Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo khẩn trương các dự án đường sắt trọng điểm quốc gia
Tại phiên họp thứ 7 của Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt diễn ra ngày 3/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đưa ra nhiều chỉ đạo quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển ngành đường sắt. Ông yêu cầu các bộ, ngành và địa phương chuyển đổi trạng thái để chủ động tiếp nhận chuyển giao, làm chủ về công nghệ, quản lý và sản xuất các hệ thống thiết bị ngành đường sắt.
Chỉ đạo cụ thể cho các dự án trọng điểm
Thủ tướng đã chỉ đạo tỉnh Đồng Nai phối hợp với TP.HCM khẩn trương triển khai tuyến đường sắt kết nối TP.HCM với cảng hàng không quốc tế Long Thành. Mục tiêu là giải quyết vấn đề kết nối giao thông thông suốt, kịp thời và chất lượng. Người đứng đầu Chính phủ đồng ý nguyên tắc triển khai dự án này theo lệnh khẩn cấp, đồng thời bảo đảm quy định, quy trình chặt chẽ để phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí và kém hiệu quả.
Về hoàn thiện thể chế, chính sách, Thủ tướng giao Bộ Công Thương và Bộ Tài chính khẩn trương hoàn thiện Đề án phát triển công nghiệp đường sắt và Đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam. Các đề án này phải được trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trước ngày 15/3.
Đẩy nhanh tiến độ đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam
Đối với dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Bộ Xây dựng được yêu cầu chỉ đạo hoàn thành lập hồ sơ mời thầu gói thầu tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi xong trong tháng 3/2026. Việc tổ chức lựa chọn tư vấn sẽ diễn ra trong Quý II/2026. Thủ tướng lưu ý phải bảo đảm lựa chọn được đối tác tư vấn có kinh nghiệm và năng lực, đồng thời tối ưu hóa hiệu quả và lựa chọn công nghệ trên tinh thần vì lợi ích quốc gia, dân tộc.
Bộ Xây dựng cũng cần khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị quyết của Chính phủ triển khai Nghị quyết số 265/2025 của Quốc hội, trình Chính phủ trước 15/3. Thủ tướng yêu cầu 15 tỉnh, thành phố có dự án đi qua và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng để hoàn tất rà soát các nhu cầu vốn, công nghệ và giải phóng mặt bằng năm 2026, báo cáo chính xác trước ngày 15/3.
Tập trung vào tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng
Thủ tướng nhấn mạnh dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Ông chỉ đạo Bộ Xây dựng tập trung hoàn thành Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu kỳ dự án thành phần 2 trong tháng 3, bảo đảm chất lượng và đúng quy định.
Bộ Xây dựng cũng được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Ngoại giao để thúc đẩy phía Trung Quốc khởi động đàm phán Hiệp định xây dựng công trình cầu đường sắt qua biên giới trong tháng 3. Các công việc khác bao gồm hoàn thành lựa chọn nhà thầu khảo sát, lập thiết kế kỹ thuật và ký hợp đồng trong tháng 4, cũng như hoàn thành hồ sơ cắm mốc giải phóng mặt bằng đối với các đoạn tuyến ổn định và bàn giao cho địa phương ngay trong tháng 3.
Phát triển nguồn nhân lực và hợp tác quốc tế
Thủ tướng giao Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng chuẩn đào tạo, chương trình đào tạo và số lượng đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu tự chủ cho ngành đường sắt. Bộ Ngoại giao được yêu cầu làm việc với phía Trung Quốc để thúc đẩy và cụ thể hóa thoả thuận cấp cao, thu xếp họp Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác đường sắt vào tháng 3 để ký kết các hợp đồng.
