Giao thông đường thủy đang trở thành một giải pháp quan trọng nhằm giảm tải cho hệ thống đường bộ quá tải tại Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời khai thác tối đa tiềm năng của mạng lưới sông, rạch sau sáp nhập. Tuyến buýt sông số 1 (Bạch Đằng - Linh Đông) đã hoạt động từ năm 2017 và duy trì ổn định, với lượng hành khách tăng đều qua các năm.
Hiện trạng và kế hoạch phát triển các tuyến buýt sông
Đối với tuyến buýt sông số 2 (Bạch Đằng - Lò Gốm), Sở Xây dựng cho biết đang phối hợp với nhà đầu tư chuẩn bị các điều kiện cần thiết để xây dựng và vận hành trong giai đoạn 2026-2027, sau khi hoàn thành các dự án hạ tầng liên quan trên tuyến.
Ông Nguyễn Kim Toản, Giám đốc Công ty TNHH Thường Nhật - đơn vị quản lý tuyến buýt sông Bạch Đằng - Linh Đông, chia sẻ: Sau 8 năm khai thác, năm 2025 tuyến đã phục vụ 820 nghìn hành khách, tăng 100% so với năm đầu tiên. Điều này cho thấy người dân thành phố đã hình thành thói quen sử dụng giao thông đường thủy. Ông nhấn mạnh: “Nếu khai thác đúng cách, hệ thống đường thủy sẽ mang lại giá trị kinh tế và nâng cao cảnh quan sông nước cho TP.HCM.”
Các tuyến mới theo hình thức PPP
Thành phố đang nghiên cứu, kêu gọi đầu tư theo hình thức đối tác công-tư (PPP) cho các tuyến mới: Bạch Đằng - Phú Mỹ Hưng, Bạch Đằng - Mũi Đèn Đỏ - SwanBay, Bạch Đằng - Rạch Chiếc - phân khu phía đông VinCity, Sông Vàm Thuật - kênh Tham Lương và tuyến kết nối với Thủ Dầu Một. Mục tiêu là hình thành mạng lưới giao thông thủy liên thông, kết nối trung tâm thành phố với các khu đô thị mới và vùng lân cận.
Phát triển hạ tầng và cơ chế hỗ trợ
TP.HCM đang rà soát quy hoạch bến thủy nội địa, hoàn thiện cơ chế pháp lý, đầu tư hạ tầng kết nối và ban hành chính sách nhằm nâng cao hiệu quả vận tải hành khách công cộng bằng đường thủy trong thời gian tới.
Tuyến Bạch Đằng - Côn Đảo
Tuyến vận tải hành khách cố định từ trung tâm TP.HCM ra Côn Đảo được Sở Giao thông công chánh (nay là Sở Xây dựng) chấp thuận cho Công ty TNHH Vận tải Hành khách Thành Thành Phát hoạt động theo Công văn số 356/SGTCC-QLĐT ngày 11/3/2025. Ban đầu tuyến đáp ứng nhu cầu đi lại và du lịch, nhưng đến cuối tháng 8/2025 tạm ngưng để nâng cấp phương tiện. Dự kiến tuyến hoạt động trở lại vào đầu tháng 6 với tàu cao tốc Phú Quý Express 02, sức chở 527 hành khách (tăng so với 374 hành khách trước đây), nâng cao năng lực vận chuyển và chất lượng dịch vụ.
Định hướng phát triển giao thông thủy đến 2030
TP.HCM tiếp tục nghiên cứu và triển khai nhiều tuyến giao thông thủy mới nhằm phát huy lợi thế sông nước, tăng cường kết nối liên vùng và thúc đẩy du lịch đường thủy. Giai đoạn 2026-2030, thành phố dự kiến đưa vào khai thác thêm các tuyến buýt sông kết nối trung tâm với Phú Mỹ Hưng, Mũi Đèn Đỏ - SwanBay, Thủ Dầu Một (Bình Dương), đồng thời nghiên cứu các tuyến đến Củ Chi, Lái Thiêu, Cần Giờ, Long Sơn và Vũng Tàu, hình thành mạng lưới vận tải thủy liên hoàn.
Song song đó, thành phố tập trung nâng cấp hệ thống cảng, bến thủy như Bến Bạch Đằng, Hiệp Phước, các bến khu vực Nhà Bè và Cần Giờ; đầu tư điểm dừng chân, dịch vụ du lịch ven sông; phát triển sản phẩm du lịch sinh thái, văn hóa, ẩm thực và nghỉ dưỡng gắn với giao thông thủy, nâng cao sức hút du lịch đường sông.
Lãnh đạo Sở Xây dựng đánh giá: Định hướng lâu dài là phát triển giao thông thủy không chỉ phục vụ vận tải hành khách mà còn trở thành động lực phát triển du lịch, kinh tế ven sông và giảm áp lực cho hạ tầng đường bộ, từng bước hình thành hệ sinh thái giao thông - du lịch đường thủy hiện đại, bền vững, mang bản sắc riêng của TP.HCM.
TP.HCM sở hữu mạng lưới đường thủy nội địa dài khoảng 1.450 km, thuộc nhóm đô thị có hệ thống đường thủy dày đặc nhất cả nước, với các sông lớn như Sài Gòn, Đồng Nai, Nhà Bè và Lòng Tàu, tạo tiềm năng lớn cho vận tải hàng hóa và du lịch đường thủy.
