Việt Nam vượt mục tiêu 3.000 km cao tốc: Kỳ tích từ sự quyết liệt của cả hệ thống chính trị
Nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã có cuộc trao đổi với Báo Tiền Phong về những bước tiến vượt bậc của hạ tầng quốc gia. Ông nhấn mạnh, việc hoàn thành vượt mục tiêu 3.000 km đường cao tốc chỉ trong một nhiệm kỳ (2021-2025) là một kỳ tích, đánh dấu sự bứt phá ngoạn mục.
Theo Bộ trưởng, thành công này bắt nguồn từ sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Quốc hội và Chính phủ, khi dành nguồn lực lớn cho kết cấu hạ tầng giao thông. Tính đến năm 2020, cả nước mới có 1.163 km đường cao tốc, nhưng đến hết năm 2025, con số này đã lên tới 3.345 km tuyến chính, cùng 458 km nút giao và đường dẫn, vượt xa mục tiêu đề ra.
Giải pháp đột phá tháo gỡ điểm nghẽn
Để đạt được kết quả ấn tượng này, nhiều cơ chế đặc thù đã được ban hành, từ lập dự toán, giải phóng mặt bằng đến triển khai thi công. Thủ tướng Chính phủ thành lập Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình trọng điểm và 7 Đoàn công tác do các Phó Thủ tướng dẫn đầu, trực tiếp kiểm tra hiện trường.
Phong trào “500 ngày đêm thi đua hoàn thành 3.000 km đường bộ cao tốc” được phát động, kết hợp với việc các địa phương thành lập ban chỉ đạo riêng để tập trung tháo gỡ vướng mắc, đặc biệt trong công tác giải phóng mặt bằng và nguồn vật liệu xây dựng.
Nhờ những nỗ lực đó, hầu hết khó khăn dần được giải quyết, tạo tiền đề để các chủ đầu tư và nhà thầu quyết tâm thi công. Trong 5 năm, cả nước đã hoàn thành thêm 2.182 km đường cao tốc, gấp gần 2 lần số km xây dựng trong 20 năm trước đó.
Tái cơ cấu Bộ Xây dựng: Chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển
Năm 2025 đánh dấu một cuộc cách mạng trong tổ chức bộ máy khi Bộ Xây dựng vận hành theo mô hình mới. Từ 42 đầu mối của Bộ Xây dựng cũ và Bộ Giao thông vận tải, con số này đã được tinh gọn xuống còn 22 đầu mối.
Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, áp lực là rất lớn do phạm vi quản lý rộng, bao trùm nhiều lĩnh vực từ giao thông, xây dựng đến đô thị và nhà ở. Tuy nhiên, hiệu quả công việc được cải thiện rõ rệt với 134 văn bản quy phạm pháp luật hoàn thành trong năm, cùng việc cắt giảm hơn 30% thủ tục hành chính và 35% điều kiện đầu tư kinh doanh.
Quan trọng hơn cả là sự thay đổi tư duy, chuyển mạnh mẽ từ “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”. Việc thông qua “bộ tứ” luật quan trọng gồm Luật Đường sắt, Luật Xây dựng, Luật Hàng không dân dụng và Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn sửa đổi đã tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng, minh bạch chưa từng có.
Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam: Mục tiêu làm chủ công nghệ
Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, dự kiến khởi công vào năm 2026, là trọng tâm trong bức tranh hạ tầng quốc gia. Bộ trưởng nhấn mạnh, đây là dự án hạ tầng đặc biệt quan trọng, lần đầu tiên triển khai tại Việt Nam, với mục tiêu không chỉ xây đường ray mà còn làm chủ công nghệ.
Việt Nam xác định đầu tư công là chủ đạo nhưng mở rộng không gian cho doanh nghiệp nội địa tham gia. Doanh nghiệp Việt được khuyến khích liên danh với các tập đoàn quốc tế để từng bước tự chủ từ thi công đến sản xuất linh kiện và vận hành.
Bên cạnh đó, mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) sẽ được áp dụng, biến các nhà ga thành trung tâm tài chính, thương mại sầm uất, tạo nguồn thu bền vững theo triết lý “lấy hạ tầng nuôi hạ tầng”.
Để chuẩn bị, Bộ Xây dựng đang rà soát và ban hành đồng bộ hệ thống quy chuẩn - tiêu chuẩn quốc gia, đồng thời phối hợp xúc tiến Trung tâm Đào tạo đường sắt tốc độ cao quốc gia, hợp tác với Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức. Mục tiêu trong 10 năm tới là Việt Nam tự bảo trì, sản xuất linh kiện cơ bản và làm chủ công nghệ cốt lõi.
Cảng hàng không quốc tế Long Thành: Thay đổi vị thế hàng không khu vực
Việc Cảng hàng không quốc tế (HKQT) Long Thành giai đoạn 1 dự kiến khai thác năm 2026 được kỳ vọng sẽ thay đổi vị thế hàng không của Việt Nam. Những chuyến bay thương mại đầu tiên hạ cánh vào ngày 19/12/2025 là tiền đề hình thành “thành phố sân bay” đầu tiên, tạo không gian phát triển mới cho vùng Đông Nam Bộ.
Khi Long Thành đi vào vận hành, một sự điều chỉnh chiến lược sẽ diễn ra: Tân Sơn Nhất chuyển thành cảng hàng không cửa ngõ vùng, tập trung vào đường bay nội địa và quốc tế chặng ngắn. Sự kết hợp này tạo nên tổ hợp hàng không linh hoạt, tối ưu hóa năng lực vận tải cho khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam.
Ở miền Bắc, dự án HKQT Gia Bình cùng Nội Bài sẽ hình thành mô hình “trung tâm kép”, giúp tăng cường năng lực khai thác cho vùng Thủ đô. Tổng công suất toàn hệ thống hiện đạt 155 triệu hành khách/năm, với mục tiêu nâng lên 275 triệu vào năm 2030.
Khát vọng tăng trưởng và vị thế mới của Việt Nam
Bước sang năm mới, Bộ trưởng Trần Hồng Minh gửi gắm thông điệp lạc quan về khát vọng tăng trưởng. Với đà tăng trưởng ngành xây dựng đạt trên 9% năm 2025, diện mạo hạ tầng mới là nền tảng vững chắc để Việt Nam phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số trong những năm tiếp theo.
Nhìn vào những dải cao tốc liền mạch từ Cao Bằng đến Cà Mau, những chuyến bay đầu tiên đến Cảng HKQT Long Thành, tôi tin rằng Việt Nam đã sẵn sàng cho hành trình trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển vào năm 2045, Bộ trưởng khẳng định.
