Xung Đột Trung Đông Gây Gián Đoạn Nghiêm Trọng Ngành Hàng Không Việt Nam
Diễn biến giao tranh tại khu vực Trung Đông đã tác động mạnh mẽ đến mạng lưới hàng không toàn cầu, đặc biệt là các tuyến bay nối liền châu Á và châu Âu qua vùng Vịnh. Tình hình này không chỉ làm gián đoạn hoạt động di chuyển của hành khách mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến luồng vận chuyển hàng hóa, vật tư và trang thiết bị qua đường hàng không. Nhiều hãng hàng không quốc tế buộc phải hủy bỏ hoặc điều chỉnh lịch khai thác, gây ra sự gián đoạn quy mô lớn.
Ảnh Hưởng Trực Tiếp Đến Việt Nam
Theo đánh giá của ông Uông Việt Dũng, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, xung đột đã ảnh hưởng ngay lập tức đến hoạt động khai thác vận tải hàng không giữa Việt Nam và Trung Đông, chủ yếu do ba hãng hàng không lớn là Qatar Airways, Emirates và Etihad Airways khai thác. Từ ngày 28 tháng 2 đến ngày 10 tháng 3, đã có tổng cộng 98 chuyến bay, bao gồm 80 chuyến chở khách và 18 chuyến chở hàng, bị hủy hoặc phải thay đổi lịch trình. Ước tính khoảng 20.000 hành khách đã bị ảnh hưởng bởi tình trạng này.
Ông Dũng nhận định: "Với tính chất phức tạp của chiến sự, vận tải hàng không sẽ phải đối mặt với tình hình hết sức khó khăn trong các tháng tới. Các yếu tố như tăng giá nhiên liệu, sụt giảm nhu cầu du lịch và giao thương trực tiếp, đứt gãy chuỗi cung ứng hàng hóa, cùng việc siết chặt chi tiêu của người dân, sẽ tác động lớn đến các hãng hàng không Việt Nam và các đơn vị dịch vụ ngành hàng không." Điều này đặc biệt đáng lo ngại khi ngành đã chuẩn bị nguồn lực cho dịp cao điểm 30 tháng 4 - 1 tháng 5 và cao điểm hè năm 2026, cũng như mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm nay.
Giá Nhiên Liệu Tăng Cao Và Thách Thức Về Nguồn Cung
Eo biển Hormuz, một tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển hơn 20% sản lượng dầu toàn cầu, gần như đã đóng cửa hoàn toàn. Điều này đã đẩy giá dầu thô Brent tăng nhanh từ mức 70 USD/thùng lên 92,6 USD/thùng vào ngày 6 tháng 3, tác động trực tiếp đến thị trường nhiên liệu bay khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), giá nhiên liệu Jet A-1 có thể khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không tăng thêm 50-60%. Nếu giá đạt mức 200 USD/thùng trở lên, mức tăng có thể vượt quá 70%.
Tình hình nguồn cung dầu thô căng thẳng khiến các nhà máy lọc dầu châu Á, đối tác cung cấp chính của Việt Nam, phải cắt giảm công suất. Chẳng hạn, nhà máy lọc dầu Singapore đã giảm từ 85% xuống còn 60% công suất. Thái Lan và Trung Quốc cũng đã công bố các biện pháp hạn chế hoặc cấm xuất khẩu sản phẩm lọc hóa dầu và nhiên liệu hàng không. Việt Nam, với 70% nhu cầu nhiên liệu hàng không phụ thuộc vào nhập khẩu và hơn 60% đến từ Thái Lan và Trung Quốc, đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng.
Ông Bùi Minh Đăng, Trưởng phòng Vận tải Hàng không thuộc Cục Hàng không Việt Nam, cho biết cơ quan này đang cùng các đơn vị liên quan bàn bạc và kiến nghị các giải pháp với Chính phủ. Các đề xuất bao gồm hỗ trợ về thuế nhập khẩu nhiên liệu, thuế bảo vệ môi trường, thuế VAT, giá và phí hàng không, cũng như chính sách tín dụng. Mục tiêu là bảo đảm hoạt động vận tải hàng không an toàn, không để gián đoạn và kiểm soát mức tăng giá vé.
Nỗ Lực Tìm Kiếm Giải Pháp Và Cơ Hội Trong Khó Khăn
Các đơn vị nhập khẩu xăng dầu như Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Nhiên liệu Hàng không Việt Nam (Skypec) và Công ty cổ phần Nhiên liệu bay Petrolimex (Petrolimex Aviation) đang nỗ lực tìm kiếm nguồn cung. Skypec cam kết cung cấp nhiên liệu cho các hãng hàng không đến ngày 31 tháng 3 và đã đặt hàng cho nhu cầu tháng 4 năm 2026. Tuy nhiên, tình hình vẫn còn nhiều bất ổn, và các hãng hàng không được khuyến nghị tối ưu hóa kế hoạch sử dụng nhiên liệu và có cam kết sản lượng chính xác.
Ông Nguyễn Quang Trung, Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines, nhận định rằng nếu giá nhiên liệu tăng lên khoảng 200 USD/thùng, chi phí khai thác có thể tăng gấp đôi, khiến các hãng càng bay càng lỗ. Tuy nhiên, trong bối cảnh một số hãng hàng không Trung Đông tạm dừng khai thác, đây cũng là cơ hội để các hãng Việt Nam điều chỉnh đường bay, bổ sung chuyến bay và thu hút thêm hành khách. Vietnam Airlines đã điều chỉnh một số đường bay đến châu Âu và bổ sung khoảng 30 chuyến bay để giải tỏa lượng hành khách tồn đọng.
Cục trưởng Uông Việt Dũng nhấn mạnh: "Trong 'nguy' có 'cơ', khó khăn cũng là cơ hội để ngành hàng không cùng chung ý chí tìm giải pháp." Ông đề nghị các chính sách hỗ trợ cần được xem xét kéo dài đến hết tháng 5, đồng thời kêu gọi các đơn vị cung ứng nhiên liệu duy trì nguồn cung và các hãng hàng không thực hiện đúng cam kết. Cục Hàng không Việt Nam sẽ tăng cường giám sát để bảo vệ quyền lợi hành khách và đề xuất các cơ chế hỗ trợ từ Chính phủ và các bộ, ngành liên quan.
Với sự phối hợp chặt chẽ, ngành hàng không Việt Nam hy vọng sẽ sớm vượt qua giai đoạn khó khăn hiện tại và tìm kiếm những cơ hội mới để phát triển bền vững trong tương lai.
