Ngày 21 tháng 5, tại thành phố Đà Nẵng, Tập đoàn Đèo Cả đã tổ chức hội nghị với chủ đề “Kết nối nguồn lực – Kiến tạo hạ tầng giao thông – Quản lý rủi ro trong hoạt động đầu tư và thi công dự án”. Sự kiện có sự tham dự của nhiều nhà đầu tư, nhà thầu, tổ chức tín dụng và các đối tác trong lĩnh vực hạ tầng giao thông trên cả nước.
Hội nghị là diễn đàn để các doanh nghiệp cùng nhìn nhận rõ hơn về xu hướng phát triển của ngành hạ tầng giao thông; đồng thời trao đổi về cách tổ chức nguồn lực, mô hình quản trị, cơ chế phối hợp và trách nhiệm của các bên khi tham gia triển khai các dự án quy mô lớn.
Thách thức hiện hữu với doanh nghiệp hạ tầng
Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Đèo Cả Hồ Minh Hoàng cho biết: Vừa qua, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 68/NQ-TW, mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp tư nhân nói chung, doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực giao thông nói riêng. Tuy nhiên, cần phải nhìn thẳng vào những thách thức đang hiện hữu. Đó là biến động giá vật liệu, nhiên liệu; áp lực công nghệ; khủng hoảng nhân sự dưới sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt giữa các doanh nghiệp.
Hiện nay, tình trạng cạnh tranh lao động bằng cách trả giá nhân công, thu hút nhân sự theo hướng thiếu lành mạnh đang diễn ra tại nhiều dự án, tạo nên những cú sốc lớn về nguồn nhân lực. Doanh nghiệp đứng trước bài toán nan giải về tiền lương: một mặt phải bảo đảm đời sống người lao động, nhưng mặt khác không thể chạy đua theo lạm phát và biến động thị trường.
Doanh nghiệp hạ tầng còn phải đối mặt với việc các cơ quan chức năng liên tục rà soát hồ sơ, quy định, thủ tục pháp lý. Nhiều dự án đã đấu thầu, trúng thầu, hoàn thành, đưa vào khai thác... vẫn bị rà soát về hồ sơ năng lực, chứng chỉ, gây thêm áp lực.
Giải pháp kết nối và chia sẻ trách nhiệm
“Trước những thách thức đó, giải pháp mà Đèo Cả lựa chọn là tiếp tục kết nối nguồn lực, kết nối công nghệ, kết nối con người và chia sẻ trách nhiệm cùng các doanh nghiệp đồng hành. Nếu không cùng tư duy, không cùng cách tiếp cận và không cùng khả năng chia sẻ trách nhiệm thì rất khó để hợp tác bền vững”, ông Hồ Minh Hoàng nhấn mạnh.
Mô hình PPP++ thành công
Đối với các dự án đầu tư theo phương thức đối tác công-tư (PPP), Tập đoàn Đèo Cả đã triển khai thành công mô hình PPP++ tại các dự án lớn thời gian qua. Mô hình này định hướng doanh nghiệp dẫn dắt đóng vai trò tổ chức nguồn lực, thu xếp tài chính, quản trị tổng thể, điều phối thi công và trực tiếp xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện dự án. Trong mô hình này, các doanh nghiệp tham gia không chỉ thực hiện vai trò nhà thầu thi công, mà đồng thời tham gia với trách nhiệm của nhà đầu tư thông qua cơ chế góp vốn, đồng hành quản trị và chia sẻ trách nhiệm xuyên suốt vòng đời dự án.
Ông Nguyễn Quang Huy, Tổng Giám đốc Tập đoàn Đèo Cả cho biết, theo tính toán sơ bộ, trong giai đoạn 2026-2030, ở cả vai trò nhà đầu tư dự án theo phương thức PPP và thi công xây lắp, giá trị các dự án của Đèo Cả tham gia đạt khoảng 200.000 tỷ đồng. Trong vai trò nhà đầu tư, Đèo Cả đang hướng sự quan tâm đến 7 dự án với tổng mức khoảng 160.000 tỷ đồng. Ở vai trò nhà thầu, Đèo Cả tiếp tục nghiên cứu dự án tại một số địa phương, tổng giá trị xây lắp mục tiêu khoảng 50.000 tỷ đồng. Ngoài ra, tập đoàn cũng tập trung định hướng chiến lược vào các dự án đường sắt.
