Những ngày này, khu vực Vườn quốc gia Hoàng Liên đang phải đối mặt với điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Gió nóng thổi liên tục suốt ngày lẫn đêm, kết hợp với nền nhiệt cao khiến thảm thực bì trở nên khô giòn, đẩy những cánh rừng tự nhiên nơi đây vào tình trạng luôn cận kề nguy cơ cháy.
Tại Trạm Kiểm lâm số 1, trực thuộc Hạt Kiểm lâm Hoàng Liên, các lực lượng chức năng đang thay phiên nhau trực 24 giờ mỗi ngày. Họ không chỉ tuyên truyền cho người dân ra vào rừng chấp hành nghiêm quy định về phòng, chống cháy rừng mà còn sẵn sàng xử lý khi có tình huống phát sinh. Kiểm lâm viên Nguyễn Thị Hải Đường, công tác tại Trạm Kiểm lâm số 1, cho biết ngoài việc ứng trực tại trạm, cán bộ kiểm lâm còn phối hợp với các đội bảo vệ rừng luân phiên trực tại những chốt trọng yếu trên các điểm cao, nơi có tầm quan sát rộng. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, các chốt sẽ sử dụng bộ đàm để thông tin cho lực lượng gần nhất tiếp cận và xử lý trong thời gian nhanh nhất.
Chúng tôi đã cùng Đội bảo vệ rừng thôn Cầu Mây 1, phường Sa Pa thực hiện một buổi tuần tra và cảm nhận rõ sự gian nan của công việc này. Trên những cung đường men theo sườn núi dốc, gió thổi mạnh khiến việc di chuyển trở nên khó khăn. Để giữ thăng bằng, mọi người phải bám chặt từng gốc cây, mỏm đá. Dù vất vả nhưng đều đặn mỗi tuần, các thành viên trong đội vẫn kiên trì cùng lực lượng kiểm lâm tuần tra, kiểm soát và thực hiện các biện pháp phòng, chống cháy rừng. Với họ, bảo vệ rừng cũng chính là bảo vệ nguồn nước, bảo vệ cuộc sống của gia đình và cộng đồng. Anh Thào A Páo, thành viên Đội bảo vệ rừng thôn Cầu Mây 1, chia sẻ: “Chúng tôi lớn lên cùng với những cánh rừng này, cho nên khi rừng có nguy cơ bị đe dọa, ai cũng quyết tâm bảo vệ. Dù công việc có khó khăn, nhưng anh em trong đội luôn cố gắng hoàn thành tốt nhiệm vụ”.
Theo Vườn quốc gia Hoàng Liên, hiện đơn vị đã xác định 16 vùng trọng điểm với hơn 7.000 ha rừng có nguy cơ cháy cao. Để chủ động phòng ngừa, vườn đã thành lập 14 chốt trực bảo vệ rừng, phối hợp cùng 21 đội bảo vệ rừng tại các thôn, bản tăng cường tuần tra, kiểm soát và tuyên truyền cho người dân. Đồng chí Nguyễn Hữu Hạnh, Giám đốc Vườn quốc gia Hoàng Liên, cho biết ngay từ đầu mùa khô, đơn vị đã xây dựng phương án phòng cháy, chữa cháy rừng và cử cán bộ xuống tận cơ sở hướng dẫn người dân các biện pháp phòng ngừa. Hệ thống phần mềm cảnh báo cháy rừng tự động cũng được áp dụng, vật tư được chuẩn bị đầy đủ để sẵn sàng xử lý mọi tình huống có thể xảy ra.
Tại thôn biên giới Nậm Chảy, xã Mường Khương, công tác phòng chống cháy rừng được triển khai linh hoạt, gắn liền với đời sống hằng ngày của người dân. Những buổi tuyên truyền được tổ chức thường xuyên tại khu dân cư, hoặc tuyên truyền lưu động qua hệ thống loa phát thanh. Lực lượng kiểm lâm và Bộ đội Biên phòng trực tiếp hướng dẫn người dân cách phát dọn thực bì, đốt nương an toàn và kỹ năng xử lý khi phát hiện cháy rừng. Nhờ cách làm “cầm tay chỉ việc”, ý thức bảo vệ rừng của người dân ngày càng được nâng cao, thôn đã thành lập tổ bảo vệ rừng với 12 thành viên. Trung tá Phạm Văn Công, cán bộ Đồn Biên phòng Nậm Chảy, chia sẻ: “Đối với đồng bào vùng cao, nếu chỉ phổ biến bằng văn bản thì rất khó tiếp cận. Vì vậy, chúng tôi đã bám bản, gần dân, hướng dẫn trực tiếp tại thực địa để người dân dễ tiếp thu và chủ động thực hiện; từ đó nâng cao hiệu quả công tác phòng chống cháy rừng”.
Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh, toàn tỉnh hiện có 38 trên tổng số 99 xã, phường đang có dự báo cháy rừng ở mức IV và V. Trước nguy cơ cháy ở mức cao, ngành đã đề nghị chính quyền cơ sở, các chủ rừng và đơn vị liên quan đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chấp hành nghiêm các quy định khi hoạt động trong và ven rừng; tăng cường kiểm tra, giám sát. Toàn tỉnh đã thành lập và duy trì hoạt động thường xuyên 100 Ban Chỉ đạo Chương trình phát triển lâm nghiệp bền vững với 4.393 thành viên; củng cố và duy trì hoạt động của 2.224 đội, tổ bảo vệ rừng với 22.356 thành viên, tạo thành mạng lưới bảo vệ rừng rộng khắp. Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ vào quản lý, bảo vệ rừng được tăng cường, các lực lượng thường xuyên theo dõi thông tin cảnh báo cháy rừng trên hệ thống phần mềm chuyên dụng để kịp thời kiểm tra, xử lý.
Theo Chi cục trưởng Kiểm lâm tỉnh Nguyễn Việt Hà, đơn vị đã chỉ đạo các Hạt kiểm lâm xây dựng phương án phòng cháy, chữa cháy rừng theo phương châm “4 tại chỗ”. Trong thời điểm nắng nóng kéo dài, lực lượng được bố trí trực 24 giờ mỗi ngày tại các khu vực nguy cơ cao để kịp thời cảnh báo và xử lý khi có cháy xảy ra. Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống cháy, từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn tỉnh chưa để xảy ra vụ cháy rừng nào. Tuy nhiên, theo dự báo của các cơ quan chuyên môn, thời tiết cực đoan sẽ còn diễn biến phức tạp; do đó, việc duy trì sự cảnh giác và chủ động từ sớm, từ xa sẽ tiếp tục là lá chắn vững chắc để nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ rừng.
