Chiều 22/6, tại bãi rác Đa Phước (xã Hưng Long, TP.HCM), hàng dài xe rác xếp hàng chờ đổ rác. Mùi hôi từ rác xộc vào mũi, quyện với mùi đất từ con đường xuống cấp khiến không khí ngột ngạt. Rác được chôn lấp lộ thiên, phủ bạt đen trên diện tích rộng, tạo thành núi rác lớn. Gần 20 năm qua, đây là nơi tiếp nhận rác lớn nhất TP.HCM, chiếm 50-60% tổng lượng rác thải của thành phố.
Người dân khốn khổ vì mùi hôi
Bà Nguyễn Thị Lành (57 tuổi, ngụ xã Hưng Long) cho biết: "Cứ đến chiều tối là từng đoàn xe chở rác nối đuôi nhau chạy vào bãi rác, hôi lắm. Sau mỗi cơn mưa và trời nắng lên là mùi hôi xộc vào mũi". Tương tự, bà Trịnh Thị Xuân (52 tuổi, ngụ phường Tân Mỹ) kể: "Cách đây 3 năm, mùi hôi không thể chịu được. Năm nay mới đầu mùa gió Tây Nam, nửa đêm vẫn ngửi thấy mùi khó chịu. Người dân kiến nghị mãi chẳng có kết quả, đành chấp nhận sống chung".
Anh Nguyễn Chí Thông, Trưởng ban quản lý Lô D, E - Chung cư Belleza (phường Tân Mỹ), cho biết trước đây chung cư hứng trọn mùi hôi từ bãi rác Đa Phước. Khoảng 2 năm nay, mùi hôi giảm bớt nhưng vẫn còn. Hai tuần trước, ban quản lý vẫn nhận được nhiều phản ánh của cư dân về mùi hôi.
Chính quyền địa phương nói gì?
Đại diện phòng Kinh tế - Hạ tầng phường Tân Mỹ cho biết thời gian gần đây không nhận được phản ánh bằng văn bản của người dân, nhưng thực tế vẫn có mùi hôi nhẹ trong khu dân cư, không thường xuyên. "Trước đây, người dân khu Phú Mỹ Hưng phản ánh quyết liệt, Sở Tài nguyên và Môi trường TP.HCM đã lập đoàn kiểm tra, yêu cầu chủ đầu tư phun hóa chất khử mùi và xử lý rỉ rác, từ đó hạn chế được ít nhiều", vị này nói.
Ông Nguyễn Minh Tâm, Trưởng phòng Kinh tế Hạ tầng xã Hưng Long, cho rằng bãi rác nằm ở hướng Nam nên người dân xã không bị ảnh hưởng bởi mùi hôi. Tuy nhiên, ông lo ngại nước rỉ rác có thể ngấm vào đất hoặc chảy ra kênh rạch gây ô nhiễm. "Rỉ rác thấm xuống kênh rạch khó phát hiện ngay, nhưng nếu rỉ gần nơi nuôi cá là cá chết liền. Đến nay chưa có phản ánh, nhưng thời tiết nhiều mưa nên không tránh khỏi lo ngại", ông Tâm nói. UBND xã Hưng Long vẫn theo dõi sát tình trạng ô nhiễm và có công văn đề nghị Sở Tài nguyên và Môi trường TP tăng cường giám sát.
Quá tải và lộ trình đóng cửa chậm trễ
Theo định hướng của Chính phủ và UBND TP.HCM, bãi rác Đa Phước sẽ dừng chôn lấp và đóng cửa vào năm 2024. Tuy nhiên, do tiến độ các nhà máy điện rác chậm, TP buộc phải kéo dài thời gian điều phối rác về đây. UBND TP.HCM đã đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường nâng công suất chôn lấp lên 41 triệu tấn, nhưng Bộ không đồng ý.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) đã phê duyệt tổng năng lực tiếp nhận của bãi rác Đa Phước là 24 triệu tấn. Thực tế, bãi rác đã tiếp nhận chôn lấp tới 31,5 triệu tấn, vượt mức cho phép 7,5 triệu tấn. Bộ đánh giá việc này "chưa phù hợp với các hồ sơ, thủ tục về môi trường", đề nghị UBND TP.HCM kiểm tra, xử lý vi phạm nếu có.
Giải pháp giảm ô nhiễm
Ông Nguyễn Hồng Nguyên, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường TP.HCM, cho biết bãi rác Đa Phước vẫn là nơi xử lý rác thải chính. Sở phối hợp với chính quyền địa phương hàng tuần, hàng tháng nhắc nhở lãnh đạo bãi rác tuân thủ quy định bảo vệ môi trường, nhằm giảm thiểu tác động xấu đến môi trường, không chỉ mùi hôi mà còn nguồn nước mặt, nước ngầm.
Để kiểm soát mùi hôi và bụi bẩn, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM triển khai mạng lưới quan trắc môi trường quy mô lớn với 157 điểm quan trắc chất lượng không khí trên toàn địa bàn, tăng cường các trạm tự động quanh khu vực quận 7, Nhà Bè, Bình Chánh (cũ). Đồng thời, Sở triển khai cơ chế phản ứng nhanh: người dân hoặc chính quyền địa phương phát hiện ô nhiễm có thể gọi về Sở để được xử lý ngay.
Theo ông Nguyên, từ nay đến khi các nhà máy đốt rác phát điện đi vào vận hành, TP.HCM vẫn sử dụng công nghệ chôn lấp. TP.HCM đặt mục tiêu đến giai đoạn 2025-2030 sẽ xử lý trên 90% rác thải sinh hoạt bằng công nghệ mới tái chế và đốt rác phát điện, giảm tối đa tỉ lệ chôn lấp.