Phân nhóm nhà đầu tư trong mô hình PPP++
Các doanh nghiệp tham gia mô hình PPP++ được phân thành nhiều nhóm theo năng lực và mức độ tham gia dự án, bao gồm nhóm nhà đầu tư “kiên định”, nhóm nhà đầu tư “bắc cầu” và nhóm nhà đầu tư “tiềm năng”. Trong đó, nhóm nhà đầu tư “kiên định” tham gia ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án, góp vốn chủ sở hữu, đồng hành trong quản trị và được ưu tiên đảm nhận các hạng mục cốt lõi. Nhóm nhà đầu tư “bắc cầu” tham gia từ giai đoạn thực hiện dự án, góp vốn thông qua nhà đầu tư dẫn đầu. Nhóm này tiếp tục được hỗ trợ nâng cao năng lực để từng bước phát triển thành nhà đầu tư “kiên định”. Nhóm nhà đầu tư “tiềm năng” tham gia từ giai đoạn thi công với vai trò nhà thầu, được đào tạo, hỗ trợ nâng cao năng lực để từng bước phát triển lên các cấp độ cao hơn trong hệ sinh thái PPP++.
Mô hình quản trị “Đèo Cả ONE” cho dự án đầu tư công
Đối với các dự án đầu tư công, Tập đoàn Đèo Cả giới thiệu mô hình quản trị “Đèo Cả ONE”. Theo đó, tập đoàn đảm nhận vai trò điều phối tổng thể về tiến độ, chất lượng, các nhà thầu liên danh và nhà thầu phụ tham gia dự án trên cơ sở tuân thủ hệ thống quản trị thống nhất của Tổng thầu. Mô hình này hướng tới việc nâng cao tính minh bạch, tính kỷ luật và hiệu quả quản trị trong quá trình triển khai các dự án đầu tư công quy mô lớn.
Cạnh tranh với doanh nghiệp nước ngoài
Về áp lực cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài, nhất là doanh nghiệp Trung Quốc tại các dự án hạ tầng, ông Hồ Minh Hoàng đánh giá rằng doanh nghiệp Trung Quốc có lợi thế lớn nhờ sự đầu tư bài bản và sự hỗ trợ từ Chính phủ Trung Quốc, đặc biệt trong chiến lược mở rộng thị trường đầu tư ra nước ngoài. Đây là vấn đề các doanh nghiệp Việt Nam cần nhìn nhận một cách thực tế để có cách tiếp cận phù hợp.
Bản thân Tập đoàn Đèo Cả từng có quá trình hợp tác với nhiều doanh nghiệp Trung Quốc, đơn cử như Hoa Thiết, một đơn vị hàng đầu của Trung Quốc trong lĩnh vực tư vấn. Tuy nhiên, khi sang Việt Nam phối hợp với Tư vấn A2Z thuộc Đèo Cả triển khai công việc, Hoa Thiết đã gặp không ít khó khăn do chưa thích nghi với điều kiện thực tế, quy định và cách tổ chức triển khai tại Việt Nam.
“Còn tại dự án mở rộng đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương – Mỹ Thuận, Cục 2 Trung Quốc từng đề xuất tham gia triển khai và được chấp thuận thực hiện thí điểm khoảng 20km. Dù sở hữu năng lực thuộc nhóm doanh nghiệp hạ tầng hàng đầu tại Trung Quốc nhưng do chưa từng triển khai tại Việt Nam, thời gian đầu rất lúng túng. Đèo Cả đã phải cầm tay chỉ việc để đơn vị này bắt nhịp với tiến độ và yêu cầu của dự án. Đến nay, phần đường cơ bản đáp ứng yêu cầu, tuy nhiên phần cầu vẫn còn chậm do chưa đưa được đầy đủ máy móc, thiết bị vào công trường. Dù vậy, đánh giá sơ bộ cho thấy đây là đơn vị tích cực, cầu thị và đã dần thích nghi với cách làm tại Việt Nam”, ông Hoàng chia sẻ.
Tập đoàn Đèo Cả tiếp cận các doanh nghiệp Trung Quốc chủ yếu nhằm giải quyết các bài toán về công nghệ, máy móc thiết bị, vốn và nguồn nhân lực chất lượng cao và xác định tập trung làm tốt công việc của mình, không quá bận tâm đến áp lực cạnh tranh từ các doanh nghiệp nước ngoài.
Xây dựng văn hóa doanh nghiệp và phát triển bền vững
Một trong những giải pháp quan trọng nhất vẫn là xây dựng văn hóa doanh nghiệp để người lao động tự hào về giá trị đóng góp của mình đối với đất nước, từ đó xem doanh nghiệp là môi trường làm việc ổn định lâu dài, thay vì chỉ nhìn vào thu nhập ngắn hạn. Doanh nghiệp có các chương trình cụ thể về phúc lợi, đào tạo, truyền lửa, chăm lo đời sống người lao động. Thậm chí, với cán bộ chủ chốt, doanh nghiệp có thể hỗ trợ vay mua nhà trả góp để họ ổn định cuộc sống và toàn tâm cho công việc.
Tập đoàn Đèo Cả kỳ vọng từng bước phát triển lực lượng doanh nghiệp hạ tầng Việt Nam lớn mạnh, có khả năng liên kết, chia sẻ trách nhiệm và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện các dự án quy mô lớn; qua đó tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển hạ tầng quốc gia trong giai đoạn mới.
