Chia sẻ với Báo Thanh Niên vào tháng 4.2025, PGS.TS Vũ Anh Tuấn nhấn mạnh rằng yếu tố quyết định sức hút của giao thông công cộng chính là thời gian di chuyển “từ cửa đến cửa”. Do đó, bài toán kết nối “first mile – last mile” cần được giải quyết bằng một mạng lưới kết nối đầu cuối đa phương thức. Thực tế, đây cũng là một trong những điểm nghẽn khiến tỷ lệ người dân sử dụng vận tải công cộng tại TP.HCM vẫn còn thấp.
Theo Sở Xây dựng TP.HCM, trong năm 2025, vận tải hành khách công cộng mới chỉ đáp ứng khoảng 7% nhu cầu đi lại của người dân. Nguyên nhân chính là do khả năng tiếp cận còn hạn chế, đặc biệt tại các khu dân cư phân tán, đường nhỏ hoặc các khu đô thị mới chưa được kết nối thuận tiện với metro và các tuyến buýt trục chính. Bên cạnh đó, khoảng cách đi bộ xa, cùng với thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều cũng làm giảm nhu cầu sử dụng phương tiện công cộng.
Đề xuất mô hình DRT
Từ thực tế đó, Sở Xây dựng TP.HCM đang đề xuất triển khai mô hình vận tải theo nhu cầu (Demand Responsive Transport - DRT) nhằm tăng tính linh hoạt và cải thiện kết nối đầu cuối cho giao thông công cộng. Mô hình này đã và đang được triển khai thành công tại các nước như Hàn Quốc, Nhật Bản...
Theo đề xuất, dịch vụ DRT sẽ sử dụng các phương tiện xe buýt hiện có với sức chứa nhỏ và được tổ chức linh hoạt theo khung giờ. Vào giờ cao điểm, xe vận hành theo tuyến và điểm dừng cố định tương tự xe buýt truyền thống nhằm đảm bảo năng lực thông hành. Trong giờ thấp điểm, xe sẽ vận hành theo nhu cầu thực tế của hành khách thông qua ứng dụng công nghệ. Mô hình này có cách vận hành tương tự taxi công nghệ nhưng theo tuyến đăng ký sẵn và phục vụ nhiều hành khách cùng lúc.
Kế hoạch thí điểm
Giai đoạn đầu, TP.HCM dự kiến thí điểm tại một số khu vực có nhu cầu đi lại cao nhưng mạng lưới vận tải công cộng còn hạn chế, đồng thời có khả năng kết nối với metro số 1, chẳng hạn như khu vực ga Suối Tiên và một số quận trung tâm. Loại hình này dự kiến có giá vé tương đương xe buýt hiện nay và được hỗ trợ chi phí trong giai đoạn thí điểm để khuyến khích người dân sử dụng.
Hy vọng rằng mô hình DRT sẽ góp phần giải quyết bài toán kết nối đầu cuối, nâng cao tỷ lệ sử dụng giao thông công cộng tại TP.HCM trong thời gian tới.
