Hà Nội Định Hướng Xây Dựng Hệ Thống Công Trình Ngầm Đa Năng Với Bể Chứa Khổng Lồ
Theo quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội đang lên kế hoạch xây dựng một hệ thống công trình ngầm đa năng nhằm giải quyết triệt để các điểm nghẽn đô thị như úng ngập, ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường. Tâm điểm của chiến lược này là một hệ thống bể ngầm khổng lồ với dung tích dự kiến lên tới 125 triệu m³, kết hợp chức năng giao thông và thoát nước theo mô hình TOD, dự kiến triển khai trong giai đoạn từ năm 2036 đến 2045.
Quy Mô Vượt Trội So Với Các Công Trình Quốc Tế
Với dung tích 125 triệu m³, quy mô của hệ thống bể ngầm tại Hà Nội tương đương khoảng 50.000 bể bơi Olympic, mỗi bể có dung tích khoảng 2.500 m³. Đáng chú ý, công trình này lớn gấp 180 lần so với hệ thống G-Cans tại Tokyo – hiện được Guinness công nhận là công trình thoát nước ngầm lớn nhất thế giới. G-Cans, hoàn thành vào năm 2006, có tổng dung tích khoảng 670.000 m³, với chiều dài 6,3 km và độ sâu từ 50 đến 70 mét.
Bể chính Pantheon của G-Cans có kích thước tương đương 140 bể bơi Olympic, được chống đỡ bởi 59 trụ bê tông, mỗi trụ nặng khoảng 500 tấn để chịu được áp lực nước khổng lồ. Hệ thống này hoạt động bằng cách thu gom nước mưa qua các đường hầm ngầm, dẫn về bể chứa trung tâm, sau đó bơm ra sông Edogawa với công suất 200 m³/giây khi mực nước cho phép.
Nguyên Lý Vận Hành Và Bài Học Từ Tokyo
Mô hình tại Hà Nội dự kiến sẽ vận hành tương tự, xả nước ra hệ thống sông Hồng – Đuống nhằm giảm áp lực cho khu vực nội đô. Hệ thống G-Cans có khả năng xử lý lượng mưa khoảng 550 mm trong vòng 3 ngày. Sau cơn bão Shanshan năm 2024, công trình này đã trữ lượng nước tương đương 4 lần sân vận động Tokyo Dome mà không gây thiệt hại lớn cho trung tâm thành phố.
Trong khi đó, Hà Nội từng ghi nhận những trận mưa kỷ lục với lượng mưa từ 300 đến 500 mm chỉ trong một ngày, kết hợp với mật độ bê tông hóa cao và nhiều khu vực có cao độ thấp. Điều này đặt ra yêu cầu điều tiết nước lớn hơn đáng kể, lý giải cho định hướng quy mô vượt trội so với G-Cans.
So Sánh Với Các Hệ Thống Chống Lũ Quốc Tế
So với các hệ thống chống lũ quốc tế như Delta Works tại Hà Lan – một hệ thống đê chắn biển – và hệ thống hầm trữ nước thải, mưa Deep Tunnel (TARP) tại Chicago, G-Cans Tokyo hiện được xem là hệ thống bể ngầm chống ngập đô thị lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, với kế hoạch của Hà Nội, công trình này sẽ vượt xa về quy mô và khả năng ứng phó.
Lợi Ích Kinh Tế Và Đa Chức Năng
Bên cạnh chức năng chống ngập, hệ thống ngầm của Hà Nội còn được định hướng tạo ra các không gian đa năng như trung tâm thương mại, bãi đỗ xe và tuyến metro ngầm. Điều này không chỉ giải quyết các vấn đề đô thị mà còn thúc đẩy giá trị kinh tế nếu được khai thác hiệu quả.
Bài học từ Tokyo cho thấy hạ tầng kỹ thuật có thể trở thành tài sản đô thị quý giá. G-Cans hiện mở cửa cho du khách tham quan như một "thánh đường ngầm" với cầu thang sâu 72 mét, thu hút hàng nghìn lượt khách mỗi năm, kết hợp chức năng kỹ thuật với giáo dục và du lịch.
Các Biện Pháp Bổ Trợ Và Hướng Đến Tương Lai
Song song với việc xây dựng siêu bể ngầm, Hà Nội còn đẩy mạnh kế hoạch xây dựng thêm 20 hồ điều hòa mới, mở rộng hệ thống sông Nhuệ – Đáy và các cống hộp lớn. Thành phố cũng hướng đến việc áp dụng thông minh hóa đô thị và dự báo mưa bằng trí tuệ nhân tạo (AI), nhằm xây dựng một hệ thống chống ngập bền vững cho thế kỷ tới.
Theo tính toán, công trình bể ngầm khổng lồ này có thể giúp giảm thiệt hại do ngập úng lên tới hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm, mang lại lợi ích kinh tế và môi trường đáng kể cho Thủ đô.
