Cảnh báo từ CSGT: Làn dừng khẩn cấp không phải làn dự phòng, sai lầm nguy hiểm trên cao tốc
Một trong những sai lầm phổ biến và nguy hiểm nhất hiện nay trong cộng đồng tài xế là sự nhầm lẫn giữa "làn dừng khẩn cấp" và "làn xe chạy" trên các tuyến cao tốc. Đại diện Cục Cảnh sát giao thông (C08) thuộc Bộ Công an cho biết, không ít người điều khiển phương tiện khi thấy có khoảng trống trên đường là lập tức tấp vào, nghĩ rằng đó là phần đường dự phòng để xử lý các tình huống nhanh chóng. Tuy nhiên, làn dừng khẩn cấp hoàn toàn không phải là làn dự phòng để sử dụng một cách tùy tiện.
Trên thực tế, làn dừng khẩn cấp được thiết kế với mục đích rất rõ ràng và cụ thể, đó là dành riêng cho các tình huống cấp thiết như phương tiện gặp sự cố nghiêm trọng, xảy ra tai nạn giao thông hoặc phục vụ cho các xe ưu tiên. Trong khi đó, những hành động như dừng xe để đi vệ sinh, nghe điện thoại hay nghỉ ngơi đều không thuộc nhóm tình huống được phép sử dụng làn này. Một lãnh đạo của C08 nhấn mạnh: "Cao tốc không giống như quốc lộ thông thường. Ở quốc lộ, tài xế có thể tấp vào lề đường, nhưng trên cao tốc, mỗi điểm dừng đều phải được đảm bảo an toàn tuyệt đối để tránh những rủi ro không đáng có."
Phân biệt rõ ràng giữa làn dừng khẩn cấp và dải dừng khẩn cấp
Một điểm dễ gây nhầm lẫn khác là nhiều tài xế không phân biệt được giữa "làn dừng khẩn cấp" – phần đường chạy xuyên suốt dọc theo tuyến cao tốc – và "dải dừng khẩn cấp" – các điểm được bố trí cách nhau khoảng 5 km. Lãnh đạo Đội Cảnh sát giao thông đường bộ cao tốc số 6 (thuộc Phòng 6, C08) giải thích: "Dải dừng khẩn cấp là nơi để kéo các phương tiện gặp sự cố vào, nhằm giữ cho các làn xe chạy chính luôn thông suốt và an toàn. Còn làn dừng khẩn cấp là phần đường dọc tuyến, chỉ được sử dụng để xử lý các tình huống bất khả kháng, không phải cứ thấy trống là có thể dừng lại tùy tiện."
Tuy nhiên, ghi nhận từ thực tế cho thấy, nhiều tài xế vẫn xử lý theo thói quen "tiện đâu dừng đó", đặc biệt là trong những tình huống không thực sự cấp bách. Điều này tiềm ẩn nhiều nguy cơ tai nạn nghiêm trọng, đặc biệt khi lưu lượng xe trên cao tốc ngày càng tăng cao.
Dừng đúng lý do chưa đủ, phải tuân thủ đúng quy trình an toàn
Theo quy định hiện hành, khi phương tiện gặp sự cố buộc phải dừng lại trên cao tốc, tài xế phải thực hiện đầy đủ các bước để đảm bảo an toàn. Trong đó, quan trọng nhất là bật đèn cảnh báo nguy hiểm và đặt thiết bị cảnh báo phía sau xe với khoảng cách tối thiểu 150 mét. Tuy nhiên, lực lượng CSGT ghi nhận đây lại là bước thường bị bỏ qua nhiều nhất.
Một lãnh đạo đội CSGT phụ trách cao tốc chia sẻ: "Việc đặt cảnh báo cách xa 150 mét có khó khăn gì đâu? Chịu khó đi bộ một chút nhưng có thể bảo toàn được tính mạng. Nếu không có chóp cảnh báo giao thông hay tam giác cảnh báo, thì bất cứ thứ gì trên xe cũng có thể lấy ra để đặt làm tín hiệu cảnh báo."
Theo vị này, trong thực tế, có những tài xế không mang theo thiết bị cảnh báo, buộc phải bẻ cành cây đặt ra đường hoặc đứng xa vẫy tay để cảnh báo các phương tiện phía sau. "Quan trọng nhất là phải cảnh báo từ xa. Người điều khiển xe phía sau khi nhìn thấy tín hiệu sẽ có thời gian giảm tốc độ, còn nếu đứng quá gần xe thì hầu như không kịp xử lý khi có sự cố xảy ra," vị này nhấn mạnh.
Nhiều tài xế cũng thừa nhận rằng họ biết quy định phải đặt cảnh báo cách xa, nhưng thường "ngại đi bộ xa" hoặc cho rằng "chỉ dừng một chút thì không cần thiết", nên đã bỏ qua bước quan trọng này. Ngoài ra, không ít người vẫn giữ thói quen đứng sát xe hoặc ngồi trong cabin khi phương tiện dừng trên cao tốc, điều này cực kỳ nguy hiểm.
