hỏng trong quá trình kiểm định, Cục Đăng kiểm Việt Nam chỉ ra hai lý do chính từ góc độ kỹ thuật. Thứ nhất, do bộ điều tốc đã bị hỏng hoặc bị cố tình tháo bỏ, chỉnh sửa sai quy định của nhà sản xuất, thường nhằm mục đích chở quá tải. Thứ hai, do động cơ không được bảo dưỡng định kỳ, dẫn đến hệ thống cơ khí bị mòn, mỏi, hoặc lọt dầu bôi trơn lên buồng đốt.
Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, trách nhiệm bảo dưỡng và đảm bảo tình trạng kỹ thuật của phương tiện giữa hai kỳ kiểm định hoàn toàn thuộc về chủ xe. Cục Đăng kiểm Việt Nam khẳng định: 'Một động cơ không thể chịu đựng được phép thử gia tốc tự do tại cơ sở đăng kiểm, trong khoảng thời gian chỉ vài giây, là một phương tiện không đủ điều kiện an toàn tối thiểu.'
Nguy cơ tai nạn và đề xuất từ hiệp hội sản xuất
Lãnh đạo Cục Đăng kiểm cũng cảnh báo rằng, nếu các phương tiện này tham gia giao thông trong tình trạng kỹ thuật kém, chở nặng và leo dốc, đổ đèo, nguy cơ vỡ máy hoặc mất phanh động cơ có thể dẫn đến tai nạn thảm khốc. Do đó, việc kiểm định nghiêm ngặt không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường mà còn loại bỏ rủi ro này cho xã hội.
Tại tọa đàm, đại diện Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) đã đưa ra kiến nghị quan trọng. Họ đề xuất cần có một lộ trình áp dụng hài hòa, kết hợp với các chính sách khuyến khích người dân thay thế xe quá cũ và thực hiện bảo dưỡng xe định kỳ. VAMA cũng cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ để cung cấp thông số kỹ thuật chi tiết của phương tiện và tăng cường truyền thông, hướng dẫn khách hàng trong việc bảo quản và sử dụng xe đúng cách.