Về công tác quy hoạch các tuyến Hà Nội - Lạng Sơn và Hải Phòng - Móng Cái, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng chủ động làm việc với phía Trung Quốc trong tháng 3 để thống nhất thời điểm ký kết Thỏa thuận hỗ trợ kỹ thuật. Bộ này cũng phải chỉ đạo tư vấn khẩn trương hoàn thiện báo cáo đầu kỳ trong tháng 3, làm cơ sở triển khai các bước tiếp theo và bảo đảm hoàn thành quy hoạch trong năm 2026.
Đường sắt đô thị và yêu cầu chung
Đối với các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM, Thủ tướng giao hai thành phố này khẩn trương rà soát và phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ để xây dựng, ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn chung về đường sắt đô thị. Mục tiêu là bảo đảm tính liên thông, đồng bộ, tính phổ quát, hiện đại và từng bước phát triển công nghiệp đường sắt trong nước.
Về các yêu cầu chung, Thủ tướng nhấn mạnh việc khẩn trương rà soát, xây dựng, sửa đổi, bổ sung và hoàn thành hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn thống nhất dùng chung, liên thông trong phạm vi toàn quốc về lĩnh vực đường sắt và đường sắt đô thị. Điều này nhằm bảo đảm tính đồng bộ, liên thông và nâng cao hiệu quả của hệ thống, đồng thời huy động tối đa cả doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân tham gia.
Thủ tướng nêu rõ: "Tiếp tục hoàn thiện quy hoạch đường sắt theo không gian phát triển mới của đất nước, các địa phương với tầm nhìn dài hạn nhìn xa trông rộng, nghĩ sâu làm lớn, phát triển công nghiệp đường sắt, hệ thống đường sắt với tầm nhìn 100 năm."
Bên cạnh đó, lãnh đạo Chính phủ lưu ý phải đa dạng hóa các nguồn vốn, bao gồm vốn Nhà nước (đầu tư công, tăng thu, tiết kiệm chi, phát hành trái phiếu), vốn tư nhân (BOT, BT, TOD…), vốn vay nước ngoài và nguồn lực đóng góp của người dân trong giải phóng mặt bằng. Thủ tướng cũng yêu cầu việc lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu phải bảo đảm làm đúng luật pháp, triển khai dự án hiệu quả và không để xảy ra tham nhũng, tiêu cực, thông thầu hay lãng phí tài sản.
Tiến độ triển khai hiện tại
Theo báo cáo tại phiên họp, các bộ, ngành đang tích cực triển khai Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam. Họ cũng xây dựng kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực cho công tác quản lý, vận hành, khai thác và bảo trì cho hai tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Các đơn vị đang khẩn trương hoàn thiện và trình Thủ tướng Chính phủ xem xét phê duyệt Đề án phát triển công nghiệp đường sắt.
Với Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, cần thúc đẩy phía Trung Quốc khởi động đàm phán các hiệp định và các công việc liên quan đến dự án. Các nhiệm vụ khác bao gồm hoàn thành phương án xử lý đất quốc phòng, các công trình giao cắt với tuyến đường sắt, phương án cấp thoát nước khu vực ga, hoàn trả hệ thống hạ tầng kỹ thuật dọc tuyến, thỏa thuận mỏ vật liệu, bãi đổ thải và phương án kiến trúc nhà ga, cầu cấp II trở lên trong đô thị.
Với các dự án đường sắt đô thị Hà Nội và TP.HCM, tiếp tục đẩy nhanh tiến độ các dự án, đảm bảo chất lượng và tiến độ, tập trung triển khai nhiệm vụ Thủ tướng giao. Về dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, đến nay đã phê duyệt nhiệm vụ lập hồ sơ chuyển mục đích sử dụng rừng và đánh giá tác động môi trường. Đơn vị tư vấn đang xây dựng kế hoạch đấu thầu, nhiệm vụ, dự toán và hồ sơ mời thầu các gói thầu Tư vấn khảo sát, lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, Tư vấn thẩm tra, Tư vấn giám sát khảo sát, đồng thời hoàn thiện Báo cáo lựa chọn công nghệ và đối tác.