CSGT cảnh báo: "Nguyên tắc cơ bản mà tài xế cần nhớ khi có tình huống cấp thiết phải dừng trên cao tốc là phải đứng ra ngoài hộ lan an toàn. Nếu đứng trong hoặc quá sát xe, khi xảy ra va chạm thì hầu như không có cơ hội để tránh né."
Vi phạm trên cao tốc: Hệ quả của một chuỗi sai lầm
Theo phân tích của C08, nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng trên cao tốc không xuất phát từ một lỗi đơn lẻ, mà là hệ quả của cả một chuỗi vi phạm liên tiếp. Đại diện C08 cho biết: "Điểm chung trong các vụ tai nạn thường là phương tiện dừng không đúng quy định, không đưa xe vào vị trí an toàn, không đặt cảnh báo hoặc cảnh báo không đúng quy cách. Đồng thời, xe phía sau không giữ khoảng cách an toàn, thiếu quan sát và không kịp xử lý tình huống bất ngờ."
Đáng chú ý, trong nhiều vụ việc, trách nhiệm không chỉ thuộc về một phía. Có trường hợp xe dừng không đặt cảnh báo, nhưng xe phía sau cũng không chú ý quan sát đường. Khi xảy ra va chạm, cả hai bên đều có lỗi và phải chịu hậu quả.
Lực lượng chức năng cũng chỉ ra rằng, thói quen lái xe thiếu tập trung là một nguyên nhân đáng lo ngại khác. "Nhiều tài xế không nhìn thẳng về phía trước mà hay liếc qua liếc lại xung quanh. Khi phát hiện ra chướng ngại vật trên đường thì đã quá gần, không còn đủ thời gian để xử lý kịp thời," một CSGT chia sẻ.
Thực tế, CSGT ghi nhận nhiều tình huống dừng xe sai quy định rất nguy hiểm. Một số trường hợp dừng xe trên làn khẩn cấp nhưng không bật đèn cảnh báo, thậm chí lên xe ngủ. Có trường hợp dừng xéo xe trong dải dừng khẩn cấp, khiến bánh xe lòi ra ngoài làn chạy, tạo nên mối nguy hiểm cực kỳ lớn. Nhiều lần, CSGT phải tới gõ cửa xe, rọi đèn để đánh thức tài xế dậy.
Ví dụ điển hình là vụ việc xảy ra vào tháng 7 năm 2025, tại Km 220+100 trên cao tốc Vĩnh Hảo – Phan Thiết. Một xe khách bị nổ lốp, dừng lại khoảng hơn 30 giây trên làn đường xe chạy mà chưa kịp đặt cảnh báo. Ngay lập tức, một xe phía sau đã tông trúng, hậu quả là 3 người tử vong và 2 người bị thương. Sự việc này cho thấy, ở tốc độ cao, người điều khiển xe phía sau có thể chỉ có vài giây để quyết định tránh né, và đôi khi, vài giây đó thậm chí không tồn tại.
Hạ tầng không phải lý do biện minh cho vi phạm
Ông Nguyễn Công Hùng, Phó chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, cho rằng việc thiếu trạm dừng nghỉ hoặc khoảng cách giữa các điểm dừng còn xa trên một số tuyến cao tốc khiến nhiều tài xế gặp sự cố thường phải xử lý ngay trên làn đường xe chạy, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tuy nhiên, ông Hùng nhấn mạnh rằng hạ tầng không thể là lý do để biện minh cho việc dừng xe sai quy định.
"Trong mọi tình huống, ưu tiên cao nhất vẫn là đảm bảo an toàn cho bản thân và những người tham gia giao thông khác. Nếu buộc phải dừng xe, tài xế phải tuân thủ đúng quy trình an toàn đã được quy định," ông Hùng nói.
Tóm lại, làn dừng khẩn cấp là phần đường chạy dọc theo tuyến cao tốc, chỉ được sử dụng trong các tình thế cấp thiết. Khi gặp sự cố, phương tiện phải dừng vào làn này, bật đèn cảnh báo, đặt cảnh báo cách đuôi xe tối thiểu 150 mét và nhanh chóng di chuyển ra ngoài hộ lan an toàn, đồng thời liên hệ ngay với lực lượng chức năng. Nếu thực hiện đúng các quy định này, tài xế sẽ không bị xử phạt. Trong khi đó, dải dừng khẩn cấp là các điểm được bố trí cách quãng trên tuyến, dùng để đưa phương tiện gặp sự cố hoặc tai nạn vào, nhằm giữ cho các làn xe chạy chính luôn thông suốt và an toàn.
Từ thực tế trên, C08 khuyến cáo người điều khiển phương tiện cần thay đổi nhận thức: hiểu đúng về làn dừng khẩn cấp, nắm rõ quy trình xử lý sự cố và không hành động theo thói quen tiện lợi. Bởi trên cao tốc, nơi mọi thứ diễn ra trong tích tắc, một sai lầm nhỏ không chỉ là vi phạm giao thông, mà còn có thể là ranh giới giữa sự an toàn và thảm họa tai nạn.
