Giá cước vận tải tăng vọt do ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông
Bộ Xây dựng vừa gửi báo cáo đến Phó thủ tướng Bùi Thanh Sơn về tình hình giá cước vận tải trong bối cảnh giá xăng dầu tăng vọt, nguyên nhân chính là do xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông. Báo cáo cho thấy giá cước xe khách trên nhiều tuyến đã tăng lên đến 50%, gây áp lực lớn lên chi phí logistics và đời sống người dân.
Tác động đến các ngành vận tải
Trong lĩnh vực hàng không, chi phí nhiên liệu bay hiện chiếm khoảng 35 - 40% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không. Tình trạng không phận bị đóng hoặc hạn chế tại các quốc gia như Iran, Iraq, Kuwait, Qatar, UAE, Israel buộc các hãng phải điều chỉnh lộ trình bay, dẫn đến tăng phí bay qua hành lang thay thế và phụ phí rủi ro bảo hiểm. Hiện tại, giá nhiên liệu hàng không MOPS Jet A-1 Singapore đang giao dịch quanh mức 160,57 USD/thùng và dự báo sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, xấp xỉ 170 USD/thùng trong tháng 3 do lo ngại căng thẳng leo thang và nguồn cung hạn chế. Nếu giá Jet A-1 tăng đến 200 USD/thùng, chi phí của các hãng hàng không có thể tăng trên 70%.
Đối với vận tải hàng hải và đường thủy, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30 - 40% chi phí vận hành. Khi giá nhiên liệu tăng 20%, giá vận tải hàng hải sẽ tăng khoảng 15%, trong khi đường thủy nội địa tăng khoảng 18%. Các tuyến vận tải biển quốc tế đi qua khu vực Trung Đông phải kéo dài hành trình thêm 14 - 20 ngày do phải đi vòng tránh vùng chiến sự, đồng thời tăng phụ phí rủi ro chiến tranh khoảng 2.000 - 4.000 USD/container. Theo ghi nhận nhanh, giá dịch vụ vận tải quốc tế trên các tuyến như từ TP.HCM đi UAE, Mỹ và EU đã tăng khoảng 2 - 3 lần.
Trong lĩnh vực đường bộ, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30 - 40% giá thành vận tải ô tô. Việc giá xăng dầu tăng cao buộc các doanh nghiệp vận tải phải điều chỉnh tăng giá cước vận chuyển, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí logistics và giá thành hàng hóa. Một số tỉnh thành ghi nhận mức tăng giá cước đặc biệt cao, chẳng hạn như Ninh Bình với mức tăng đến 50%, Quảng Ninh và Vĩnh Long tăng đến 33,3%, cùng với các tỉnh miền núi như Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai có tuyến tăng đến 50% do cung đường khó khăn và tiêu hao nhiên liệu lớn.
Phân tích theo khu vực
Nhóm tăng giá mạnh (trên 30%) bao gồm 7 tỉnh, thành phố: Ninh Bình, Quảng Ninh, Vĩnh Long, Tuyên Quang, Lào Cai, Huế và Cà Mau. Trong khi đó, nhóm tăng giá trung bình (từ 10 - 30%) gồm 11 tỉnh, thành phố như TP.HCM với mức tăng phổ biến 10 - 20%, Hải Phòng 15 - 30%, Cần Thơ 16,66%, và Điện Biên 20 - 30%. Tại Hải Phòng và Quảng Ninh, giá cước vận tải hàng hóa và container tăng trung bình 10 - 24%, gây áp lực đáng kể lên chuỗi cung ứng logistics cảng biển. Đáng chú ý, tại TP.HCM, xe taxi chạy điện chiếm 83% thị phần taxi và đang thực hiện giảm 10% giá cước để hỗ trợ người dân, đi ngược lại xu hướng chung.
Đối với đường sắt, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 26% giá cước vận tải. Ngày 8/3, giá cước vận tải đường sắt đã được điều chỉnh tăng 15% đối với vận tải hàng hóa và 10% đối với hành khách.
Đề xuất giải pháp từ Bộ Xây dựng
Trước thực trạng này, Bộ Xây dựng đã kiến nghị Chính phủ tập trung vào các giải pháp đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu dầu thô cho các nhà máy lọc dầu, nhằm duy trì hoạt động và đảm bảo nguồn cung xăng, dầu trong nước. Đồng thời, bộ đề xuất thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các nước trong khu vực như Thái Lan và Trung Quốc để tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt Nam thực hiện các hợp đồng mua nhiên liệu Jet A-1.
Bộ Xây dựng cũng kiến nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam áp dụng chính sách hỗ trợ tài chính, tăng giới hạn tín dụng và mức bảo lãnh L/C để hỗ trợ doanh nghiệp nhập khẩu xăng, dầu và nguyên liệu dầu thô. Bên cạnh đó, bộ đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét giảm thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu trong một khoảng thời gian phù hợp.
Các cơ chế hỗ trợ khác bao gồm giảm 50% phí cất hạ cánh và điều hành bay trong lĩnh vực hàng không, miễn giảm lệ phí ra vào cảng và bến thủy nội địa cho phương tiện thủy nội địa, cũng như xem xét bổ sung nhiên liệu vận tải vào danh mục hàng hóa được giảm thuế giá trị gia tăng từ 10% xuống mức phù hợp.
Bộ Xây dựng cam kết tiếp tục chỉ đạo các cơ quan, đơn vị và địa phương đề xuất giải pháp điều hành phù hợp để hạn chế tác động tiêu cực đến hoạt động vận tải và đời sống nhân dân. Đồng thời, bộ sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát việc kê khai, niêm yết và điều chỉnh giá cước vận tải của các doanh nghiệp, đảm bảo tính công khai, minh bạch và tuân thủ quy định pháp luật.
